Trả lời nhanh
Đáp án của câu hỏi này là phương án nêu một sự kiện xảy ra SAU tháng 5-1941 hoặc không liên quan đến yêu cầu chuyển hướng chiến lược, ví dụ: Đức tấn công Liên Xô (22-6-1941), Nhật đảo chính Pháp (3-1945). Các lí do đúng gồm: Chiến tranh thế giới thứ hai lan rộng, Nhật – Pháp cùng thống trị Đông Dương, mâu thuẫn dân tộc gay gắt, cần hoàn chỉnh chủ trương giải phóng dân tộc.
Đề bài trên thường gặp trong đề ôn Lịch sử 12 (phần Việt Nam 1939–1945), nhưng bốn phương án có thể khác nhau giữa các đề. Vì vậy, thay vì học thuộc một đáp án, em hãy nắm cách phân loại dưới đây để làm đúng mọi biến thể.
Hội nghị Trung ương 8 diễn ra khi nào, ở đâu?
- Thời gian: 10 đến 19-5-1941.
- Địa điểm: Pác Bó, Hà Quảng, Cao Bằng.
- Chủ trì: lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc, sau khi Người về nước (28-1-1941) trực tiếp chỉ đạo cách mạng.
Những lí do ĐÚNG khiến Hội nghị được triệu tập
- Bối cảnh quốc tế: Chiến tranh thế giới thứ hai ngày càng lan rộng; Nguyễn Ái Quốc dự đoán chiến tranh Đức – Liên Xô sẽ nổ ra và Liên Xô sẽ thắng, tạo thời cơ cho cách mạng các dân tộc thuộc địa.
- Tình hình trong nước: Nhật vào Đông Dương, Pháp câu kết với Nhật; nhân dân chịu “một cổ hai tròng”. Mâu thuẫn giữa toàn thể dân tộc với phát xít Nhật – Pháp trở nên gay gắt nhất.
- Yêu cầu của thực tiễn đấu tranh: các cuộc khởi nghĩa Bắc Sơn, Nam Kỳ, binh biến Đô Lương (cuối 1940 – đầu 1941) bị đàn áp, cho thấy phải có đường lối và lực lượng chuẩn bị chu đáo hơn.
- Yêu cầu hoàn chỉnh chủ trương: Hội nghị Trung ương 6 (11-1939) và 7 (11-1940) đã bước đầu đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu; nay cần hoàn chỉnh sự chuyển hướng chiến lược và quyết định cụ thể.
Bảng loại trừ nhanh
| Dạng phương án | Là lí do của Hội nghị 8? | Cách nhận biết |
|---|---|---|
| Chiến tranh thế giới thứ hai lan rộng, Nhật – Pháp thống trị Đông Dương | Có | Xảy ra trước 5-1941 |
| Mâu thuẫn dân tộc gay gắt, các cuộc khởi nghĩa 1940 thất bại | Có | Bối cảnh ngay trước hội nghị |
| Cần hoàn chỉnh chủ trương giải phóng dân tộc của Hội nghị 6, 7 | Có | Mạch phát triển đường lối |
| Đức tấn công Liên Xô (6-1941) | Không | Xảy ra sau hội nghị (hội nghị chỉ dự đoán trước) |
| Nhật đảo chính Pháp (3-1945), Cách mạng tháng Tám (1945) | Không | Xảy ra sau, là kết quả chứ không phải lí do |
| Nội dung/quyết định của chính hội nghị (lập Việt Minh, gác khẩu hiệu ruộng đất…) | Không phải “lí do” | Đó là nội dung, không phải nguyên nhân |
Vì sao dễ nhầm?
Có hai bẫy lớn. Thứ nhất, học sinh nhầm lí do với nội dung quyết định: việc thành lập Mặt trận Việt Minh hay tạm gác khẩu hiệu cách mạng ruộng đất là kết quả của hội nghị. Thứ hai, nhầm mốc thời gian: Đức tấn công Liên Xô ngày 22-6-1941, sau khi hội nghị bế mạc, nên không thể là lí do trực tiếp.
Mẹo làm bài
- Gặp “không là lí do”: gạch chân mốc thời gian của từng phương án; cái nào sau tháng 5-1941 thì chọn.
- Tự hỏi “phương án này là nguyên nhân hay là quyết định của hội nghị?”.
- Nhớ cụm: Quốc tế – Nhật Pháp – khởi nghĩa thất bại – hoàn chỉnh chủ trương.
Nội dung chính của Hội nghị (để không lẫn với lí do)
- Nhiệm vụ giải phóng dân tộc là nhiệm vụ trước hết, trung tâm.
- Tạm gác khẩu hiệu cách mạng ruộng đất, chỉ tịch thu ruộng đất của đế quốc và Việt gian.
- Thành lập Mặt trận Việt Minh (19-5-1941); thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà sau khi cách mạng thành công.
- Xác định khởi nghĩa vũ trang là nhiệm vụ trung tâm; chuẩn bị lực lượng chính trị và vũ trang.
Bài luyện tập (ví dụ tự đặt)
Câu 1. Trong các ý sau, ý nào KHÔNG là lí do để Hội nghị Trung ương 8 (5-1941) chủ trương đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu: A. Nhật – Pháp thống trị nhân dân Đông Dương; B. Mâu thuẫn dân tộc gay gắt; C. Hồng quân Liên Xô giải phóng Béc-lin (5-1945); D. Chiến tranh thế giới lan rộng.
Đáp án: C — sự kiện năm 1945, sau hội nghị 4 năm.
Câu 2. Việc “thành lập Mặt trận Việt Minh” là lí do hay nội dung của Hội nghị 8?
Đáp án: là nội dung (kết quả) của hội nghị.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm Hội nghị 8 (Pác Bó, 1941) với Hội nghị 6 (Bà Điểm, 11-1939) và Hội nghị 7 (Bắc Ninh, 11-1940).
- Cho rằng hội nghị chủ trương giải phóng dân tộc lần đầu tiên; thực ra Hội nghị 6 đã mở đầu sự chuyển hướng, Hội nghị 8 hoàn chỉnh.
Câu hỏi thường gặp
Hội nghị lần thứ 8 Ban Chấp hành Trung ương Đảng họp khi nào, ở đâu?
Hội nghị họp từ 10 đến 19-5-1941 tại Pác Bó, Hà Quảng, Cao Bằng, do Nguyễn Ái Quốc chủ trì.
Hội nghị Trung ương 8 có ý nghĩa gì?
Hội nghị hoàn chỉnh sự chuyển hướng chiến lược, đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu và thành lập Mặt trận Việt Minh, chuẩn bị cho Cách mạng tháng Tám 1945.
Đức tấn công Liên Xô có phải lí do họp Hội nghị 8 không?
Không. Đức tấn công Liên Xô ngày 22-6-1941, sau hội nghị; Nguyễn Ái Quốc chỉ dự đoán trước sự kiện này.
Vì sao Hội nghị 8 tạm gác khẩu hiệu cách mạng ruộng đất?
Vì mâu thuẫn dân tộc là chủ yếu nhất lúc này, cần tập hợp mọi lực lượng yêu nước trong Mặt trận Việt Minh để giải phóng dân tộc.