Trả lời nhanh
Thảo quả báo hiệu vào mùa bằng mùi hương lan xa, làm gió, cây cỏ, đất trời và cả áo khăn người đi rừng đều thơm. Cây lớn rất nhanh: một năm cao tới bụng người, năm sau đâm thêm hai nhánh mới. Hoa nảy dưới gốc cây; khi quả chín, rừng rực đỏ như có lửa, ngập hương thơm.
Giới thiệu bài đọc Mùa thảo quả
Mùa thảo quả là đoạn trích của nhà văn Ma Văn Kháng, tả cảnh rừng thảo quả ở vùng Đản Khao, Chin San (Lào Cai). Bài không kể chuyện mà dùng ngôn ngữ giàu cảm giác để tả hương thơm, sự lớn lên và màu sắc của thảo quả. Khi đọc, em nên chú ý các từ gợi mùi, gợi màu và nhịp dài – ngắn của câu.
Giải nghĩa một số từ khó
- Thảo quả: cây thân cỏ, quả hình bầu dục, chín có màu đỏ, rất thơm; dùng làm gia vị hoặc làm thuốc.
- Đản Khao, Chin San: tên các vùng đất thuộc tỉnh Lào Cai.
- Sầm uất: đông đúc, nhộn nhịp; trong bài hiểu là cây mọc nhiều, rậm rạp.
- Tầng rừng thấp: tầng gồm cây bụi và dây leo sát mặt đất, nằm dưới tầng rừng giữa và tầng rừng cao.
Bố cục bài đọc
| Phần | Phạm vi | Ý chính |
|---|---|---|
| 1 | Từ đầu đến “nếp khăn” | Hương thơm của thảo quả lan khắp núi rừng, thôn xóm khi vào mùa. |
| 2 | Từ “Thảo quả trên rừng…” đến “không gian” | Sự sinh sôi, phát triển nhanh của cây thảo quả. |
| 3 | Phần còn lại | Vẻ đẹp của rừng khi thảo quả chín. |
Trả lời câu hỏi trang 114
Câu 1: Thảo quả báo hiệu vào mùa bằng cách nào? Cách dùng từ, đặt câu ở đoạn đầu có gì đáng chú ý?
Gợi ý: Đọc kĩ đoạn đầu của bài.
Trả lời: Thảo quả báo hiệu vào mùa bằng hương thơm. Gió tây mang mùi thơm ngọt, nồng đi khắp triền núi và thôn xóm. Người đi rừng về, mùi thơm còn đọng trong từng nếp áo, nếp khăn.
Cách dùng từ, đặt câu đáng chú ý:
- Câu dài, nhiều từ gợi cảm (lướt thướt, quyến, ngọt lựng, thơm nồng) làm hương thơm như bay xa, lan rộng, kéo dài.
- Ba câu ngắn Gió thơm. Cây cỏ thơm. Đất trời thơm. đứng liền nhau, lặp từ “thơm”, như nhịp hít vào thật sâu, nhấn mạnh mùi hương bao trùm cả không gian.
- Câu dài đi trước, câu ngắn theo sau tạo nhịp điệu: hương lan ra rồi “đọng” lại thành cảm giác.
Câu 2: Tìm những chi tiết cho thấy cây thảo quả phát triển rất nhanh.
Gợi ý: Đọc đoạn nói về thời gian lớn lên của cây.
Trả lời:
- Mới gieo hạt đầu xuân, qua một năm cây đã cao tới bụng người.
- Một năm sau nữa, từ một thân lẻ, cây đâm thêm hai nhánh mới.
- Chỉ “thoáng cái”, cây lan ra thành từng nhóm, vươn ngọn, xòe lá, lấn chiếm không gian dưới bóng rừng già.
Câu cảm thán “Sự sinh sôi sao mà mạnh mẽ vậy” cho thấy chính tác giả cũng ngạc nhiên trước tốc độ ấy.
Câu 3: Hoa thảo quả nảy ra ở đâu? Khi thảo quả chín, rừng có nét gì đẹp?
Gợi ý: Đọc hai đoạn cuối.
Trả lời: Hoa thảo quả nảy ra dưới gốc cây, kín đáo và lặng lẽ. Khi quả chín, rừng đẹp ở những điểm sau:
- Màu sắc: những chùm quả đỏ chon chót hiện lên dưới đáy rừng, như chứa lửa, chứa nắng.
- Hương thơm: cả khu rừng ngập trong mùi thơm.
- Ánh sáng, cảm giác: rừng như sáng lên, ấm nóng, làm người ta say ngây; quả đỏ như những đốm lửa hồng cứ thắp thêm ngọn mới, nhấp nháy vui mắt.
Nội dung chính
Bài văn ca ngợi vẻ đẹp, hương thơm đặc biệt và sức sống mạnh mẽ của thảo quả ở núi rừng Tây Bắc. Qua đó, em cảm nhận được cách miêu tả tinh tế, giàu hình ảnh của tác giả.
Nghệ thuật miêu tả cần nhớ
- Nhiều giác quan: khứu giác (hương thơm), thị giác (màu đỏ, ánh sáng), xúc giác (ấm nóng).
- So sánh, nhân hoá: quả đỏ “như chứa lửa, chứa nắng”, “như những đốm lửa hồng”; hoa “kín đáo, lặng lẽ”.
- Nhịp câu linh hoạt: câu dài tả sự lan toả, câu ngắn nhấn ấn tượng.
Mẹo nhớ: “Thơm – Lớn – Chín”: ba phần tương ứng ba ý là hương thơm, sự lớn nhanh, vẻ đẹp khi chín.
Lỗi sai thường gặp
- Chỉ chép lại câu văn mà không nói được tác dụng của từ lặp, câu ngắn. Khi hỏi “cách dùng từ, đặt câu”, em cần nêu cả đặc điểm lẫn hiệu quả.
- Nhầm “hoa nảy dưới gốc cây” với “quả chín dưới đáy rừng”. Hoa nảy ở gốc cây; quả chín làm sáng cả tầng rừng thấp.
- Chia bố cục sai mốc: phần 2 bắt đầu từ câu “Thảo quả trên rừng Đản Khao đã chín nục”, không phải từ chỗ tả hoa.
Luyện tập thêm
- Tìm trong bài hai từ ngữ gợi tả mùi thơm của thảo quả.
Đáp án gợi ý: ngọt lựng, thơm nồng (cũng có thể chọn ngây ngất). - Đặt một câu có hình ảnh so sánh để tả màu đỏ của quả chín.
Ví dụ: Những chùm quả đỏ rực trên sườn đồi như những ngọn đèn nhỏ thắp lên giữa rừng xanh. - Nêu ngắn gọn ý chính từng phần của bài.
Đáp án: Phần 1 – hương thơm lan toả; phần 2 – cây phát triển nhanh; phần 3 – rừng đẹp khi quả chín.
Muốn xem thêm bài soạn đầy đủ, em đọc tại: Soạn Tiếng Việt lớp 5: Tập đọc Mùa thảo quả.
Câu hỏi thường gặp
Bài Mùa thảo quả của tác giả nào?
Bài đọc là đoạn trích của nhà văn Ma Văn Kháng, tả rừng thảo quả ở vùng Đản Khao, Chin San thuộc tỉnh Lào Cai.
Bài Mùa thảo quả chia làm mấy phần?
Chia thành 3 phần: hương thơm của thảo quả lan toả; sự phát triển nhanh của cây thảo quả; vẻ đẹp của rừng khi thảo quả chín.
Vì sao tác giả lặp từ “thơm” trong các câu ngắn ở đoạn đầu?
Việc lặp từ “thơm” trong các câu ngắn nhấn mạnh hương thảo quả bao trùm gió, cây cỏ, đất trời, đồng thời tạo nhịp như người đang hít hà mùi hương.
Nội dung chính của bài Mùa thảo quả là gì?
Bài ca ngợi hương thơm đặc biệt, sức sống mạnh mẽ và vẻ đẹp rực rỡ của thảo quả, đồng thời thể hiện nghệ thuật miêu tả tinh tế của tác giả.