Trả lời nhanh
Học lịch sử để biết được cội nguồn của tổ tiên, quê hương, đất nước và lịch sử của nhân loại. Hai ý này đều đúng, nên nếu đề cho phương án “cả hai ý trên” thì chọn phương án đó. Ngoài ra, học lịch sử còn giúp ta rút bài học kinh nghiệm để sống và xây dựng đất nước tốt hơn ở hiện tại, tương lai.
Đề bài và cách hiểu
Câu hỏi thường gặp ở bài mở đầu môn Lịch sử lớp 6 (bài “Lịch sử và cuộc sống”) là: “Học lịch sử để biết được …”. Phần điền vào chỗ trống chính là mục đích học tập của môn học.
Đáp án cần điền: cội nguồn của tổ tiên, quê hương, đất nước; biết lịch sử của nhân loại.
Vì sao học lịch sử lại để biết những điều này?
1. Biết cội nguồn của tổ tiên, quê hương, đất nước
Lịch sử là những gì đã diễn ra trong quá khứ. Nhờ lịch sử, ta biết ông cha mình là ai, đã sống, lao động và chiến đấu thế nào để tạo nên đất nước hôm nay.
- Biết dân tộc ta có truyền thống dựng nước gắn với giữ nước, từ thời các vua Hùng đến nay.
- Hiểu vì sao hằng năm cả nước có ngày Giỗ Tổ Hùng Vương, với tinh thần “uống nước nhớ nguồn”.
- Hiểu quê hương mình (làng, xã, tỉnh) có tên gọi, di tích, lễ hội từ đâu mà có.
2. Biết lịch sử của nhân loại
Mỗi dân tộc đều có lịch sử riêng, nhưng cũng nằm trong dòng chảy chung của loài người. Học lịch sử giúp ta biết con người đã xuất hiện, chế tạo công cụ, lập nên các quốc gia và các nền văn minh như Ai Cập, Lưỡng Hà, Hy Lạp, La Mã, Trung Quốc, Ấn Độ ra sao.
Từ đó ta hiểu và tôn trọng sự khác biệt giữa các dân tộc, thấy được sự giao lưu văn hoá giữa các quốc gia.
3. Rút ra bài học cho hiện tại và tương lai
Đây là ý mở rộng nhưng rất quan trọng. Biết những thành công và thất bại của người đi trước, ta tránh lặp lại sai lầm, biết trân trọng hoà bình và có trách nhiệm hơn với đất nước. Ví dụ: hiểu quá trình cha ông giữ gìn chủ quyền, ta càng thấy rõ ý nghĩa của việc bảo vệ chủ quyền biển đảo, trong đó có quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa thuộc Việt Nam.
Bảng tóm tắt mục đích học lịch sử
| Nội dung | Em biết được | Ví dụ |
|---|---|---|
| Lịch sử dân tộc | Cội nguồn tổ tiên, quê hương, đất nước | Truyền thuyết Con Rồng cháu Tiên, thời Hùng Vương |
| Lịch sử thế giới | Quá trình phát triển của nhân loại | Các nền văn minh cổ đại |
| Giá trị hiện tại | Bài học kinh nghiệm, lòng yêu nước | Giữ gìn di tích, truyền thống quê hương |
Lỗi sai thường gặp
- Chỉ chọn một ý. Nhiều bạn chỉ chọn “cội nguồn dân tộc” mà bỏ “lịch sử nhân loại”. Đề hỏi “biết được” thì cả hai đều đúng, đừng bỏ sót.
- Nghĩ lịch sử chỉ là học thuộc năm tháng. Mục đích đúng là hiểu quá khứ để sống tốt hơn, chứ không phải nhớ máy móc.
- Nhầm với mục đích của môn khác. Học lịch sử không phải để biết cách tính toán hay dự báo thời tiết; những việc đó thuộc môn khác.
Mẹo nhớ
Nhớ ba chữ: Nguồn – Nhân loại – Nay mai. Nguồn là cội nguồn dân tộc; Nhân loại là lịch sử thế giới; Nay mai là bài học cho hiện tại và tương lai.
Luyện tập
- Điền vào chỗ trống: “Học lịch sử giúp em hiểu vì sao hằng năm có lễ hội ở địa phương mình, tức là biết về … của quê hương.”
Đáp án: cội nguồn (nguồn gốc, truyền thống). - Em hãy nêu một việc làm cụ thể thể hiện sự biết ơn tổ tiên sau khi học lịch sử.
Gợi ý: tham gia dọn dẹp, giữ gìn di tích ở địa phương; tìm hiểu gia phả; thắp hương ngày Giỗ Tổ; kể lại câu chuyện lịch sử cho em nhỏ. - Vì sao học lịch sử thế giới lại cần thiết với học sinh Việt Nam?
Gợi ý: để hiểu sự phát triển chung của loài người, thấy mối liên hệ giữa Việt Nam với các nước, học hỏi cái hay và tôn trọng sự đa dạng văn hoá.
Câu hỏi thường gặp
Học lịch sử để biết được điều gì?
Học lịch sử để biết được cội nguồn của tổ tiên, quê hương, đất nước; biết lịch sử của nhân loại và rút ra bài học cho hiện tại, tương lai.
Nếu đề trắc nghiệm có phương án 'cả hai ý trên' thì chọn thế nào?
Khi hai ý (cội nguồn dân tộc và lịch sử nhân loại) đều đúng thì chọn phương án bao gồm cả hai, vì đây là hai mục đích chính của việc học lịch sử.
Câu này nằm ở bài nào của Lịch sử 6?
Nội dung này thuộc bài mở đầu về lịch sử và cuộc sống, nói về lịch sử là gì và vì sao phải học lịch sử.
Học lịch sử có ích gì cho cuộc sống hằng ngày?
Giúp ta biết trân trọng truyền thống, hiểu người đi trước, rút kinh nghiệm để tránh sai lầm cũ và có trách nhiệm hơn với gia đình, quê hương, đất nước.