Trả lời nhanh
Theo thời gian thực hiện, kế hoạch tài chính cá nhân có 3 loại: kế hoạch ngắn hạn, kế hoạch trung hạn và kế hoạch dài hạn. Cách chia này dựa vào việc mục tiêu tài chính cần bao lâu mới đạt được, từ đó em chọn cách tiết kiệm, đầu tư và dự phòng rủi ro phù hợp cho từng mục tiêu.
Kế hoạch tài chính cá nhân là gì?
Kế hoạch tài chính cá nhân là bản dự kiến cách một người kiếm tiền, chi tiêu, tiết kiệm và đầu tư để đạt các mục tiêu tài chính trong một khoảng thời gian xác định. Nó trả lời ba câu hỏi: em muốn đạt điều gì, cần bao nhiêu tiền và bằng cách nào.
Vì mục tiêu của mỗi người rất khác nhau (mua đồ dùng học tập, mua xe, lo học đại học, an tâm khi về già), người ta thường phân loại kế hoạch theo thời gian thực hiện.
Ba loại kế hoạch tài chính cá nhân
| Loại kế hoạch | Thời gian (thường quy ước) | Mục tiêu tiêu biểu |
|---|---|---|
| Ngắn hạn | Dưới 1 năm | Mua quà sinh nhật, mua điện thoại cũ, đóng học phí kỳ tới, lập quỹ dự phòng nhỏ |
| Trung hạn | Khoảng 1–5 năm | Mua xe máy, đi du lịch xa, đóng học phí cả khoá học, sửa nhà |
| Dài hạn | Trên 5 năm | Mua nhà, lo học đại học cho con, xây dựng quỹ hưu trí |
Lưu ý: mốc năm chỉ là quy ước, mỗi tài liệu có thể nêu hơi khác nhau. Điều cần nhớ là thứ tự ngắn – trung – dài và mục tiêu càng xa thì số tiền càng lớn, độ bất định càng cao.
Đặc điểm từng loại
1. Kế hoạch ngắn hạn
- Mục tiêu nhỏ, cụ thể, dễ đo lường.
- Ưu tiên tính an toàn và dễ rút tiền: để trong ví, gửi tiết kiệm kỳ hạn ngắn.
- Ví dụ: Lan muốn mua đôi giày 600.000 đồng sau 3 tháng, mỗi tháng cần dành 200.000 đồng.
2. Kế hoạch trung hạn
- Số tiền lớn hơn, cần kỷ luật tiết kiệm đều đặn.
- Có thể kết hợp gửi tiết kiệm kỳ hạn dài hơn với tăng thu nhập (làm thêm, kinh doanh nhỏ).
- Ví dụ: một gia đình muốn có 36 triệu đồng mua xe máy sau 3 năm, tức mỗi tháng cần để dành 1 triệu đồng (36 triệu : 36 tháng).
3. Kế hoạch dài hạn
- Gắn với các mục tiêu lớn của cuộc đời, chịu ảnh hưởng của lạm phát và thay đổi thu nhập.
- Cần xem xét lại định kỳ, kết hợp bảo hiểm và các kênh đầu tư phù hợp.
- Ví dụ: để dành 3 triệu đồng mỗi tháng trong 10 năm (120 tháng) được 360 triệu đồng, chưa tính lãi.
Vì sao phải chia thành ngắn, trung, dài hạn?
- Chọn đúng cách tích luỹ: tiền cần dùng gấp thì không nên đem đầu tư rủi ro cao.
- Sắp xếp thứ tự ưu tiên: việc cần làm trước được lo trước, tránh vừa chi xa xỉ vừa thiếu tiền học.
- Dễ theo dõi và điều chỉnh: mục tiêu nhỏ hoàn thành giúp em có động lực đi tiếp mục tiêu lớn.
Các bước lập kế hoạch tài chính cá nhân
- Xác định mục tiêu tài chính và thời gian đạt được.
- Xác định nguồn thu và các khoản chi hiện tại.
- Lập kế hoạch thu – chi, tiết kiệm, đầu tư cho từng mục tiêu.
- Thực hiện kế hoạch.
- Theo dõi, đánh giá và điều chỉnh khi hoàn cảnh thay đổi.
Lỗi sai thường gặp và mẹo nhớ
- Nhầm cách phân loại: “thu nhập, chi tiêu, tiết kiệm” là các nội dung trong kế hoạch, không phải các loại kế hoạch. Khi hỏi “có mấy loại” theo thời gian, đáp án là 3.
- Đặt mục tiêu mơ hồ: “muốn có nhiều tiền” không phải mục tiêu tốt; hãy ghi rõ số tiền và thời hạn.
- Mẹo nhớ: “Ngắn – Trung – Dài” giống ba chặng đường: gần (dưới 1 năm), vừa (1–5 năm), xa (trên 5 năm).
Bài luyện tập
Bài 1. Phân loại các mục tiêu sau thành ngắn hạn, trung hạn hoặc dài hạn: (a) mua quà sinh nhật cho bạn vào tuần sau; (b) mua xe máy sau 3 năm; (c) lập quỹ hưu trí trong 25 năm.
Đáp án: (a) ngắn hạn; (b) trung hạn; (c) dài hạn.
Bài 2. Minh muốn mua laptop giá 15 triệu đồng sau 10 tháng. Mỗi tháng Minh cần tiết kiệm bao nhiêu (bỏ qua lãi)? Đây là loại kế hoạch nào?
Đáp án: 15 triệu : 10 = 1,5 triệu đồng/tháng; là kế hoạch ngắn hạn vì thời gian dưới 1 năm.
Bài 3. Vì sao tiền dành cho mục tiêu ngắn hạn không nên đem đầu tư rủi ro cao?
Đáp án gợi ý: vì cần dùng trong thời gian ngắn, nếu thua lỗ sẽ không đủ tiền thực hiện mục tiêu và khó có thời gian bù đắp.
Câu hỏi thường gặp
Có mấy loại kế hoạch tài chính cá nhân?
Phân loại theo thời gian thực hiện có 3 loại: kế hoạch tài chính cá nhân ngắn hạn, trung hạn và dài hạn.
Kế hoạch tài chính ngắn hạn kéo dài bao lâu?
Thường là dưới 1 năm, dùng cho các mục tiêu nhỏ như mua quà, mua đồ dùng hay đóng học phí kỳ tới. Mốc thời gian chỉ mang tính quy ước.
Mua nhà hay lập quỹ hưu trí thuộc loại kế hoạch nào?
Đó là các mục tiêu lớn, cần nhiều năm tích luỹ nên thuộc kế hoạch tài chính dài hạn.
Vì sao cần lập kế hoạch tài chính cá nhân?
Để kiểm soát thu chi, ưu tiên khoản cần thiết, tiết kiệm có mục tiêu và chủ động ứng phó với rủi ro, từ đó đạt mục tiêu tài chính đúng hạn.