Trả lời nhanh
Ngày nay chúng ta đang thừa hưởng rất nhiều thành quả của người xưa: chữ viết và chữ số, lịch (năm, tháng, tuần), cách chia giờ – phút, giấy và nghề in, la bàn, đồ gốm, nghề trồng lúa nước, kiến trúc – đền đài, luật pháp, các môn thể thao như Olympic. Đây là bằng chứng “quá khứ không mất đi mà vẫn nằm trong đời sống hôm nay”.
Hiểu đúng câu hỏi
Câu hỏi này thuộc phần học lịch sử lớp 6 về ý nghĩa của việc học lịch sử: biết quá khứ để hiểu hiện tại. Đề không đòi một đáp án duy nhất mà yêu cầu em kể tên được vài ví dụ cụ thể và nói được chúng bắt nguồn từ đâu.
Cách làm gọn: chia thành hai nhóm là vật dụng (cầm nắm được) và lĩnh vực (tri thức, chế độ, phong tục). Mỗi nhóm nêu 3–4 ví dụ là đủ điểm.
Bảng gợi ý các thành quả được thừa hưởng
| Thành quả | Nguồn gốc (người xưa) | Hôm nay ta còn dùng |
|---|---|---|
| Lịch | Người Ai Cập cổ đại dựa vào chu kì sông Nile, tính một năm có 365 ngày | Lịch dương: năm, tháng, ngày |
| Chia giờ, phút | Người Lưỡng Hà dùng hệ đếm 60 | 1 giờ = 60 phút, 1 phút = 60 giây |
| Chữ số | Chữ số 0–9 có gốc từ Ấn Độ, truyền sang châu Âu qua người Ả Rập | Mọi phép tính, số điện thoại, giá tiền |
| Chữ viết | Chữ tượng hình Ai Cập, chữ hình nêm Lưỡng Hà, bảng chữ cái của người Phoenicia và Hy Lạp, La Mã | Chữ cái La-tinh làm cơ sở cho chữ quốc ngữ |
| Giấy, in, la bàn, thuốc súng | Phát minh của người Trung Quốc thời cổ – trung đại | Sách vở, in ấn, định hướng, pháo hoa |
| Hình học | Người Ai Cập đo lại ruộng đất sau mỗi mùa nước lên | Tính diện tích, xây dựng |
| Thể thao Olympic | Đại hội thể thao của người Hy Lạp cổ đại | Thế vận hội Olympic |
| Nghề trồng lúa nước, đồ gốm, trống đồng | Cư dân Việt cổ | Cơm gạo, đồ gốm sứ, hoa văn trống đồng trên nhiều biểu tượng |
Ví dụ gần với Việt Nam
- Di sản vật chất: Hoàng thành Thăng Long, Thành nhà Hồ, quần thể di tích Cố đô Huế – ta còn tham quan, nghiên cứu và gìn giữ.
- Di sản tinh thần: tiếng Việt, ca dao – tục ngữ, lễ hội, tục thờ cúng tổ tiên, truyền thống “uống nước nhớ nguồn”.
- Kinh nghiệm sản xuất: trồng lúa nước, làm nghề thủ công (gốm, dệt, đúc đồng) được cha ông truyền lại qua nhiều đời.
Mẫu câu trả lời hoàn chỉnh
“Ngày nay chúng ta đang thừa hưởng nhiều thành tựu của người xưa. Về vật dụng, đó là giấy, đồ gốm và la bàn. Về lĩnh vực, đó là chữ viết, chữ số, cách tính lịch và chia thời gian. Ngoài ra, tổ tiên còn để lại nghề trồng lúa nước, các di tích như Thành nhà Hồ. Vì vậy em cần học lịch sử để biết ơn và biết giữ gìn những giá trị ấy.”
Lỗi sai thường gặp
- Chỉ kể tên mà không nói nguồn gốc – nên thêm ít nhất một vế “do ai, ở đâu tạo ra”.
- Nhầm “phát minh hiện đại” (điện thoại, máy tính) với thành quả thừa hưởng từ quá khứ xa. Máy móc hiện đại cũng là thành quả của người đi trước, nhưng đề đang hướng tới những di sản có lịch sử lâu đời.
- Nhầm chữ số “Ả Rập” với nguồn gốc Ả Rập: người Ả Rập chỉ là người truyền bá, gốc là Ấn Độ.
Mẹo nhớ
Nhớ bằng một ngày của em: xem lịch (Ai Cập) → nhìn đồng hồ (hệ 60 Lưỡng Hà) → đọc sách, viết chữ (chữ cái, giấy) → ăn cơm (lúa nước). Gần như hoạt động nào cũng có dấu vết của người xưa.
Luyện tập
- Vì sao nói “1 giờ có 60 phút” là một di sản của người cổ đại?
Đáp án gợi ý: Người Lưỡng Hà dùng hệ đếm 60, cách chia này được truyền lại và dùng đến nay. - Kể ba thành quả mà người Trung Quốc cổ – trung đại để lại cho nhân loại.
Đáp án gợi ý: Giấy, nghề in, la bàn (hoặc thuốc súng). - Hãy nêu hai di sản của cha ông ta mà em từng thấy ở địa phương mình và cho biết cần làm gì để bảo vệ chúng.
Gợi ý: Đình làng, lễ hội, nghề thủ công; tham gia giữ gìn, không xâm hại, tìm hiểu và giới thiệu cho bạn bè.
Câu hỏi thường gặp
Câu hỏi này thuộc phần nào của Lịch sử 6?
Thuộc phần nói về ý nghĩa của việc học lịch sử, giúp em thấy quá khứ gắn với cuộc sống hôm nay và có trách nhiệm giữ gìn di sản.
Cần kể bao nhiêu ví dụ thì đủ?
Thông thường 3–5 ví dụ cụ thể, nên chia thành vật dụng và lĩnh vực, kèm nguồn gốc ngắn gọn.
Chữ số chúng ta dùng có nguồn gốc từ đâu?
Chữ số 0–9 có gốc từ Ấn Độ, được người Ả Rập truyền sang châu Âu nên thường gọi là chữ số Ả Rập.
Có thể kể cả những thứ của Việt Nam không?
Có. Trống đồng, nghề trồng lúa nước, đồ gốm, Thành nhà Hồ, tiếng Việt, lễ hội đều là những ví dụ phù hợp.