Trả lời nhanh
Nền văn minh Văn Lang – Âu Lạc còn được gọi là văn minh sông Hồng, hay văn minh Đông Sơn. Tên “sông Hồng” gắn với địa bàn cư trú chính của cư dân Việt cổ ở lưu vực sông Hồng. Tên “Đông Sơn” lấy theo di chỉ khảo cổ nổi tiếng ở Thanh Hoá, nơi tìm thấy nhiều di vật tiêu biểu.
Vì sao gọi là văn minh sông Hồng?
Nhà nước Văn Lang rồi Âu Lạc hình thành trên vùng đồng bằng và trung du Bắc Bộ, nơi có hệ thống sông Hồng bồi đắp phù sa. Cư dân sống bằng nghề trồng lúa nước nên cần nguồn nước và đất màu mỡ của dòng sông.
Vì thế các nhà nghiên cứu lấy tên dòng sông mẹ này để gọi cả nền văn minh. Phạm vi của nó còn mở rộng sang lưu vực sông Mã, sông Cả (Bắc Trung Bộ), nhưng trung tâm vẫn là châu thổ sông Hồng.
Vì sao còn gọi là văn minh Đông Sơn?
Đầu thế kỷ XX, các nhà khảo cổ phát hiện và khai quật di chỉ ở vùng Đông Sơn (Thanh Hoá), tìm thấy rất nhiều đồ đồng như trống, thạp, rìu, giáo, mũi tên. Từ đó, “văn hoá Đông Sơn” trở thành tên gọi chung cho giai đoạn phát triển rực rỡ của thời đại kim khí ở Việt Nam.
Thời gian của văn hoá Đông Sơn trùng với thời kỳ Văn Lang – Âu Lạc, nên văn minh Văn Lang – Âu Lạc cũng được gọi là văn minh Đông Sơn.
Bảng tóm tắt nhanh
| Tên gọi | Cách đặt tên | Điều cần nhớ |
|---|---|---|
| Văn minh sông Hồng | Theo không gian địa lí | Cư dân trồng lúa nước ven sông Hồng và các sông lớn khác |
| Văn minh Đông Sơn | Theo di chỉ khảo cổ | Nổi bật với trống đồng và đồ đồng thau |
| Văn minh Văn Lang – Âu Lạc | Theo tên nhà nước | Văn Lang thời Hùng Vương; Âu Lạc thời An Dương Vương, kinh đô Cổ Loa |
Những thành tựu tiêu biểu của nền văn minh này
- Kinh tế: trồng lúa nước là chính, kết hợp chăn nuôi, đánh cá, làm đồ gốm, dệt vải.
- Kĩ thuật: luyện kim đồng thau đạt trình độ cao, đúc trống đồng, thạp đồng, vũ khí.
- Đời sống tinh thần: tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên, thờ thần tự nhiên; lễ hội, đua thuyền, âm nhạc với trống đồng, chiêng, khèn.
- Tổ chức xã hội: có vua, quan lạc hầu, lạc tướng, cư dân sống thành làng (chiềng, chạ).
Mẹo nhớ và lỗi sai thường gặp
- Mẹo nhớ: “Sông Hồng là nơi ở, Đông Sơn là nơi tìm thấy hiện vật“. Hai tên cùng chỉ một nền văn minh.
- Lỗi 1: nhầm với văn minh sông Mã hoặc văn minh Sa Huỳnh. Sa Huỳnh là nền văn hoá ở miền Trung, là cơ sở hình thành Cham-pa, không phải văn minh Văn Lang – Âu Lạc.
- Lỗi 2: nhầm với văn minh Óc Eo (Nam Bộ, gắn với Phù Nam).
- Lỗi 3: cho rằng “văn minh Đông Sơn” và “văn minh sông Hồng” là hai nền văn minh khác nhau. Thực ra đây là hai cách gọi của cùng một nền văn minh.
Bài luyện tập
- Điền vào chỗ trống: “Nền văn minh Văn Lang – Âu Lạc còn được gọi là văn minh … hay văn minh …”.
Đáp án: sông Hồng; Đông Sơn. - Em hãy nêu một hiện vật tiêu biểu của văn hoá Đông Sơn.
Đáp án: trống đồng (cũng có thể nêu thạp đồng, rìu, giáo đồng). - Vì sao nền văn minh này gắn với tên sông Hồng?
Đáp án: vì cư dân sinh sống chủ yếu ở lưu vực sông Hồng, làm nông nghiệp trồng lúa nước nhờ nguồn nước và phù sa của sông.
Câu hỏi thường gặp
Văn minh Đông Sơn và văn minh sông Hồng có phải một không?
Có. Đây là hai tên gọi của cùng nền văn minh Văn Lang – Âu Lạc: một tên theo địa bàn (sông Hồng), một tên theo di chỉ khảo cổ (Đông Sơn).
Văn minh Văn Lang – Âu Lạc có nét đặc trưng nào nổi bật?
Nổi bật là nghề trồng lúa nước và kĩ thuật đúc đồng, tiêu biểu là trống đồng Đông Sơn.
Nhà nước Văn Lang và Âu Lạc khác nhau thế nào?
Văn Lang hình thành khoảng thế kỷ VII TCN, đứng đầu là vua Hùng. Âu Lạc ra đời sau, do An Dương Vương đứng đầu và đóng đô ở Cổ Loa.
Văn minh Văn Lang – Âu Lạc có phải văn minh Sa Huỳnh không?
Không. Sa Huỳnh là nền văn hoá ở vùng duyên hải miền Trung, khác với văn minh sông Hồng ở Bắc Bộ.