Trả lời nhanh
Đáp án đúng là C. Miền có gió mùa. Vào mùa hạ, gió mùa thổi từ đại dương vào lục địa, mang theo rất nhiều hơi nước nên gây mưa lớn. Nhờ vậy, các miền gió mùa như Nam Á, Đông Nam Á (trong đó có Việt Nam) có lượng mưa năm cao. Ngược lại, khu vực áp cao, miền có gió Mậu dịch và gió Đông cực đều khô, mưa ít.
Đề bài
Nơi nào sau đây có nhiều mưa?
- A. Khu vực áp cao.
- B. Miền có gió Mậu dịch.
- C. Miền có gió mùa.
- D. Miền có gió Đông cực.
Đáp án: C. Miền có gió mùa
Ghi chú: các phương án được trình bày lại theo dạng đề phổ biến trong bài về sự phân bố mưa (Địa lí 10). Nếu đề của em có phương án khác như “khu vực áp thấp”, “nơi có frông” hay “nơi có dòng biển nóng”, đó cũng là những nơi mưa nhiều; em chọn phương án làm không khí ẩm bốc lên cao.
Vì sao miền có gió mùa mưa nhiều?
Gió mùa là loại gió thổi theo mùa, hướng gió hai mùa gần như ngược nhau. Nguyên nhân chính là sự nóng lên và lạnh đi không đều giữa lục địa và đại dương:
| Mùa | Khí áp | Hướng gió | Tính chất |
|---|---|---|---|
| Mùa hạ | Lục địa nóng nhanh → áp thấp; đại dương mát hơn → áp cao | Từ biển thổi vào đất liền | Nóng, ẩm, mưa nhiều |
| Mùa đông | Lục địa lạnh nhanh → áp cao; đại dương ấm hơn → áp thấp | Từ đất liền thổi ra biển | Lạnh, tương đối khô |
Lượng mưa của các miền gió mùa tập trung chủ yếu vào mùa hạ, khi gió mang hơi ẩm từ biển vào. Khi luồng gió này gặp núi chắn, mưa còn lớn hơn nữa. Vùng Chê-ra-pun-di ở Ấn Độ nằm ở sườn đón gió mùa tây nam, là một trong những nơi mưa nhiều nhất thế giới, lượng mưa trung bình năm vượt 10.000 mm.
Liên hệ Việt Nam
Việt Nam nằm trong khu vực gió mùa châu Á nên có lượng mưa lớn, trung bình năm khoảng 1.500–2.000 mm. Những nơi ở sườn đón gió và gần biển còn mưa nhiều hơn, ví dụ vùng núi Hoàng Liên Sơn hay khu vực Bắc Quang (Hà Giang). Đây là ví dụ cụ thể để em ghi nhớ đáp án: gió mùa mùa hạ thổi từ biển vào → mưa nhiều.
Giải thích từng phương án sai
- A. Khu vực áp cao: không khí giáng xuống, nóng lên và khô đi, khó tạo mây. Muốn so sánh, em xem Khu vực nào sau đây thường có mưa nhiều? (câu hỏi về khu vực áp thấp).
- B. Miền có gió Mậu dịch: gió thổi quanh năm từ áp cao cận chí tuyến về xích đạo, tính chất khô. Xem Tính chất của gió Mậu dịch.
- D. Miền có gió Đông cực: gió rất lạnh từ áp cao cực, chứa ít hơi nước nên mưa rất ít.
Điểm khác biệt cần nhớ: gió Mậu dịch và gió Đông cực thổi quanh năm từ áp cao, còn gió mùa đổi hướng theo mùa và có một mùa thổi từ biển vào.
Kiến thức cần nhớ
Một nơi có mưa nhiều khi hội đủ hai điều kiện: không khí chứa nhiều hơi nước và có cơ chế đẩy không khí lên cao để lạnh đi, ngưng tụ. Các “dấu hiệu” của nơi mưa nhiều gồm: nằm trong khu vực áp thấp; có frông hoặc dải hội tụ nhiệt đới hoạt động; có gió từ biển thổi vào (gió mùa mùa hạ, gió Tây ôn đới); có dòng biển nóng chạy ven bờ; nằm ở sườn núi đón gió ẩm. Ngược lại, nơi mưa ít thường nằm trong khu áp cao, chịu gió Mậu dịch hoặc gió Đông cực, có dòng biển lạnh đi qua, nằm sâu trong lục địa hoặc ở sườn khuất gió. Khi gặp câu hỏi “nơi nào mưa nhiều/ít”, em đối chiếu từng phương án với danh sách dấu hiệu này là chọn đúng.
Bài liên kết cùng chủ đề mưa
- Nhân tố nào sau đây thường gây ra mưa nhiều?
- Nơi nào sau đây có mưa ít?
- Tại một ngọn núi thường có mưa nhiều ở đâu?
- Trên Trái Đất mưa ít nhất ở vùng nào?
- Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến lượng mưa
Câu hỏi luyện tập tương tự
Câu 1. Gió mùa mùa hạ ở châu Á thổi theo hướng nào và có tính chất gì?
Đáp án: thổi từ đại dương vào lục địa, nóng ẩm, gây mưa nhiều.
Câu 2. Vì sao mùa đông ở các miền gió mùa thường ít mưa?
Đáp án: vì gió thổi từ lục địa lạnh ra biển, không khí khô, ít hơi nước.
Câu 3. Nguyên nhân chủ yếu hình thành gió mùa là gì?
Đáp án: sự nóng lên và lạnh đi không đều giữa lục địa và đại dương theo mùa, tạo ra các vùng khí áp thay đổi theo mùa.
Câu hỏi thường gặp
Gió mùa là gì?
Gió mùa là loại gió thổi theo mùa với hướng gió ở hai mùa gần như ngược nhau, hình thành do lục địa và đại dương nóng lên, lạnh đi không đều.
Vì sao Việt Nam có lượng mưa lớn?
Vì Việt Nam nằm trong khu vực gió mùa châu Á, giáp Biển Đông; gió mùa mùa hạ thổi từ biển vào mang nhiều hơi ẩm gây mưa lớn.
Nơi nào mưa nhiều nhất thế giới?
Khu vực Chê-ra-pun-di và các vùng lân cận ở đông bắc Ấn Độ, nằm ở sườn đón gió mùa tây nam, có lượng mưa trung bình năm hơn 10.000 mm.
Miền có gió Mậu dịch có nhiều mưa không?
Không. Gió Mậu dịch thổi từ áp cao cận chí tuyến về xích đạo, có tính chất chung là khô nên mưa ít.