Trả lời nhanh
Phải bảo vệ rừng và môi trường sinh thái vì rừng giữ đất, giữ nước, điều hòa khí hậu, lọc không khí và là nhà của muôn loài. Mất rừng kéo theo lũ quét, sạt lở, hạn hán và suy giảm đa dạng sinh học. Việc nên làm: trồng và chăm sóc cây, không săn bắt, phân loại rác, tiết kiệm giấy. Việc không nên làm: chặt phá, đốt rừng, xả rác, mua bán động vật hoang dã.
Rừng và môi trường sinh thái có vai trò gì?
Môi trường sinh thái là tổng thể các yếu tố như đất, nước, không khí và sinh vật có quan hệ chặt chẽ với nhau. Trong hệ thống đó, rừng giống như “lá phổi xanh” và “tấm áo giáp” bảo vệ mặt đất.
- Điều hòa khí hậu, lọc không khí: cây xanh hấp thụ khí cacbonic (CO2) khi quang hợp và thải khí oxi (O2). Nhờ vậy hiệu ứng nhà kính giảm, không khí trong lành và mát hơn.
- Giữ đất, giữ nước: tán lá làm giảm sức rơi của hạt mưa, rễ cây bám chặt vào đất nên hạn chế xói mòn, lũ quét và sạt lở. Rừng còn làm nước mưa thấm dần xuống đất, bổ sung nước ngầm cho mùa khô.
- Bảo tồn đa dạng sinh học: rừng là nơi sống của vô số loài thực vật, động vật, nấm và vi sinh vật. Mỗi loài là một mắt xích; mất một mắt xích có thể làm đứt cả chuỗi thức ăn.
- Cung cấp tài nguyên: gỗ, củi, dược liệu, mật ong, măng, nấm… và sinh kế cho nhiều cộng đồng miền núi.
- Giá trị học tập và du lịch: rừng quốc gia, khu dự trữ sinh quyển là nơi nghiên cứu khoa học và du lịch sinh thái.
Hậu quả khi rừng bị tàn phá
Hãy hình dung một sườn đồi bị chặt trơ trụi. Chuỗi hậu quả thường diễn ra như sau:
- Không còn tán lá và rễ cây, mưa lớn cuốn lớp đất mặt màu mỡ xuống sông suối (xói mòn).
- Nước không được giữ lại trên đồi nên đổ nhanh về hạ lưu, gây lũ quét, sạt lở đất, ngập lụt; đến mùa khô lại thiếu nước, hạn hán.
- Động vật mất nơi ở và nguồn thức ăn, nhiều loài suy giảm hoặc có nguy cơ tuyệt chủng.
- Lượng khí CO2 trong khí quyển tăng, góp phần làm Trái Đất nóng lên và khí hậu cực đoan hơn.
Ở nước ta, độ che phủ rừng toàn quốc hiện vào khoảng 42%. Con số này đã được cải thiện so với nhiều thập kỉ trước nhờ trồng rừng, nhưng chất lượng rừng tự nhiên vẫn cần được giữ gìn hơn nữa.
Việc nên làm và không nên làm
| Nên làm | Không nên làm |
|---|---|
| Trồng cây, chăm sóc cây xanh ở trường, ở nhà; hưởng ứng Tết trồng cây | Bẻ cành, hái hoa, giẫm đạp thảm cỏ, khắc tên lên thân cây |
| Tuyên truyền người thân không săn bắt, bẫy, nuôi nhốt động vật hoang dã | Mua bán, ăn thịt hoặc làm đồ trang sức từ động vật hoang dã quý hiếm |
| Sử dụng giấy hai mặt, tái chế giấy, dùng đồ gỗ bền để giảm nhu cầu khai thác | Lãng phí giấy, vứt bỏ sách vở còn dùng được |
| Phân loại rác, hạn chế túi ni lông, đổ rác đúng nơi quy định | Xả rác, nước thải, hóa chất xuống sông suối, đất rừng |
| Cẩn thận với lửa khi đi dã ngoại; báo ngay cho kiểm lâm khi thấy cháy rừng, chặt phá rừng | Đốt nương rẫy, vứt tàn thuốc, nhóm lửa bừa bãi trong rừng, đặc biệt mùa khô |
| Đi theo lối mòn, giữ yên lặng khi tham quan khu bảo tồn | Khai thác gỗ, củi, lâm sản trái phép |
Học sinh có thể góp sức thế nào?
Em chưa thể đi tuần tra rừng, nhưng vẫn làm được nhiều việc nhỏ mà hiệu quả. Hãy nhận chăm một chậu cây hoặc một góc vườn trường. Hãy dùng chai nước cá nhân thay vì chai nhựa dùng một lần. Hãy kể cho gia đình nghe vì sao không nên mua cây rừng, động vật rừng về làm cảnh. Một thói quen nhỏ lặp lại mỗi ngày còn có ích hơn một phong trào chỉ làm một lần.
Về mặt pháp luật, Luật Lâm nghiệp quy định nhà nước bảo vệ và phát triển rừng, đồng thời cấm các hành vi phá rừng, khai thác trái phép. Bảo vệ rừng vì thế vừa là đạo đức, vừa là trách nhiệm của công dân.
Lỗi sai thường gặp khi làm bài
- Chỉ nêu “rừng cho gỗ” mà quên vai trò sinh thái (giữ đất, giữ nước, điều hòa khí hậu). Khi chấm bài, ý sinh thái thường quan trọng hơn.
- Liệt kê việc làm chung chung như “bảo vệ môi trường” mà không nêu hành động cụ thể.
- Nhầm “trồng rừng” với “bảo vệ rừng”: trồng mới là cần thiết nhưng giữ rừng hiện có vẫn quan trọng hơn vì rừng tự nhiên lâu năm khó thay thế.
Mẹo nhớ: dùng bốn chữ Khí – Đất – Nước – Loài (khí hậu, đất, nguồn nước, các loài sinh vật) để trả lời đủ ý khi gặp câu hỏi “vai trò của rừng”.
Luyện tập
- Nêu hai tác hại của việc chặt rừng đầu nguồn đối với người dân ở hạ lưu. Đáp án gợi ý: lũ quét, ngập lụt vào mùa mưa và thiếu nước vào mùa khô.
- Em thấy bạn bẻ cành cây ở sân trường, em nên làm gì? Đáp án gợi ý: nhắc nhở nhẹ nhàng, giải thích cây xanh cho bóng mát và không khí trong lành, báo thầy cô nếu bạn tiếp tục.
- Vì sao nói rừng là “lá phổi xanh”? Đáp án gợi ý: cây rừng quang hợp, hút CO2 và thải O2 nên làm trong sạch không khí.
Câu hỏi thường gặp
Tại sao phải bảo vệ rừng?
Vì rừng giữ đất, giữ nước, điều hòa khí hậu, lọc không khí, là nơi sống của nhiều loài sinh vật và cung cấp tài nguyên cho con người. Mất rừng gây lũ quét, sạt lở, hạn hán và suy giảm đa dạng sinh học.
Môi trường sinh thái là gì?
Là tập hợp các yếu tố tự nhiên như đất, nước, không khí, sinh vật và mối quan hệ qua lại giữa chúng, tạo thành một hệ thống cân bằng.
Học sinh nên làm gì để bảo vệ rừng?
Trồng và chăm sóc cây xanh, tiết kiệm giấy, phân loại rác, không mua bán động vật hoang dã và báo cho người lớn hoặc kiểm lâm khi thấy hành vi phá rừng.
Hành vi nào tuyệt đối không nên làm trong rừng?
Không đốt lửa bừa bãi, không vứt tàn thuốc, không săn bắt, không khai thác gỗ và lâm sản trái phép, không xả rác.