Trả lời nhanh
Vĩnh biệt Cửu Trùng Đài là đoạn trích hồi V vở bi kịch Vũ Như Tô của Nguyễn Huy Tưởng. Khi quân khởi loạn kéo đến, Đan Thiềm khuyên Vũ Như Tô bỏ trốn nhưng ông không tin mình có tội. Đan Thiềm bị bắt, Cửu Trùng Đài bốc cháy, Vũ Như Tô mới tỉnh ngộ và vĩnh biệt công trình tâm huyết của đời mình.
Đây là bài tóm tắt dành cho học sinh lớp 11 học bộ Kết nối tri thức. Bên dưới có 5 mẫu theo độ dài tăng dần để bạn chọn đúng loại mà đề bài hoặc thầy cô yêu cầu, cùng phần hướng dẫn cách tự tóm tắt bằng lời của mình.
Cần nắm gì trước khi tóm tắt?
- Tác giả: Nguyễn Huy Tưởng, nhà văn có nhiều tác phẩm đề tài lịch sử.
- Tác phẩm: Vũ Như Tô, vở bi kịch lịch sử năm hồi, viết năm 1941. Đoạn trích trong SGK lấy từ hồi V.
- Bối cảnh: Thăng Long khoảng đầu thế kỉ XVI, triều vua Lê Tương Dực, một ông vua ham hưởng lạc, triều chính suy đồi.
- Mâu thuẫn trung tâm: khát vọng sáng tạo cái đẹp của người nghệ sĩ và quyền lợi, đời sống của nhân dân.
Các sự kiện chính cần có trong bài tóm tắt
| Thứ tự | Sự kiện | Nhân vật liên quan |
|---|---|---|
| 1 | Vua sai xây Cửu Trùng Đài để vui chơi; Vũ Như Tô ban đầu từ chối | Lê Tương Dực, Vũ Như Tô |
| 2 | Đan Thiềm thuyết phục ông xây đài để tài năng được lưu lại đời sau | Đan Thiềm |
| 3 | Công trình tốn người tốn của, thợ thuyền khổ cực, dân oán hận | Thợ thuyền, nhân dân |
| 4 | Binh biến nổ ra; Đan Thiềm báo tin, giục Vũ Như Tô trốn nhưng ông không nghe | Đan Thiềm, Vũ Như Tô |
| 5 | Đan Thiềm bị bắt, Cửu Trùng Đài cháy, Vũ Như Tô tỉnh ngộ, vĩnh biệt đài | Quân khởi loạn, Vũ Như Tô |
Hai sự kiện số 4 và 5 là phần nằm trực tiếp trong đoạn trích. Các sự kiện 1–3 thuộc những hồi trước, chỉ cần nhắc lại ngắn khi đề yêu cầu tóm tắt cả vở kịch.
Mẫu 1: Tóm tắt trong một câu (khoảng 40 chữ)
Kiến trúc sư Vũ Như Tô xây Cửu Trùng Đài theo lệnh vua Lê Tương Dực với ước vọng để lại kiệt tác. Công trình làm dân khổ cực nên quân khởi loạn nổi lên, giết ông và đốt cháy đài.
Mẫu 2: Tóm tắt riêng đoạn trích hồi V (khoảng 70 chữ)
Nghe tin có binh biến, Đan Thiềm chạy đến báo cho Vũ Như Tô và giục ông trốn đi. Ông khăng khăng ở lại vì cho rằng mình chỉ xây đài, không làm điều tội lỗi. Quân khởi loạn ập vào, bắt Đan Thiềm và châm lửa đốt Cửu Trùng Đài. Chỉ đến lúc đó Vũ Như Tô mới tỉnh ngộ, đau đớn vĩnh biệt công trình.
Mẫu 3: Tóm tắt toàn vở kịch (khoảng 150 chữ)
Dưới triều Lê Tương Dực, nhà vua chỉ lo ăn chơi hưởng lạc nên sai Vũ Như Tô, kiến trúc sư tài hoa mà cương trực, xây Cửu Trùng Đài. Ban đầu Vũ Như Tô từ chối vì không muốn làm việc cho hôn quân. Cung nữ Đan Thiềm, người quý trọng tài năng, khuyên ông nhận lời để xây nên một công trình đẹp tồn tại muôn đời. Ông dồn hết tâm huyết vào việc xây đài. Nhưng thợ thuyền bị bắt bớ, đánh đập, thuế khoá nặng nề, nhân dân lầm than oán hận. Cuối cùng binh biến nổ ra, vua bị giết. Đan Thiềm báo tin và giục Vũ Như Tô trốn nhưng ông không nghe. Cửu Trùng Đài bị đốt, Vũ Như Tô cùng đài chịu chung kết cục bi thảm.
Mẫu 4: Tóm tắt theo diễn biến tâm lí Vũ Như Tô
Vũ Như Tô lúc đầu là người nghệ sĩ cương trực, khinh quyền quý. Được Đan Thiềm thuyết phục, ông tin rằng xây đài là để lại cái đẹp cho muôn đời nên dốc sức thực hiện. Ông say sưa với giấc mơ nghệ thuật mà không nhìn thấy nỗi khổ của người lao động. Khi binh biến nổ ra, ông vẫn cho rằng mình vô tội. Chỉ đến khi Đan Thiềm bị bắt và đài bị đốt, ông mới nhận ra sai lầm. Tiếng vĩnh biệt Cửu Trùng Đài vừa là nỗi đau mất tác phẩm, vừa là lời thức tỉnh muộn màng.
Mẫu 5: Tóm tắt theo mâu thuẫn kịch
Vở kịch xoay quanh hai mâu thuẫn. Một là mâu thuẫn giữa nhân dân và triều đình hôn quân: dân bị bóc lột để phục vụ cuộc vui của vua. Hai là mâu thuẫn trong chính Vũ Như Tô, giữa khát vọng sáng tạo cái đẹp và trách nhiệm với đời sống con người. Hồi V là lúc hai mâu thuẫn bùng nổ: quân khởi loạn đốt đài, người nghệ sĩ mất tất cả, và ông nhận ra cái đẹp tách rời lợi ích nhân dân thì không thể tồn tại.
Cách tự viết một bài tóm tắt tốt
- Xác định giới hạn: đề hỏi tóm tắt đoạn trích hay cả vở kịch? Hai việc này khác nhau.
- Gạch các sự kiện then chốt theo bảng ở trên, bỏ chi tiết phụ và lời thoại dài.
- Dùng ngôi thứ ba, thì hiện tại hoặc quá khứ nhất quán. Kịch là lời thoại nên cần chuyển thành lời kể.
- Nêu nguyên nhân và kết quả: vì sao Vũ Như Tô không trốn, vì sao đài bị đốt.
- Đọc lại và đếm chữ để khớp độ dài yêu cầu.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm tác giả: Vũ Như Tô là tên nhân vật, tác giả vở kịch là Nguyễn Huy Tưởng. Một số bài tóm tắt trên mạng ghi nhầm Vũ Như Tô là người viết vở kịch.
- Viết sai tên nhân vật: cung nữ là Đan Thiềm, không phải “Đam Thiềm”.
- Kể thừa chi tiết: đoạn trích là hồi V, nên không biến thành kể lại toàn bộ cốt truyện nếu đề chỉ hỏi đoạn trích.
- Sa vào bình luận: tóm tắt chỉ nêu sự việc, không đưa nhận xét dài như “Vũ Như Tô thật đáng thương”.
- Thuộc lòng mẫu có sẵn: giáo viên dễ nhận ra các bài giống nhau, nên hãy diễn đạt lại bằng lời mình.
Mẹo nhớ nhanh cốt truyện
Nhớ ba chữ: Lệnh – Đài – Lửa. Lệnh của vua bắt xây đài; đài xây nên dân khổ; lửa của quân khởi loạn thiêu đài. Với Vũ Như Tô thì thêm một ý: ông chỉ hiểu ra khi đã mất tất cả.
Luyện tập
- Bài 1. Viết tóm tắt đoạn trích hồi V trong khoảng 60 chữ, có đủ ba ý: lời khuyên của Đan Thiềm, thái độ của Vũ Như Tô, kết cục.
Gợi ý đáp án: Đan Thiềm báo tin binh biến và giục Vũ Như Tô trốn nhưng ông từ chối vì tin mình vô tội. Quân khởi loạn bắt Đan Thiềm, đốt Cửu Trùng Đài. Lúc ấy Vũ Như Tô mới tỉnh ngộ và vĩnh biệt đài. - Bài 2. Vì sao Đan Thiềm lại khuyên Vũ Như Tô xây Cửu Trùng Đài?
Đáp án: Bà là người yêu quý cái đẹp và tài năng, muốn ông để lại một công trình nghệ thuật muôn đời. Nhưng bà chưa tính đến cái giá mà nhân dân phải trả. - Bài 3. Chi tiết nào cho thấy Vũ Như Tô “tỉnh ngộ muộn”?
Đáp án: Chỉ khi Đan Thiềm bị bắt và đài bốc cháy, ông mới nhận ra sai lầm và nói lời vĩnh biệt.
Xem thêm các bài liên quan
- Soạn bài Vĩnh biệt Cửu Trùng Đài
- Nội dung, tác giả, tác phẩm Vĩnh biệt Cửu Trùng Đài
- Bố cục bài Vĩnh biệt Cửu Trùng Đài
- Đoạn văn suy nghĩ về vấn đề xã hội trong đoạn trích
- Tóm tắt tác phẩm Ngữ văn 11 Kết nối tri thức
Câu hỏi thường gặp
Vĩnh biệt Cửu Trùng Đài là tác phẩm của ai?
Đoạn trích thuộc hồi V vở bi kịch lịch sử Vũ Như Tô của nhà văn Nguyễn Huy Tưởng, viết năm 1941.
Đoạn trích Vĩnh biệt Cửu Trùng Đài kể về sự việc gì?
Khi binh biến nổ ra, Đan Thiềm khuyên Vũ Như Tô trốn nhưng ông không nghe. Đan Thiềm bị bắt, Cửu Trùng Đài bị đốt và Vũ Như Tô tỉnh ngộ, vĩnh biệt công trình.
Nên tóm tắt Vĩnh biệt Cửu Trùng Đài dài bao nhiêu chữ?
Tuỳ yêu cầu: khoảng 40 chữ nếu tóm tắt một câu, 60–80 chữ cho đoạn trích hồi V, 150 chữ nếu tóm tắt cả vở kịch.
Vì sao Vũ Như Tô không chịu bỏ trốn?
Ông tin mình chỉ xây dựng công trình nghệ thuật, không làm điều gì có tội, và ông còn gắn bó sâu nặng với Cửu Trùng Đài nên không nhận ra nguy hiểm.