Trả lời nhanh
Ngay đầu truyện, Nguyễn Dữ giới thiệu Ngô Tử Văn rất ngắn gọn qua ba thông tin: tên thật là Soạn, quê ở huyện Yên Dũng, đất Lạng Giang, và tính cách khảng khái, nóng nảy, thấy điều tà gian thì không chịu được, được người vùng Bắc khen là người cương trực. Lời giới thiệu trực tiếp này nhấn mạnh phẩm chất ngay thẳng, dám chống cái ác, chuẩn bị cho hành động đốt đền và cuộc đấu lí ở cõi âm phía sau.
Câu hỏi và gợi ý trả lời
Yêu cầu “Chú ý lời giới thiệu về nhân vật Tử Văn” là câu hỏi theo dõi trong khi đọc văn bản Tản Viên từ Phán sự lục (Chuyện chức phán sự đền Tản Viên) của Nguyễn Dữ, Ngữ văn 10 Kết nối tri thức, tập 1. Em cần chỉ ra lời giới thiệu cung cấp những thông tin gì và nét tính cách nào được nhấn mạnh. Ý này cũng hay được kiểm tra dưới dạng trắc nghiệm:
Lời giới thiệu ở đầu truyện nhấn mạnh nét tính cách nào của Ngô Tử Văn?
- A. Hiền lành, nhẫn nhịn, ngại va chạm
- B. Khảng khái, cương trực, không chịu được sự tà gian
- C. Mưu trí, khéo léo, giỏi ứng biến
- D. Phóng khoáng, ưa ngao du sơn thủy
Lưu ý: thứ tự phương án có thể khác trong đề của em. Đáp án đúng: B.
Gợi ý trả lời đầy đủ: Lời giới thiệu gồm họ tên (Ngô Tử Văn, tên Soạn), quê quán (Yên Dũng, Lạng Giang) và tính cách (khảng khái, nóng nảy, ghét sự tà gian, được khen cương trực). Tác giả giới thiệu trực tiếp, ngắn gọn theo lối kể của truyện trung đại, qua đó khẳng định ngay từ đầu Tử Văn là một kẻ sĩ ngay thẳng, dám đứng về lẽ phải.
Phân tích lời giới thiệu nhân vật Tử Văn
1. Thông tin “lí lịch” rõ ràng
Họ tên và quê quán cụ thể khiến nhân vật như một con người có thật, sống ở một vùng đất có thật. Đây là cách truyện truyền kì tạo lòng tin cho người đọc trước khi đưa họ vào thế giới kì ảo của ma quỷ, thần linh và cõi âm.
2. Tính cách được nêu bằng từ ngữ khẳng định
Các từ “khảng khái”, “cương trực” cho thấy khí phách cứng cỏi, không chịu khuất phục. Chi tiết “nóng nảy” thoạt nghe như một nhược điểm, nhưng đặt cạnh vế “thấy sự tà gian thì không chịu được”, nó trở thành sự nóng giận chính đáng trước cái ác. Lời khen của người đời thêm vào một góc nhìn từ cộng đồng, làm cho nhận xét về nhân vật đáng tin hơn.
3. Tác dụng đối với toàn truyện
Lời giới thiệu đóng vai trò như “chìa khóa” mở ra cốt truyện. Vì khảng khái, cương trực, Tử Văn mới dám đốt ngôi đền mà hồn ma tên tướng giặc chiếm làm nơi tác oai tác quái; mới điềm nhiên trước lời đe dọa; và mới dám đối chất đến cùng trước Diêm Vương. Người đọc vì thế chờ đợi xem phẩm chất ấy được thử thách thế nào.
Vì sao các phương án còn lại sai?
- A sai vì Tử Văn hoàn toàn không nhẫn nhịn trước cái ác; ngược lại, chàng chủ động hành động.
- C sai vì lời giới thiệu không nói đến mưu mẹo; chàng thắng nhờ lẽ phải và sự cứng cỏi, cùng lời chỉ dẫn của Thổ thần.
- D sai vì chi tiết ngao du, phóng khoáng không xuất hiện trong lời giới thiệu.
Tính cách trong lời giới thiệu được chứng minh qua hành động
| Nét tính cách | Biểu hiện trong truyện |
|---|---|
| Ghét sự tà gian | Tức giận trước việc hồn ma tướng giặc chiếm đền, quấy nhiễu dân, Tử Văn tắm gội, khấn trời rồi đốt đền. |
| Khảng khái, không sợ hãi | Bị hồn ma đe dọa, chàng vẫn thản nhiên, không xin lỗi hay dựng lại đền. |
| Cương trực, dám đấu tranh đến cùng | Ở cõi âm, chàng một mực kêu oan, đề nghị đối chứng, vạch rõ tội ác của tên tướng giặc cho đến khi sự thật sáng tỏ. |
| Vì lẽ phải chung | Việc làm của chàng giúp Thổ thần được trả lại đền, dân được yên; cuối truyện chàng nhận chức phán sự đền Tản Viên. |
Lỗi thường gặp khi trả lời câu hỏi này
- Chỉ chép lại câu giới thiệu mà không chỉ ra nét tính cách được nhấn mạnh và cách giới thiệu (trực tiếp, ngắn gọn).
- Hiểu “nóng nảy” là tính xấu đơn thuần, bỏ qua ngữ cảnh: chàng chỉ nóng nảy trước sự tà gian.
- Quên nêu tác dụng của lời giới thiệu đối với các sự việc sau.
Luyện tập thêm
Câu 1. Truyện thuộc thể loại gì, trích từ tác phẩm nào?
Đáp án: Truyện truyền kì, trích từ Truyền kì mạn lục của Nguyễn Dữ (thế kỉ XVI), viết bằng chữ Hán.
Câu 2. Hành động đầu tiên chứng minh tính cách được giới thiệu là gì?
Đáp án: Hành động đốt đền của hồn ma tên tướng giặc để trừ hại cho dân.
Câu 3. Kết thúc Tử Văn được nhận chức phán sự đền Tản Viên thể hiện điều gì?
Đáp án: Thể hiện niềm tin chính nghĩa thắng gian tà, người ngay thẳng được tôn vinh, đồng thời đề cao khí phách của kẻ sĩ nước Việt.
Câu hỏi thường gặp
Ngô Tử Văn tên thật là gì, quê ở đâu?
Ngô Tử Văn tên là Soạn, người huyện Yên Dũng, đất Lạng Giang.
Tác giả giới thiệu nhân vật Tử Văn theo cách nào?
Tác giả giới thiệu trực tiếp, ngắn gọn ngay đầu truyện theo lối kể truyền thống của truyện trung đại: nêu tên, quê quán rồi khái quát tính cách.
Tính cách nổi bật của Ngô Tử Văn là gì?
Khảng khái, cương trực, ghét cái ác và dũng cảm đấu tranh đến cùng để bảo vệ lẽ phải.
Tản Viên từ Phán sự lục là của tác giả nào?
Tác phẩm của Nguyễn Dữ, in trong tập Truyền kì mạn lục, còn được gọi là Chuyện chức phán sự đền Tản Viên.