Trả lời nhanh
Giai cấp công nhân Việt Nam xuất thân chủ yếu từ giai cấp nông dân. Thực dân Pháp cướp ruộng đất để lập đồn điền, mở mỏ, dựng nhà máy. Nhiều nông dân bị mất đất, phá sản nên phải vào làm thuê. Vì vậy phương án “giai cấp tư sản” (phương án A trong đề) là sai.
Đề bài và cách trả lời
Đề hỏi: “Giai cấp công nhân Việt Nam xuất thân chủ yếu từ đâu?”. Phương án A ghi “giai cấp tư sản”. Với dạng câu này, em nên nhớ đáp án cốt lõi là nông dân. Dù các phương án còn lại được sắp xếp thế nào, em hãy chọn phương án nói về nông dân.
Câu này nằm trong phần lịch sử Việt Nam giai đoạn đầu thế kỉ XX. Đó là phần nói về chuyển biến kinh tế – xã hội dưới tác động của các cuộc khai thác thuộc địa.
Vì sao công nhân Việt Nam chủ yếu xuất thân từ nông dân?
- Cơ cấu xã hội nông nghiệp. Đầu thế kỉ XX, Việt Nam vẫn là nước nông nghiệp lạc hậu. Nông dân chiếm đại đa số dân cư, nên nguồn lao động làm thuê chủ yếu đến từ nông thôn.
- Chính sách cướp đoạt ruộng đất. Pháp lập đồn điền cao su, chè, cà phê… Nông dân mất ruộng, thuế khóa nặng nề, sưu cao, nợ nần. Họ không sống nổi ở làng quê nên ra mỏ, đồn điền, nhà máy kiếm sống.
- Tuyển mộ lao động. Chủ tư bản và bọn cai thầu đi lùng tuyển nhân công ở nông thôn. Họ trả lương rẻ mạt nhưng hứa hẹn nhiều điều.
- Công nghiệp còn nhỏ bé. Chưa có lớp thợ thủ công hay công nhân lành nghề đủ đông để thành nguồn gốc chính. Một bộ phận nhỏ là thợ thủ công và dân nghèo thành thị.
Loại trừ phương án sai
| Phương án | Đúng/Sai | Lí do |
|---|---|---|
| Giai cấp tư sản | Sai | Tư sản là chủ tư liệu sản xuất, đối lập về địa vị với công nhân. Họ không phải người đi làm thuê. Giai cấp tư sản Việt Nam còn ra đời sau và yếu về kinh tế. |
| Giai cấp nông dân | Đúng | Đa số công nhân vốn là nông dân bị tước đoạt ruộng đất. |
| Thợ thủ công, dân nghèo thành thị | Chỉ là một bộ phận nhỏ | Không phải nguồn chủ yếu. |
Khi gặp đề có thêm phương án khác như địa chủ hay tiểu thương, em vẫn loại theo cùng nguyên tắc. Họ có tài sản hoặc có nguồn sống riêng nên ít bị đẩy vào cảnh làm thuê hàng loạt.
Công nhân Việt Nam ra đời khi nào?
Giai cấp công nhân Việt Nam ra đời trong cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất của thực dân Pháp (1897–1914). Họ tăng nhanh về số lượng và chất lượng trong cuộc khai thác lần thứ hai (sau Chiến tranh thế giới thứ nhất). Công nhân tập trung ở các mỏ than, đồn điền cao su, nhà máy dệt, xi măng, và ở các thành phố lớn.
Đặc điểm nổi bật gắn với nguồn gốc nông dân
- Gắn bó với nông dân. Công nhân có quan hệ máu mủ, làng xóm với nông dân. Nhờ đó dễ hình thành khối liên minh công – nông, nền tảng của Mặt trận dân tộc thống nhất.
- Chịu ba tầng áp bức, bóc lột. Đó là đế quốc, phong kiến và tư sản người Việt. Công nhân có tinh thần đấu tranh kiên quyết.
- Kế thừa truyền thống yêu nước. Công nhân thừa hưởng lòng yêu nước và ý chí bất khuất của dân tộc.
- Ra đời trước giai cấp tư sản dân tộc. Công nhân sớm tiếp thu chủ nghĩa Mác – Lênin. Họ nhanh chóng trưởng thành và trở thành lực lượng lãnh đạo cách mạng.
Mẹo nhớ và lỗi sai thường gặp
- Mẹo: nhớ chuỗi “mất đất → phá sản → làm thuê”. Từ đó suy ra công nhân Việt Nam = “nông dân thành thợ”.
- Lỗi 1: nhầm công nhân với tư sản vì cùng gắn với “nhà máy”. Tư sản là người chủ, công nhân là người làm thuê.
- Lỗi 2: nhầm công nhân Việt Nam với công nhân phương Tây. Công nhân châu Âu chủ yếu xuất thân từ thợ thủ công và nông dân phá sản trong cách mạng công nghiệp. Công nhân Việt Nam gắn với đặc điểm thuộc địa nên còn chịu thêm ách áp bức dân tộc.
Bài luyện tập
- Điền khuyết: Công nhân Việt Nam xuất thân chủ yếu từ giai cấp ______ bị mất ruộng đất.
Đáp án: nông dân. - Đúng hay sai? “Công nhân Việt Nam ra đời từ cuộc khai thác thuộc địa của thực dân Pháp.”
Đáp án: Đúng, bắt đầu từ cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất. - Tự luận ngắn: Nêu một lợi thế của giai cấp công nhân Việt Nam do có nguồn gốc nông dân.
Gợi ý: Công nhân gắn bó chặt chẽ với nông dân, thuận lợi cho việc hình thành khối liên minh công – nông trong cách mạng.
Câu hỏi thường gặp
Giai cấp công nhân Việt Nam xuất thân chủ yếu từ giai cấp nào?
Chủ yếu từ giai cấp nông dân. Họ bị thực dân Pháp cướp ruộng đất, bị bần cùng hoá nên phải vào làm thuê trong mỏ, đồn điền và nhà máy.
Vì sao đáp án giai cấp tư sản là sai?
Tư sản là chủ tư liệu sản xuất, đi thuê mướn nhân công. Công nhân là người làm thuê bị bóc lột, nên hai giai cấp có địa vị đối lập nhau.
Giai cấp công nhân Việt Nam ra đời trong giai đoạn nào?
Công nhân ra đời trong cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất của thực dân Pháp (1897–1914). Sau đó họ phát triển nhanh hơn trong cuộc khai thác lần thứ hai.
Nguồn gốc nông dân tạo thuận lợi gì cho công nhân Việt Nam?
Công nhân có quan hệ gắn bó với nông dân, nên dễ hình thành khối liên minh công – nông. Đây là cơ sở của lực lượng cách mạng rộng rãi do giai cấp công nhân lãnh đạo.