Trả lời nhanh
Bài 18 xoay quanh ba nội dung chính: đường lối toàn quốc kháng chiến (19-12-1946, phương châm toàn dân, toàn diện, trường kì, tự lực cánh sinh), chiến dịch Việt Bắc thu – đông 1947 làm phá sản kế hoạch “đánh nhanh thắng nhanh” của Pháp, và chiến dịch Biên giới thu – đông 1950 giúp ta giành quyền chủ động trên chiến trường chính. Dưới đây là 20 câu luyện tập có giải thích.
Tóm tắt kiến thức cần nhớ trước khi làm trắc nghiệm
Muốn làm đúng trắc nghiệm bài này, em chỉ cần nắm chắc bốn “cột mốc” theo trục thời gian dưới đây, rồi gắn mỗi mốc với nguyên nhân – diễn biến – ý nghĩa.
1. Vì sao có toàn quốc kháng chiến?
- Dù đã có Hiệp định Sơ bộ (6-3-1946) và Tạm ước (14-9-1946), Pháp vẫn gây xung đột ở Nam Bộ, Hải Phòng, Lạng Sơn, Hà Nội và chuẩn bị tái chiếm cả nước.
- Ngày 18-12-1946, Pháp gửi tối hậu thư đòi ta giải tán lực lượng tự vệ, giao quyền giữ trật tự Hà Nội cho chúng.
- Hội nghị bất thường của Thường vụ Trung ương Đảng (18 và 19-12-1946, tại Vạn Phúc – Hà Đông) quyết định phát động kháng chiến toàn quốc. Lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh đề ngày 19-12-1946.
2. Đường lối kháng chiến
Đường lối được thể hiện trong ba văn kiện: Chỉ thị Toàn dân kháng chiến (12-12-1946), Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến (19-12-1946) và tác phẩm Kháng chiến nhất định thắng lợi của Trường Chinh (1947). Nội dung cốt lõi: kháng chiến toàn dân, toàn diện, trường kì, tự lực cánh sinh và tranh thủ sự ủng hộ quốc tế.
3. So sánh hai chiến dịch lớn
| Tiêu chí | Việt Bắc thu – đông 1947 | Biên giới thu – đông 1950 |
|---|---|---|
| Thời gian | 7-10 đến 19-12-1947 | 16-9 đến 22-10-1950 |
| Bên chủ động | Pháp tấn công căn cứ địa | Ta chủ động mở chiến dịch |
| Mục tiêu | Pháp: diệt cơ quan đầu não, chủ lực ta, kết thúc chiến tranh nhanh | Ta: khai thông biên giới Việt – Trung, mở rộng căn cứ địa, phá thế bao vây |
| Trận tiêu biểu | Bông Lau, Đoan Hùng, sông Lô | Đông Khê, Thất Khê, đường số 4 |
| Ý nghĩa | Phá kế hoạch “đánh nhanh thắng nhanh”, Pháp phải chuyển sang đánh lâu dài | Ta giành quyền chủ động trên chiến trường chính, kháng chiến bước sang giai đoạn mới |
Phần A. Cuộc kháng chiến toàn quốc bùng nổ (câu 1 – 8)
Câu 1. Văn kiện nào dưới đây không thuộc nhóm văn kiện thể hiện đường lối kháng chiến chống Pháp?
- A. Chỉ thị Toàn dân kháng chiến
- B. Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến
- C. Kháng chiến nhất định thắng lợi
- D. Chính cương vắn tắt của Đảng (1930)
Đáp án: D. Chính cương vắn tắt là văn kiện của Hội nghị thành lập Đảng năm 1930, nói về đường lối cách mạng giai đoạn trước, không phải đường lối kháng chiến chống Pháp 1946-1954.
Câu 2. Pháp gửi tối hậu thư cho Chính phủ ta vào ngày nào?
- A. 12-12-1946
- B. 18-12-1946
- C. 19-12-1946
- D. 6-3-1946
Đáp án: B. Tối hậu thư ngày 18-12-1946 buộc ta phải quyết định ngay; ngày 19-12 là ngày kháng chiến nổ ra.
Câu 3. Hội nghị bất thường của Ban Thường vụ Trung ương Đảng quyết định phát động toàn quốc kháng chiến họp ở đâu?
- A. Vạn Phúc (Hà Đông)
- B. Tân Trào (Tuyên Quang)
- C. Chiêm Hoá (Tuyên Quang)
- D. Hàng Bông (Hà Nội)
Đáp án: A. Hội nghị họp ngày 18 và 19-12-1946 tại Vạn Phúc, Hà Đông. Tân Trào gắn với Quốc dân đại hội năm 1945, đừng nhầm.
Câu 4. Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh đề ngày nào?
- A. 6-3-1946
- B. 14-9-1946
- C. 19-12-1946
- D. 12-12-1946
Đáp án: C. Ngày 12-12-1946 là ngày ra Chỉ thị Toàn dân kháng chiến của Đảng, không phải Lời kêu gọi.
Câu 5. Nội dung nào không nằm trong phương châm kháng chiến của ta?
- A. Toàn dân
- B. Toàn diện
- C. Tự lực cánh sinh
- D. Đánh nhanh thắng nhanh
Đáp án: D. Ta chủ trương kháng chiến trường kì. “Đánh nhanh thắng nhanh” mới là toan tính của Pháp.
Câu 6. Tác giả của tác phẩm Kháng chiến nhất định thắng lợi (1947) là ai?
- A. Hồ Chí Minh
- B. Võ Nguyên Giáp
- C. Trường Chinh
- D. Phạm Văn Đồng
Đáp án: C. Tổng Bí thư Trường Chinh viết tác phẩm này để làm rõ đường lối kháng chiến toàn dân, toàn diện, trường kì.
Câu 7. Mục đích chủ yếu của cuộc chiến đấu ở các đô thị phía Bắc vĩ tuyến 16 là gì?
- A. Tiêu diệt toàn bộ quân Pháp ở Hà Nội
- B. Giam chân địch trong thành phố, tạo thời gian để cả nước chuyển vào kháng chiến và đưa cơ quan, kho tàng lên căn cứ
- C. Buộc Pháp kí một hiệp định đình chiến
- D. Giành thắng lợi quyết định ngay từ đầu
Đáp án: B. Lực lượng ta còn yếu nên chỉ nhằm cầm cự, bảo toàn lực lượng. Các phương án A, C, D đều quá cao so với thực tế.
Câu 8. Quân dân Hà Nội chiến đấu trong lòng thành phố khoảng bao lâu?
- A. 30 ngày đêm
- B. 45 ngày đêm
- C. 60 ngày đêm
- D. 90 ngày đêm
Đáp án: C. Từ 19-12-1946 đến 17-2-1947, tức khoảng hai tháng. Mẹo nhớ: “19/12 → 17/2 = 60 ngày đêm”.
Phần B. Chiến dịch Việt Bắc thu – đông 1947 (câu 9 – 13)
Câu 9. Mục tiêu của Pháp khi mở cuộc tấn công lên Việt Bắc năm 1947 là gì?
- A. Chiếm lại Hà Nội
- B. Tiêu diệt cơ quan đầu não và bộ đội chủ lực của ta, kết thúc chiến tranh nhanh chóng
- C. Chiếm đóng Nam Bộ
- D. Phong toả biên giới Việt – Trung
Đáp án: B. Pháp đã đóng ở Hà Nội từ trước; mục tiêu “đánh nhanh thắng nhanh” buộc chúng phải đánh vào “đầu não” của kháng chiến.
Câu 10. Pháp nhảy dù xuống Bắc Cạn, Chợ Mới, Chợ Đồn… mở màn cuộc tấn công Việt Bắc vào ngày nào?
- A. 7-10-1947
- B. 19-12-1946
- C. 16-9-1950
- D. 7-5-1954
Đáp án: A. Ngày 7-10-1947. Các mốc còn lại lần lượt là toàn quốc kháng chiến, mở chiến dịch Biên giới, chiến thắng Điện Biên Phủ.
Câu 11. Trận nào không thuộc chiến dịch Việt Bắc thu – đông 1947?
- A. Đèo Bông Lau
- B. Đoan Hùng
- C. Chiến thắng trên sông Lô
- D. Đông Khê
Đáp án: D. Đông Khê là trận mở màn chiến dịch Biên giới năm 1950.
Câu 12. Ý nghĩa lớn nhất của chiến thắng Việt Bắc thu – đông 1947 là gì?
- A. Buộc Pháp kí Hiệp định Giơnevơ
- B. Phá tan kế hoạch “đánh nhanh thắng nhanh”, bảo vệ cơ quan đầu não, buộc Pháp chuyển sang đánh lâu dài
- C. Giải phóng hoàn toàn miền Bắc
- D. Mở thông đường liên lạc với Trung Quốc
Đáp án: B. A là kết quả của năm 1954; C chưa thể có vào 1947; D thuộc về chiến dịch Biên giới 1950.
Câu 13. Trong chiến dịch Việt Bắc 1947, ta loại khỏi vòng chiến đấu khoảng bao nhiêu quân địch?
- A. Hơn 600
- B. Hơn 6.000
- C. Hơn 60.000
- D. Hơn 160.000
Đáp án: B. Hơn 6.000 tên, cùng nhiều máy bay, tàu chiến, ca nô bị bắn rơi, đánh chìm. Con số A quá nhỏ, C và D quá lớn so với quy mô lực lượng Pháp lúc đó.
Phần C. Bối cảnh và chiến dịch Biên giới 1950 (câu 14 – 20)
Câu 14. Nước nào là nước đầu tiên công nhận và đặt quan hệ ngoại giao với Việt Nam Dân chủ Cộng hoà (18-1-1950)?
- A. Liên Xô
- B. Trung Quốc
- C. Triều Tiên
- D. Tiệp Khắc
Đáp án: B. Trung Quốc ngày 18-1-1950; Liên Xô ngày 30-1-1950, sau đó là các nước xã hội chủ nghĩa khác. Đây là điều kiện quốc tế thuận lợi để mở chiến dịch Biên giới.
Câu 15. Chiến dịch Biên giới thu – đông bắt đầu từ ngày nào?
- A. 7-10-1950
- B. 22-10-1950
- C. 16-9-1950
- D. 19-12-1950
Đáp án: C. Ngày 16-9-1950, ta đánh cứ điểm Đông Khê. Ngày 22-10-1950, Pháp hoàn tất việc rút khỏi Cao Bằng, chiến dịch kết thúc.
Câu 16. Vì sao ta chọn Đông Khê làm trận mở đầu?
- A. Đông Khê gần Hà Nội nhất
- B. Đông Khê là nơi Pháp có nhiều sư đoàn nhất
- C. Đông Khê nằm trên đường số 4, giữa Cao Bằng và Thất Khê; đánh chiếm sẽ cắt đôi tuyến phòng thủ của địch
- D. Đông Khê là nơi Chính phủ ta đóng
Đáp án: C. Đông Khê là “khúc yếu” nằm giữa hai cụm cứ điểm; chiếm được thì Cao Bằng bị cô lập và Pháp phải ứng cứu, rơi vào thế bị động.
Câu 17. Pháp rút quân khỏi Cao Bằng và cho quân đi ứng cứu theo con đường nào?
- A. Đường số 4
- B. Đường số 3
- C. Đường số 5
- D. Đường số 18
Đáp án: A. Đường số 4 nối Cao Bằng – Thất Khê – Lạng Sơn. Quân ta phục kích, đánh chặn các cánh quân này dọc đường.
Câu 18. Kế hoạch Rơve (1949) của Pháp có mục đích chủ yếu nào?
- A. Rút quân khỏi Đông Dương
- B. Tiến hành đàm phán với Chính phủ ta
- C. Khoá chặt biên giới Việt – Trung, lập hệ thống phòng thủ để cô lập căn cứ Việt Bắc
- D. Tập trung quân đánh vào Nam Bộ
Đáp án: C. Mục đích này cho thấy vì sao ta phải mở chiến dịch Biên giới để phá thế bao vây.
Câu 19. Kết quả nổi bật của chiến dịch Biên giới thu – đông 1950 là gì?
- A. Pháp kí hiệp định đình chiến
- B. Giải phóng biên giới Việt – Trung từ Cao Bằng đến Đình Lập (khoảng 750 km) và giành quyền chủ động trên chiến trường chính
- C. Giải phóng hoàn toàn Bắc Bộ
- D. Kết thúc kháng chiến chống Pháp
Đáp án: B. Con đường nối với Trung Quốc, Liên Xô và các nước dân chủ được khai thông; kế hoạch Rơve bị phá sản.
Câu 20. Sắp xếp đúng thứ tự thời gian các sự kiện: (1) Chỉ thị Toàn dân kháng chiến; (2) Hà Nội chiến đấu trong thành phố; (3) Chiến dịch Việt Bắc; (4) Chiến dịch Biên giới.
- A. (1) – (2) – (3) – (4)
- B. (2) – (1) – (4) – (3)
- C. (1) – (3) – (2) – (4)
- D. (4) – (3) – (1) – (2)
Đáp án: A. 12-12-1946 → 19-12-1946 đến 2-1947 → thu – đông 1947 → thu – đông 1950.
Lỗi sai thường gặp và mẹo ghi nhớ
- Nhầm hai chiến dịch. Việt Bắc 1947 thì Pháp chủ động tấn công, ta phản công; Biên giới 1950 thì ta chủ động mở chiến dịch. Nhìn chủ thể là phân biệt được.
- Nhầm “trường kì” với “đánh nhanh thắng nhanh”. Đây là hai chiến lược đối lập của ta và Pháp.
- Nhầm mốc 12-12 và 19-12-1946. 12-12 là Chỉ thị của Đảng, 19-12 là Lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
- Nhầm ý nghĩa. Việt Bắc 1947: bảo vệ đầu não, phá kế hoạch chớp nhoáng. Biên giới 1950: chủ động chiến lược, khai thông đường quốc tế.
Luyện tập thêm (tự giải)
- Điền vào chỗ trống: Ta chọn đánh Đông Khê vì vị trí nằm trên đường số ___ giữa hai cụm cứ điểm Cao Bằng và ___. (Đáp án: 4; Thất Khê.)
- Nêu hai lý do khiến Đảng chủ trương kháng chiến “trường kì”. (Gợi ý: so sánh lực lượng ban đầu ta yếu hơn địch về vũ khí, trang bị; cần thời gian xây dựng lực lượng và tranh thủ ủng hộ quốc tế.)
- Vì sao nói chiến thắng Việt Bắc 1947 là “bước ngoặt” về chiến lược của Pháp? (Gợi ý: Pháp thất bại ở kế hoạch đánh nhanh thắng nhanh, buộc chuyển sang đánh lâu dài, ta có thêm thời gian củng cố lực lượng.)
Tài liệu cùng bài và các bài tiếp theo
- Trắc nghiệm Bài 18 – Phần 2
- Trắc nghiệm Bài 18 – Phần 3
- Trắc nghiệm Bài 18 – Phần 4
- Lý thuyết Lịch sử 12 Bài 18
- Giải bài tập Lịch sử 12 Bài 18
- Giải SBT Lịch sử 12 Bài 18
- Trắc nghiệm Bài 19
- Trắc nghiệm Bài 20
Cùng chuyên đề: Mục lục khác cùng môn, lớp: Trắc nghiệm Sử 12 Bài 16 phần 4 (20 câu có đáp án): Cách mạng tháng Tám; Lý thuyết Sử 12 Bài 17: Nước VNDCCH từ sau 2-9-1945 đến trước 19-12-1946.
Câu hỏi thường gặp
Bài 18 Lịch sử 12 có những nội dung trọng tâm nào?
Ba trọng tâm: đường lối toàn quốc kháng chiến (toàn dân, toàn diện, trường kì, tự lực cánh sinh), chiến dịch Việt Bắc thu – đông 1947 và chiến dịch Biên giới thu – đông 1950.
Phân biệt chiến dịch Việt Bắc 1947 và Biên giới 1950 như thế nào?
Việt Bắc 1947 do Pháp chủ động tấn công căn cứ địa và bị ta đánh bại; Biên giới 1950 do ta chủ động mở chiến dịch để khai thông biên giới Việt – Trung và giành quyền chủ động trên chiến trường chính.
Chiến dịch Biên giới 1950 bắt đầu và kết thúc khi nào?
Chiến dịch mở màn ngày 16-9-1950 bằng trận Đông Khê và kết thúc ngày 22-10-1950 khi Pháp rút hết khỏi Cao Bằng.
Làm sao nhớ nhanh các mốc thời gian của bài 18?
Học theo trục thời gian: 12-12-1946 (Chỉ thị), 19-12-1946 (Lời kêu gọi), 7-10 đến 19-12-1947 (Việt Bắc), 16-9 đến 22-10-1950 (Biên giới), sau đó gắn mỗi mốc với nguyên nhân và ý nghĩa.