Giáo dục quốc phòng 10 Cánh diều: Tổng hợp lý thuyết

Trả lời nhanh

Giáo dục quốc phòng và an ninh 10 Cánh diều có 12 bài, chia làm 3 chủ đề. Chủ đề 1 gồm 6 bài, là hiểu biết chung về quốc phòng và an ninh: lực lượng vũ trang, luật, ma túy, giao thông, an ninh quốc gia, an ninh mạng. Chủ đề 2 gồm 4 bài về điều lệnh, đội ngũ và chiến thuật bộ binh. Chủ đề 3 gồm 2 bài về phòng thủ dân sự và cấp cứu, chuyển thương. Mục lục và phần tóm tắt từng bài ở ngay bên dưới.

Mục lục lý thuyết GDQP 10 Cánh diều

Bấm vào tên bài để xem lý thuyết chi tiết. Thứ tự dưới đây theo đúng thứ tự trong sách.

Chủ đề 1: Một số hiểu biết chung về quốc phòng và an ninh

Bài 1: Lịch sử, truyền thống của lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam
Bài 2: Nội dung cơ bản một số luật về quốc phòng và an ninh Việt Nam
Bài 3: Ma túy, tác hại của ma túy
Bài 4: Phòng, chống vi phạm pháp luật về trật tự, an toàn giao thông
Bài 5: Bảo vệ an ninh quốc gia và bảo đảm trật tự, an toàn xã hội
Bài 6: Một số hiểu biết về an ninh mạng

Chủ đề 2: Điều lệnh, đội ngũ và chiến thuật bộ binh

Bài 1: Một số nội dung điều lệnh quản lí bộ đội và điều lệnh Công an nhân dân
Bài 2: Đội ngũ từng người không có súng
Bài 3: Đội ngũ tiểu đội
Bài 4: Các tư thế, động tác vận động trong chiến đấu

Chủ đề 3: Một số hiểu biết về phòng thủ dân sự

Bài 1: Thường thức phòng tránh bom, mìn, đạn, vũ khí hóa học, vũ khí sinh học, vũ khí công nghệ cao, thiên tai, dịch bệnh và cháy nổ
Bài 2: Kĩ thuật cấp cứu và chuyển thương

Chủ đề 1: Kiến thức trọng tâm

Bài 1 – Lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam

Lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam gồm ba thành phần: Quân đội nhân dân, Công an nhân dân và Dân quân tự vệ. Lực lượng này đặt dưới sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Lực lượng	Mốc ra đời cần nhớ
Quân đội nhân dân	22/12/1944: Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân thành lập theo chỉ thị của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đồng chí Võ Nguyên Giáp chỉ huy, ban đầu có 34 chiến sĩ, tại khu rừng Trần Hưng Đạo (Cao Bằng)
Công an nhân dân	19/8/1945: ngày truyền thống của lực lượng Công an nhân dân
Dân quân tự vệ	28/3/1935: ngày truyền thống của Dân quân tự vệ

Truyền thống nên nắm: trung thành tuyệt đối với Đảng, Tổ quốc và Nhân dân; gắn bó máu thịt với Nhân dân; kỉ luật tự giác, nghiêm minh; đoàn kết quốc tế. Phẩm chất của bộ đội được nhân dân gọi bằng danh hiệu “Bộ đội Cụ Hồ”.

Bài 2 – Một số luật về quốc phòng và an ninh

Bài này không bắt các em học thuộc từng điều luật. Điều cần nắm là mỗi luật điều chỉnh vấn đề gì và quyền, nghĩa vụ của công dân, nhất là học sinh.

Luật Quốc phòng (2018): quốc phòng là công cuộc giữ nước bằng sức mạnh tổng hợp của toàn dân tộc, trong đó sức mạnh quân sự là đặc trưng và lực lượng vũ trang làm nòng cốt.
Luật Nghĩa vụ quân sự (2015): nam đủ 17 tuổi thì đăng kí nghĩa vụ quân sự lần đầu. Độ tuổi gọi nhập ngũ là từ đủ 18 đến hết 25 tuổi; người được tạm hoãn để học cao đẳng, đại học thì được gọi đến hết 27 tuổi. Thời hạn phục vụ tại ngũ là 24 tháng.
Luật Công an nhân dân, Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân, Luật Dân quân tự vệ: quy định vị trí, chức năng, nhiệm vụ, chế độ phục vụ của từng lực lượng.

Lưu ý: các luật trên đã được sửa đổi nhiều lần. Khi làm bài, em lấy số liệu theo sách giáo khoa và văn bản đang có hiệu lực.

Bài 3 – Ma túy và tác hại

Theo Luật Phòng, chống ma túy, ma túy là chất gây nghiện, chất hướng thần có trong danh mục do Chính phủ ban hành. Có hai cách phân loại thường gặp:

Theo nguồn gốc: ma túy tự nhiên (như thuốc phiện, cần sa), ma túy bán tổng hợp (như heroin) và ma túy tổng hợp (như ma túy đá, thuốc lắc).
Theo tác dụng lên thần kinh: nhóm gây ức chế, nhóm gây kích thích và nhóm gây ảo giác.

Ma túy gây hại cho bản thân người dùng (sức khỏe, trí tuệ, nhân cách), cho gia đình (kinh tế, hạnh phúc) và cho xã hội (tội phạm, lây nhiễm HIV, mất trật tự). Với học sinh, kĩ năng quan trọng nhất là biết từ chối. Không nhận đồ ăn, nước uống, “kẹo”, “trà sữa”, thuốc lá điện tử lạ từ người khác, và báo ngay cho thầy cô, cha mẹ khi bị rủ rê.

Bài 4 – Trật tự, an toàn giao thông

Nội dung trọng tâm gồm các hành vi bị nghiêm cấm, độ tuổi điều khiển phương tiện và trách nhiệm của học sinh. Một số điểm học sinh lớp 10 hay bị hỏi:

Người đủ 16 tuổi được điều khiển xe gắn máy có dung tích xi-lanh dưới 50 cm³ (hoặc xe máy điện có công suất tương ứng). Phải đủ 18 tuổi mới được cấp giấy phép lái xe mô tô.
Người điều khiển phương tiện tuyệt đối không được có nồng độ cồn trong máu hoặc hơi thở.
Đi mô tô, xe gắn máy, xe đạp máy phải đội mũ bảo hiểm đúng quy cách và cài quai.

Từ năm 2025, lĩnh vực này áp dụng Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024 cùng các nghị định xử phạt mới. Mức phạt cụ thể có thể khác với số liệu in trong sách, nên em cần cập nhật khi làm bài liên hệ thực tế.

Bài 5 – An ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội

Theo Luật An ninh quốc gia, an ninh quốc gia là sự ổn định, phát triển bền vững của chế độ xã hội chủ nghĩa và Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Đó cũng là sự bất khả xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc. Trật tự, an toàn xã hội là trạng thái xã hội có trật tự, kỉ cương, nơi người dân được sống yên ổn trên cơ sở pháp luật.

Em cần phân biệt được hai nhóm hành vi:

Xâm phạm an ninh quốc gia: ví dụ hoạt động chống chính quyền, chia rẽ dân tộc, gián điệp.
Xâm phạm trật tự, an toàn xã hội: ví dụ trộm cắp, đánh nhau, đánh bạc, vi phạm giao thông.

Học sinh góp phần bằng cách chấp hành pháp luật, cảnh giác với thông tin xuyên tạc và tố giác tội phạm. Chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa là nội dung nằm trong lợi ích quốc gia cần bảo vệ.

Bài 6 – An ninh mạng

An ninh mạng là sự bảo đảm hoạt động trên không gian mạng không gây phương hại đến an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội và quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân. Các nguy cơ thường gặp là lừa đảo trực tuyến, đánh cắp tài khoản, mã độc, tin giả và bắt nạt trên mạng.

Kĩ năng tự bảo vệ: đặt mật khẩu mạnh và bật xác thực hai lớp; không bấm đường link lạ; không cung cấp mã OTP; kiểm chứng tin trước khi chia sẻ. Gặp nội dung xấu, độc thì báo cho cơ quan chức năng.

Chủ đề 2: Điều lệnh, đội ngũ, chiến thuật

Bài 1 – Điều lệnh quản lí bộ đội và điều lệnh Công an nhân dân

Điều lệnh quy định chức trách, mối quan hệ, chế độ sinh hoạt, học tập và công tác hằng ngày của quân nhân và cán bộ, chiến sĩ công an. Trọng tâm là cách xưng hô, chào hỏi, lễ tiết, tác phong, các chế độ trong ngày, trong tuần và lễ phục, quân phục. Vận dụng vào trường học: đúng giờ, gọn gàng, tôn trọng người trên, giữ nội vụ ngăn nắp.

Bài 2 – Đội ngũ từng người không có súng

Các động tác cơ bản gồm: nghiêm, nghỉ, quay tại chỗ (bên phải, bên trái, đằng sau), chào, thôi chào, đi đều, đứng lại, đổi chân khi đang đi, giậm chân, đứng lại, đổi chân khi giậm chân, chạy đều, tiến, lùi, qua phải, qua trái, ngồi xuống, đứng dậy.

Mẹo nhớ: khẩu lệnh có hai phần là dự lệnh (báo trước động tác) và động lệnh (lệnh thực hiện). Có động tác chỉ có động lệnh, ví dụ “Nghiêm”, “Nghỉ”. Có động tác đủ cả hai phần, ví dụ “Đằng sau – QUAY”, “Đi đều – BƯỚC”. Nghe dự lệnh thì chuẩn bị, chưa được làm ngay.

Bài 3 – Đội ngũ tiểu đội

Tiểu đội có hai đội hình cơ bản là hàng ngang và hàng dọc, mỗi đội hình có thể xếp một hàng hoặc hai hàng. Mỗi đội hình đều tiến hành theo bốn bước: tập hợp → điểm số → chỉnh đốn hàng ngũ → giải tán. Lưu ý: đội hình hai hàng ngang và hai hàng dọc không điểm số. Ngoài ra còn các nội dung tiến, lùi, qua phải, qua trái, giãn đội hình, thu đội hình và ra khỏi hàng, về vị trí.

Bài 4 – Tư thế, động tác vận động trong chiến đấu

Bài này giới thiệu các động tác như đi khom, chạy khom, bò cao, bò thấp, lê và trườn. Nguyên tắc chọn động tác: địa hình càng trống, càng gần địch thì tư thế càng thấp để giảm diện tích bị lộ. Các động tác này giúp rèn thể lực và sự khéo léo, phối hợp.

Chủ đề 3: Phòng thủ dân sự

Bài 1 – Phòng tránh bom, mìn, vũ khí, thiên tai, dịch bệnh, cháy nổ

Bom, mìn, vật nổ còn sót lại: không chạm, không di chuyển, không đốt, không mua bán phế liệu là vật nổ. Đánh dấu khu vực và báo chính quyền, công an hoặc quân đội.
Vũ khí hóa học, sinh học: dùng khẩu trang và khăn ướt che mũi miệng, di chuyển ngược hướng gió, rời khỏi vùng nhiễm, tẩy độc và đi khám.
Vũ khí công nghệ cao: ngụy trang, phân tán, sơ tán đúng hướng dẫn của chính quyền.
Thiên tai, dịch bệnh, cháy nổ: theo dõi bản tin cảnh báo, chuẩn bị đồ dùng thiết yếu. Khi có cháy, gọi 114, bò thấp để tránh khói, không dùng thang máy.

Bài 2 – Kĩ thuật cấp cứu và chuyển thương

Nội dung gồm cầm máu tạm thời, băng vết thương, cố định tạm thời xương gãy, hô hấp nhân tạo và các cách chuyển thương (mang, vác, cõng, dìu, dùng cáng). Các biện pháp cầm máu từ nhẹ đến nặng: ấn động mạch → gấp chi tối đa → băng ép → ga-rô.

Ga-rô chỉ dùng khi máu chảy rất mạnh ở chi mà các cách khác không hiệu quả. Khi đặt ga-rô phải ghi rõ thời gian đặt và nới theo định kì để tránh hoại tử chi. Khi cố định xương gãy, nẹp phải đủ dài để giữ cố định cả khớp trên và khớp dưới chỗ gãy.

Lỗi sai thường gặp khi ôn GDQP 10

Nhầm ngày truyền thống: 22/12 là của Quân đội nhân dân, 19/8 là của Công an nhân dân, 28/3 là của Dân quân tự vệ.
Nhầm độ tuổi: đăng kí nghĩa vụ quân sự lần đầu là đủ 17 tuổi, không phải 18 tuổi. 18 tuổi là mốc bắt đầu độ tuổi gọi nhập ngũ.
Nhầm phạm vi: coi mọi hành vi phạm pháp đều là “xâm phạm an ninh quốc gia”. Trộm cắp xe đạp là xâm phạm trật tự, an toàn xã hội.
Làm động tác ngay khi nghe dự lệnh: phải chờ động lệnh mới thực hiện.

Câu hỏi tự kiểm tra (có đáp án)

Bạn An học lớp 10, năm nay tròn 16 tuổi. An được đi loại xe nào trong hai loại: xe máy điện công suất nhỏ tương đương xe gắn máy dưới 50 cm³, hay xe mô tô 110 cm³?
Đáp án: An chỉ được đi xe máy điện công suất nhỏ. Xe mô tô 110 cm³ yêu cầu đủ 18 tuổi và có giấy phép lái xe.
Trong đội hình tiểu đội 2 hàng dọc, tiểu đội trưởng có cho điểm số không? Vì sao?
Đáp án: Không. Đội hình hai hàng chỉ cần nhìn số người ở mỗi hàng là biết quân số, nên không điểm số.
Một người bị đứt tay, máu chảy rỉ ra chậm. Có nên đặt ga-rô ngay không?
Đáp án: Không. Vết thương này chỉ cần làm sạch và băng ép. Ga-rô dành cho chảy máu động mạch ồ ạt ở chi, vì đặt sai sẽ có nguy cơ gây hoại tử.

Học tiếp

Sau khi nắm lý thuyết, em có thể đối chiếu lời giải từng câu hỏi trong sách tại Giải SGK GDQP 10 Cánh diều. Muốn luyện đề thì làm trắc nghiệm GDQP 10 Cánh diều có đáp án, bắt đầu từ 15 câu trắc nghiệm Bài 1.

Cùng chuyên đề: Bài nằm trong mục lục Giải KTPL 10 Bài 10 Kết nối tri thức: Lập kế hoạch tài chính cá nhân.

Câu hỏi thường gặp

Giáo dục quốc phòng 10 Cánh diều có bao nhiêu bài?

Có 12 bài, chia làm 3 chủ đề. Chủ đề 1 về hiểu biết chung về quốc phòng và an ninh có 6 bài, Chủ đề 2 về điều lệnh, đội ngũ, chiến thuật có 4 bài, Chủ đề 3 về phòng thủ dân sự có 2 bài.

Ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam là ngày nào?

Ngày 22/12/1944, khi Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân được thành lập theo chỉ thị của Chủ tịch Hồ Chí Minh, do đồng chí Võ Nguyên Giáp chỉ huy.

Học sinh bao nhiêu tuổi phải đăng kí nghĩa vụ quân sự?

Theo Luật Nghĩa vụ quân sự năm 2015, công dân nam đủ 17 tuổi phải đăng kí nghĩa vụ quân sự lần đầu. Độ tuổi gọi nhập ngũ là từ đủ 18 đến hết 25 tuổi.

Đội ngũ tiểu đội gồm những bước nào?

Mỗi đội hình hàng ngang hoặc hàng dọc đều có 4 bước: tập hợp, điểm số, chỉnh đốn hàng ngũ và giải tán. Đội hình hai hàng thì không điểm số.