Trả lời nhanh
Hiệp định Sơ bộ 6-3-1946 chỉ có các nội dung: Pháp công nhận Việt Nam là quốc gia tự do nằm trong Liên bang Đông Dương và khối Liên hiệp Pháp; Việt Nam cho 15.000 quân Pháp ra miền Bắc thay quân Trung Hoa, rút dần trong 5 năm; hai bên ngừng xung đột ở phía Nam; tiếp tục đàm phán chính thức. Phương án nào nói Pháp công nhận Việt Nam độc lập hoàn toàn, Pháp rút hết quân ngay, hay Việt Nam nhường đất là phương án KHÔNG thuộc Hiệp định.
Đề bài này thường được ra dưới dạng “Hiệp định Sơ bộ ngày 6-3-1946 không có nội dung nào sau đây?”. Vì không có sẵn bốn phương án nên ở đây thầy không đoán chữ cái. Thầy hướng dẫn em cách nhận biết: chỉ cần thuộc nội dung đúng, em sẽ loại được mọi phương án sai.
Bối cảnh ký Hiệp định Sơ bộ
Đầu năm 1946, quân Trung Hoa Dân quốc còn ở miền Bắc, còn Pháp đưa quân ra Bắc theo thoả thuận với Trung Hoa (Hiệp ước Hoa – Pháp 28-2-1946). Ta không thể cùng lúc chống cả hai kẻ thù. Vì vậy Chính phủ Hồ Chí Minh chọn giải pháp hoà hoãn với Pháp để đuổi quân Trung Hoa về nước và có thời gian chuẩn bị lực lượng.
Hiệp định được ký tại Hà Nội ngày 6-3-1946, giữa Chủ tịch Hồ Chí Minh (cùng đại diện Vũ Hồng Khanh) và đại diện Pháp là Xanh-tơ-ni.
Bốn nội dung chính của Hiệp định
- Về chính trị: Chính phủ Pháp công nhận nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà là một quốc gia tự do, có chính phủ, nghị viện, quân đội và tài chính riêng, nằm trong Liên bang Đông Dương, thuộc khối Liên hiệp Pháp.
- Về thống nhất đất nước: Pháp cam kết thực hiện những quyết định về việc thống nhất ba kỳ qua một cuộc trưng cầu dân ý.
- Về quân sự: Việt Nam đồng ý cho 15.000 quân Pháp vào miền Bắc thay quân Trung Hoa; số quân này sẽ rút dần trong thời hạn 5 năm và đóng ở những địa điểm đã thoả thuận.
- Về ngừng bắn và đàm phán: Hai bên ngừng ngay xung đột ở phía Nam, giữ nguyên vị trí quân đội, tạo không khí thuận lợi để mở cuộc đàm phán chính thức ở Hà Nội, Sài Gòn hoặc Pa-ri.
Bảng phân biệt: thuộc và không thuộc Hiệp định
| Phát biểu | Có trong Hiệp định? | Lý do |
|---|---|---|
| Pháp công nhận Việt Nam là quốc gia tự do | Có | Nội dung chính trị cốt lõi |
| Việt Nam nằm trong Liên bang Đông Dương, khối Liên hiệp Pháp | Có | Là điều kiện đi kèm với “quốc gia tự do” |
| 15.000 quân Pháp ra Bắc, rút dần trong 5 năm | Có | Nhượng bộ quân sự có thời hạn |
| Ngừng bắn ở Nam Bộ, mở đàm phán chính thức | Có | Mở đường cho Hội nghị Đà Lạt, Phông-ten-nơ-blô |
| Pháp công nhận Việt Nam độc lập hoàn toàn | Không | Văn bản chỉ nói “quốc gia tự do” |
| Pháp rút toàn bộ quân khỏi Việt Nam ngay lập tức | Không | Pháp được đóng quân, rút dần trong 5 năm |
| Việt Nam nhường Nam Kỳ hoặc cho Pháp quản lý ngoại giao, kinh tế | Không | Ta không hề chấp nhận mất chủ quyền |
| Hai bên ký kết thêm các nhượng bộ kinh tế, văn hoá (Tạm ước) | Không | Đó là Tạm ước 14-9-1946, ký sau |
Cách làm nhanh dạng câu “không thuộc”
- Chú ý chữ “tự do”: Hiệp định không dùng chữ “độc lập”. Phương án ghi “độc lập hoàn toàn” thường là bẫy.
- Chú ý con số: 15.000 quân và 5 năm. Nếu phương án đổi thành số khác hay “rút ngay” thì sai.
- Chú ý địa danh: Hiệp định xử lý quân Pháp ở miền Bắc và ngừng bắn ở miền Nam; không nói chuyện nhường Nam Kỳ.
- Chú ý mốc thời gian: Nội dung về kinh tế, văn hoá, nhượng bộ thêm thuộc Tạm ước 14-9-1946, không thuộc Hiệp định Sơ bộ.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm Hiệp định Sơ bộ (6-3) với Tạm ước (14-9) vì cả hai đều là nhượng bộ để giữ hoà bình.
- Nhầm “Pháp công nhận độc lập” với “công nhận quốc gia tự do”. Đây là điểm hạn chế của Hiệp định, nhưng đã tạo cơ sở pháp lý để ta hoạt động hợp pháp.
- Cho rằng Hiệp định cho Pháp đóng quân vĩnh viễn; thực tế có thời hạn rút dần trong 5 năm.
Ý nghĩa cần nhớ
Hiệp định thể hiện sách lược mềm dẻo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh: tránh cùng lúc đối đầu nhiều kẻ thù, đẩy quân Trung Hoa Dân quốc về nước, giành thời gian hoà bình để củng cố chính quyền và chuẩn bị kháng chiến lâu dài. Dù vậy, thực dân Pháp vẫn tiếp tục lấn tới nên chiến tranh bùng nổ vào tháng 12-1946.
Bài luyện tập
Câu 1. Phát biểu nào sau đây đúng với Hiệp định Sơ bộ: “Pháp công nhận Việt Nam là quốc gia độc lập, có chủ quyền hoàn toàn” hay “Pháp công nhận Việt Nam là quốc gia tự do trong Liên bang Đông Dương”?
Đáp án: phát biểu thứ hai đúng; phát biểu thứ nhất không có trong Hiệp định.
Câu 2. Điền số: Việt Nam đồng ý cho … quân Pháp ra miền Bắc, rút dần trong … năm.
Đáp án: 15.000; 5.
Câu 3. Văn bản nào quy định thêm một số nhượng bộ về kinh tế, văn hoá cho Pháp sau Hiệp định Sơ bộ?
Đáp án: Tạm ước Việt – Pháp ngày 14-9-1946.
Câu hỏi thường gặp
Hiệp định Sơ bộ Việt – Pháp được ký vào ngày nào, ở đâu?
Hiệp định được ký ngày 6-3-1946 tại Hà Nội, giữa Chủ tịch Hồ Chí Minh (cùng đại diện Vũ Hồng Khanh) và đại diện Pháp là Xanh-tơ-ni.
Trong Hiệp định Sơ bộ, Pháp công nhận Việt Nam là quốc gia độc lập phải không?
Không. Pháp công nhận Việt Nam Dân chủ Cộng hoà là quốc gia tự do, có chính phủ, nghị viện, quân đội, tài chính riêng, nằm trong Liên bang Đông Dương và khối Liên hiệp Pháp.
Vì sao ta chấp nhận ký Hiệp định Sơ bộ?
Để tránh cùng lúc đối phó với quân Trung Hoa Dân quốc và quân Pháp, đẩy quân Trung Hoa về nước và có thời gian hoà bình chuẩn bị kháng chiến lâu dài.
Hiệp định Sơ bộ khác Tạm ước 14-9-1946 ở điểm nào?
Hiệp định Sơ bộ giải quyết quan hệ chính trị, quân sự và ngừng bắn; Tạm ước là văn bản ký sau, có thêm nhượng bộ về kinh tế, văn hoá để cứu vãn hoà bình.