Trả lời nhanh
Đáp án: C. Nơi có dòng biển lạnh đi qua. Nước biển lạnh làm lớp không khí bên trên bị lạnh đi, tầng dưới nặng và ổn định nên hơi nước khó bốc lên cao để ngưng tụ thành mây, gây mưa. Vì vậy, ven bờ có dòng biển lạnh thường mưa rất ít, nhiều nơi hình thành hoang mạc.
Đề bài
Câu hỏi: Nơi nào sau đây có mưa ít?
A. Nơi có dòng biển nóng đi qua.
B. Nơi có khí áp thấp.
C. Nơi có dòng biển lạnh đi qua.
D. Nơi có frông hoạt động.
Ghi chú: các phương án được trình bày lại theo dạng câu hỏi phổ biến trong bài “Các nhân tố ảnh hưởng đến lượng mưa và sự phân bố mưa” (Địa lí 10). Đề thực tế có thể sắp xếp phương án khác, nhưng nguyên tắc chọn đáp án không đổi.
Giải thích chi tiết từng phương án
| Phương án | Mưa nhiều hay ít? | Lí do |
|---|---|---|
| A. Dòng biển nóng đi qua | Mưa nhiều | Nước ấm làm không khí bên trên nóng, ẩm, dễ bốc lên cao, ngưng tụ và gây mưa. |
| B. Khí áp thấp | Mưa nhiều | Áp thấp hút gió đến và đẩy không khí ẩm bốc lên cao, hơi nước ngưng tụ thành mây, mưa. |
| C. Dòng biển lạnh đi qua | Mưa ít | Không khí bên trên bị làm lạnh, ổn định, hơi nước không bốc lên được để tạo mưa. |
| D. Frông hoạt động | Mưa nhiều | Dọc frông, khối khí nóng bị đẩy lên cao, gặp lạnh nên ngưng tụ gây mưa (mưa frông). |
Vì sao dòng biển lạnh khiến mưa ít?
Muốn có mưa, không khí ẩm phải được nâng lên cao, lạnh đi và ngưng tụ. Dòng biển lạnh làm điều ngược lại: nó làm lạnh lớp không khí sát mặt nước, khiến tầng dưới nặng hơn tầng trên. Không khí khi đó ở trạng thái ổn định, không có dòng thăng.
Hơi nước nếu có chỉ ngưng tụ ở sát mặt đất thành sương mù chứ không đủ tạo mưa. Đó là lí do nhiều hoang mạc nằm ngay ven biển, nơi có dòng biển lạnh chảy qua, như hoang mạc A-ta-ca-ma (Nam Mỹ) hay hoang mạc Na-míp (châu Phi).
Kiến thức cần nhớ: Các nhân tố ảnh hưởng đến lượng mưa
- Khí áp: khu áp thấp mưa nhiều (không khí bốc lên); khu áp cao mưa ít (không khí giáng xuống, khó ngưng tụ).
- Frông: nơi có frông, dải hội tụ nhiệt đới đi qua thường mưa nhiều.
- Gió: gió mùa, gió từ biển thổi vào thường mang mưa; vùng nằm sâu trong lục địa hoặc chịu gió mậu dịch (khô) thường mưa ít.
- Dòng biển: ven bờ có dòng biển nóng mưa nhiều; ven bờ có dòng biển lạnh mưa ít.
- Địa hình: sườn đón gió mưa nhiều; sườn khuất gió mưa ít. Càng lên cao, mưa tăng đến một độ cao nhất định rồi giảm.
Mẹo nhớ: cái gì giúp không khí ẩm bốc lên (áp thấp, frông, sườn đón gió, dòng biển nóng) thì mưa nhiều. Cái gì làm không khí giáng xuống hoặc ổn định (áp cao, dòng biển lạnh, sườn khuất gió) thì mưa ít.
Phân bố mưa theo vĩ độ: mưa nhiều nhất ở vùng xích đạo; mưa tương đối ít ở hai vùng chí tuyến; mưa nhiều ở vùng ôn đới; mưa càng ít khi càng về gần hai cực.
Lỗi sai thường gặp
- Nghĩ rằng gần biển thì luôn mưa nhiều. Thực tế, ven biển có dòng biển lạnh lại rất khô.
- Nhầm khí áp thấp với “ít mưa” vì chữ “thấp”. Hãy nhớ: áp thấp → không khí bốc lên → mưa nhiều.
Câu hỏi luyện tập tương tự
Câu 1. Nơi nào sau đây thường có mưa nhiều?
A. Khu vực áp cao. B. Nơi có dòng biển lạnh đi qua. C. Miền có gió mậu dịch thổi. D. Miền có gió mùa.
Đáp án: D. Gió mùa (đặc biệt gió mùa mùa hạ) thổi từ biển vào mang nhiều hơi ẩm, gây mưa lớn.
Câu 2. Ở vùng có địa hình núi cao, mưa nhiều thường xảy ra ở
A. sườn đón gió. B. sườn khuất gió. C. đỉnh núi. D. thung lũng khuất gió.
Đáp án: A. Không khí ẩm gặp núi bị đẩy lên cao, lạnh đi và ngưng tụ thành mưa ở sườn đón gió.
Câu 3. Khu vực chí tuyến có lượng mưa tương đối ít chủ yếu do
A. là khu vực áp thấp. B. là khu vực áp cao. C. có nhiều frông. D. có gió mùa hoạt động.
Đáp án: B. Hai vùng chí tuyến là nơi có các khu áp cao, không khí giáng xuống nên khó gây mưa.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao nơi có dòng biển lạnh đi qua lại mưa ít?
Dòng biển lạnh làm lạnh lớp không khí sát mặt nước, khiến không khí ổn định, không bốc lên cao được nên hơi nước khó ngưng tụ thành mưa.
Khí áp thấp hay khí áp cao thì mưa nhiều?
Khu áp thấp mưa nhiều vì không khí ẩm bốc lên cao và ngưng tụ; khu áp cao mưa ít vì không khí giáng xuống.
Những nhân tố nào ảnh hưởng đến lượng mưa?
Gồm khí áp, frông, gió, dòng biển và địa hình.
Vùng nào trên Trái Đất mưa nhiều nhất?
Vùng xích đạo có lượng mưa nhiều nhất do nhiệt độ cao, nhiều hơi nước và là khu vực áp thấp.