Trả lời nhanh
Đáp án đúng là A. các vùng ôn đới và gần cực. Cây ưa lạnh có giới hạn sinh thái về nhiệt độ nằm ở mức thấp, chịu được rét nhưng không chịu được nóng kéo dài. Vì vậy chúng chỉ sống và phát triển tốt ở nơi khí hậu lạnh, tức vùng ôn đới lạnh và vùng gần cực.
Đề bài và cách hiểu đúng
Câu hỏi thường gặp: «Loài cây ưa lạnh chỉ phân bố ở…», trong đó phương án A là «các vùng ôn đới và gần cực». Đây là kiến thức về nhân tố sinh thái nhiệt độ trong phần sinh vật và môi trường.
Từ khoá của câu là «ưa lạnh» và «chỉ». «Ưa lạnh» cho biết cây thích nghi với nhiệt độ thấp. «Chỉ» ngầm yêu cầu chọn vùng có khí hậu lạnh, loại các vùng nóng.
Vì sao cây ưa lạnh chỉ sống ở vùng ôn đới và gần cực?
- Giới hạn sinh thái về nhiệt độ. Mỗi loài chỉ sống được trong một khoảng nhiệt độ nhất định. Với cây ưa lạnh, khoảng này nằm ở mức thấp. Nhiệt độ cao vượt giới hạn trên làm cây héo, quang hợp yếu, hô hấp tăng mạnh nên cây chết.
- Đặc điểm thích nghi. Cây vùng lạnh thường có chồi được vảy mỏng bao bọc, thân và rễ có lớp bần dày, lá nhỏ hoặc hình kim, một số rụng lá vào mùa đông để giảm mất nước và chống rét.
- Hệ quả phân bố. Nhiệt độ giảm dần từ xích đạo về hai cực, nên các loài ưa lạnh tập trung ở vĩ độ cao: ôn đới lạnh và vùng gần cực.
Ví dụ các cây ưa lạnh thường gặp
| Vùng | Ví dụ thực vật |
|---|---|
| Ôn đới lạnh | Thông, vân sam, linh sam, bạch dương (rừng lá kim) |
| Gần cực (đài nguyên) | Rêu, địa y, cỏ thấp, cây bụi lùn |
Cây nhiệt đới như dừa, cao su, cà phê, ngược lại, là nhóm ưa nóng, sẽ bị tổn thương khi gặp rét đậm.
Phân tích phương án
- A – Các vùng ôn đới và gần cực: ĐÚNG, vì đây là nơi nhiệt độ thấp, phù hợp giới hạn sinh thái của cây ưa lạnh.
- Phương án nêu vùng nhiệt đới, xích đạo hoặc hoang mạc nóng: SAI, vì nhiệt độ quanh năm cao, vượt giới hạn chịu đựng của cây ưa lạnh.
- Phương án nói «ở mọi nơi trên Trái Đất»: SAI, vì mỗi loài chỉ sống trong giới hạn nhiệt độ riêng, không có loài nào sống được ở mọi nơi.
Lưu ý: trang này giữ phương án A theo đúng đề đã biết; nếu đề của bạn có phương án khác, hãy loại trừ theo nguyên tắc trên.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm «ưa lạnh» với «chịu được lạnh». Cây ưa lạnh cần nhiệt độ thấp để sinh trưởng tốt, không chỉ chịu được rét.
- Quên yếu tố độ cao. Ở vùng nhiệt đới, núi rất cao vẫn lạnh nên có thể gặp một số loài cây vùng lạnh. Tuy nhiên đề trắc nghiệm hỏi về phân bố theo vĩ độ nên vẫn chọn ôn đới và gần cực.
- Chọn theo cảm tính thay vì dựa vào khái niệm giới hạn sinh thái.
Mẹo nhớ nhanh
Nhớ câu: «Ưa gì thì ở nơi đó có điều kiện ấy». Ưa lạnh → vĩ độ cao hoặc núi cao; ưa nóng → nhiệt đới. Gặp từ «ưa» trong đề thì xác định ngay nhân tố sinh thái đang được nói đến (nhiệt độ, ánh sáng, độ ẩm).
Bài luyện tập
- Cây thông, bạch dương phân bố nhiều ở rừng lá kim phương Bắc. Điều đó chứng tỏ chúng thuộc nhóm cây gì theo nhiệt độ?
Đáp án: nhóm cây ưa lạnh, vì sống ở vùng có nhiệt độ thấp. - Vì sao chồi của nhiều cây vùng lạnh được vảy mỏng bao bọc?
Đáp án: để giữ ấm, bảo vệ mô non, hạn chế mất nước trong mùa đông giá. - Đem cây cao su (ưa nóng) trồng ở vùng gần cực thì sao?
Đáp án: cây sinh trưởng kém hoặc chết, vì nhiệt độ thấp hơn giới hạn dưới của loài.
Câu hỏi thường gặp
Loài cây ưa lạnh chỉ phân bố ở đâu?
Ở các vùng ôn đới và gần cực, nơi nhiệt độ thấp phù hợp với giới hạn sinh thái của chúng.
Cây ưa lạnh có đặc điểm thích nghi nào?
Chồi có vảy mỏng bao bọc, thân và rễ có lớp bần dày, lá nhỏ hoặc hình kim, một số loài rụng lá vào mùa đông để chống rét và giảm mất nước.
Cho ví dụ một số cây ưa lạnh?
Thông, vân sam, linh sam, bạch dương ở ôn đới lạnh; rêu, địa y ở vùng đài nguyên gần cực.
Vì sao cây ưa lạnh không sống được ở vùng nhiệt đới nóng?
Vì nhiệt độ cao vượt giới hạn trên của loài, làm cây mất nước, quang hợp giảm, hô hấp tăng và dẫn đến chết.