Trả lời nhanh
Năm 1980 thuộc thế kỷ XX (từ năm 1901 đến năm 2000). Vì lễ kỷ niệm 600 năm ngày sinh Nguyễn Trãi được tổ chức năm 1980 nên ông sinh vào năm 1980 − 600 = 1380, tức thế kỷ XIV (từ năm 1301 đến năm 1400).
Đề bài và hướng hiểu đúng
Đề thường gặp có dạng: “Lễ kỷ niệm 600 năm ngày sinh của anh hùng dân tộc Nguyễn Trãi được tổ chức vào năm 1980. Như vậy, Nguyễn Trãi sinh vào thế kỷ nào?”. Ở đây có hai việc: tính năm sinh, rồi xác định thế kỷ của năm đó. Vì không nắm chắc các phương án lựa chọn của đề gốc nên bài viết trình bày theo cách điền đáp án, em đối chiếu với đề của mình là được.
Bước 1: Tính năm sinh của Nguyễn Trãi
Kỷ niệm “600 năm ngày sinh” nghĩa là từ ngày sinh đến lúc kỷ niệm đã trôi qua 600 năm. Muốn biết năm sinh, ta lấy năm kỷ niệm trừ đi số năm đã qua:
1980 − 600 = 1380.
Kết quả này khớp với tư liệu lịch sử: Nguyễn Trãi sinh năm 1380 (năm Canh Thân). Năm 1980, nhân dịp này, UNESCO cũng ghi danh ông là Danh nhân văn hoá thế giới.
Bước 2: Xác định thế kỷ
Quy ước: thế kỷ I gồm năm 1 đến năm 100, thế kỷ II từ năm 101 đến năm 200… Tổng quát, thế kỷ thứ n gồm các năm từ 100×(n − 1) + 1 đến 100×n.
| Năm | Khoảng của thế kỷ | Thế kỷ |
|---|---|---|
| 1380 (năm sinh Nguyễn Trãi) | 1301 – 1400 | XIV |
| 1980 (năm tổ chức kỷ niệm) | 1901 – 2000 | XX |
Mẹo tính nhanh thế kỷ
- Nếu hai chữ số cuối của năm khác 00: lấy phần các chữ số đứng trước, cộng thêm 1. Ví dụ 1980 → 19 + 1 = 20 → thế kỷ XX; 1380 → 13 + 1 = 14 → thế kỷ XIV.
- Nếu năm tận cùng bằng 00: lấy chính phần đứng trước hai chữ số 0. Ví dụ năm 2000 → thế kỷ XX; năm 1400 → thế kỷ XIV.
Lỗi sai thường gặp
- Chọn thế kỷ XIX cho năm 1980: do lấy 19 mà quên cộng 1. Năm 1980 đã qua năm 1900 nên không còn ở thế kỷ XIX.
- Nhầm năm 2000 thuộc thế kỷ XXI: thực ra năm 2000 là năm cuối cùng của thế kỷ XX; thế kỷ XXI bắt đầu từ năm 2001.
- Kết luận Nguyễn Trãi sống ở thế kỷ XX: do lấy luôn năm kỷ niệm. Phải trừ 600 năm trước rồi mới xét thế kỷ.
Bài luyện tập
- Chiến thắng Bạch Đằng của Ngô Quyền diễn ra năm 938. Năm đó thuộc thế kỷ mấy?
Đáp án: 9 + 1 = 10, thế kỷ X (901 – 1000). - Trận Bạch Đằng năm 1288 thuộc thế kỷ nào?
Đáp án: 12 + 1 = 13, thế kỷ XIII (1201 – 1300). - Một sự kiện kỷ niệm 500 năm vào năm 1980 thì xảy ra năm nào, thế kỷ nào?
Đáp án: 1980 − 500 = 1480, thuộc thế kỷ XV (1401 – 1500).
Ghi nhớ
Năm 1980 thuộc thế kỷ XX; Nguyễn Trãi sinh năm 1380 thuộc thế kỷ XIV. Muốn làm đúng dạng bài này, em nhớ hai bước: trừ để tìm năm, rồi “bỏ hai số cuối, cộng 1” để tìm thế kỷ.
Câu hỏi thường gặp
Năm 1980 thuộc thế kỷ nào?
Năm 1980 thuộc thế kỷ XX, gồm các năm từ 1901 đến 2000.
Nguyễn Trãi sinh năm nào, thế kỷ nào?
Lễ kỷ niệm 600 năm ngày sinh tổ chức năm 1980 nên ông sinh năm 1980 − 600 = 1380, thuộc thế kỷ XIV (1301 – 1400).
Năm 2000 thuộc thế kỷ XX hay XXI?
Năm 2000 thuộc thế kỷ XX vì đây là năm cuối của thế kỷ đó. Thế kỷ XXI bắt đầu từ năm 2001.
Cách tính nhanh thế kỷ của một năm là gì?
Bỏ hai chữ số cuối rồi cộng 1 (nếu năm không tận cùng bằng 00). Nếu năm tận cùng 00 thì chỉ lấy phần trước hai chữ số 0.