Trả lời nhanh
Kế hoạch tài chính cá nhân là bản kế hoạch quản lí thu, chi, tiết kiệm của một người để đạt mục tiêu tài chính trong một khoảng thời gian nhất định. Theo thời gian thực hiện, có kế hoạch ngắn hạn, trung hạn và dài hạn. Muốn lập kế hoạch, em làm 4 bước: xác định mục tiêu, theo dõi và kiểm soát thu chi, thiết lập quy tắc thu chi, tuân thủ kế hoạch. Mẫu bảng thu chi giúp tiết kiệm 200 000 đồng/tháng có ở phần cuối bài.
Mục lục giải bài tập Bài 10 KTPL 10 (Kết nối tri thức)
Muốn xem lời giải chi tiết của từng câu, em bấm vào câu tương ứng:
- Mở đầu trang 61: Chi tiêu có kế hoạch và chi tiêu không có kế hoạch
- Câu hỏi trang 61, 62: Câu chuyện của H
- Câu hỏi trang 62: Kế hoạch tài chính của M nhằm mục tiêu gì?
- Câu hỏi trang 63: Kế hoạch tài chính 5 tháng của H
- Câu hỏi trang 63: Kế hoạch tài chính của M trong năm lớp 9
- Câu hỏi trang 64: Tầm quan trọng của kế hoạch tài chính cá nhân
- Câu hỏi trang 64, 65: Bước 1 – Xác định mục tiêu tài chính
- Câu hỏi trang 65, 66: Bước 2 – Theo dõi và kiểm soát thu chi
- Câu hỏi trang 67: Bước 3 – Thiết lập quy tắc thu chi
- Câu hỏi trang 67, 68: Bước 4 – Tuân thủ kế hoạch
- Luyện tập 1 trang 68: Ý kiến đúng hay sai?
- Luyện tập 2 trang 68: Nhận xét các trường hợp
- Luyện tập 3 trang 69: Thảo luận nhóm
- Luyện tập 4 trang 69: Xử lí tình huống
- Vận dụng 1 trang 69: Viết bài kể về chi tiêu có kế hoạch
- Vận dụng 2 trang 69: Lập kế hoạch tiết kiệm 200 000 đồng/tháng
Mở đầu: Chi tiêu có kế hoạch và không có kế hoạch
Em có thể so sánh hai cách chi tiêu như sau:
| Chi tiêu có kế hoạch | Chi tiêu không có kế hoạch |
|---|---|
| Biết trước tiền đến từ đâu và sẽ dùng vào việc gì | Có tiền là tiêu, hết lúc nào không hay |
| Ưu tiên khoản thiết yếu, bớt khoản không cần thiết | Dễ mua theo cảm hứng, theo quảng cáo, theo bạn bè |
| Có tiền tiết kiệm và tiền dự phòng | Gặp việc đột xuất thì phải vay mượn |
| Chủ động thực hiện được mục tiêu (mua đồ, học thêm…) | Mục tiêu dễ bị bỏ dở vì thiếu tiền |
Kết luận: chi tiêu có kế hoạch giúp mình làm chủ đồng tiền, còn chi tiêu không có kế hoạch thì mình bị đồng tiền “dắt đi”.
Khám phá 1: Khái niệm kế hoạch tài chính cá nhân
Câu hỏi trang 61, 62 – Câu chuyện của H
- Vấn đề tài chính H phải giải quyết: H là sinh viên, gia đình khó khăn, phải vừa học vừa làm thêm để có tiền trang trải cuộc sống và việc học.
- Cách H lập kế hoạch:
- Quản lí nguồn thu hằng tháng gồm tiền gia đình gửi, học bổng và tiền làm thêm. H cố gắng học tốt để giữ học bổng, tăng thu nhập từ việc làm thêm để đỡ gánh nặng cho bố mẹ.
- Xây dựng kế hoạch chi tiêu chặt chẽ: chi không vượt quá thu và luôn có phần tiết kiệm. H đặt mục tiêu tiết kiệm 3 triệu đồng trong năm để học thêm ngoại ngữ bằng cách cắt các khoản chi không cần thiết.
Rút ra khái niệm: Kế hoạch tài chính cá nhân là bản kế hoạch thu chi, tiết kiệm (và có thể cả đầu tư) của cá nhân, nhằm quản lí tiền bạc hợp lí để đạt được mục tiêu tài chính đã đặt ra.
Khám phá 2: Các loại kế hoạch tài chính cá nhân
Câu hỏi trang 62 – Câu chuyện của M (kế hoạch ngắn hạn)
- Mục tiêu: mua bộ vợt cầu lông.
- Thời gian: 20 ngày.
- Cách làm: mỗi ngày tiết kiệm 10 000 đồng (20 × 10 000 = 200 000 đồng), quyết tâm làm được để tạo niềm vui bất ngờ cho bố mẹ và em trai.
Câu hỏi trang 63 – Kế hoạch 5 tháng của H (trung hạn)
- Mục tiêu: tiết kiệm một khoản tiền để về thăm gia đình.
- Thời gian: 5 tháng, dài hơn kế hoạch ngắn hạn.
- Cách làm: ghi chép cẩn thận thu chi, cắt giảm khoản không cần thiết, nhận thêm việc làm theo giờ để tăng thu nhập.
Câu hỏi trang 63 – Kế hoạch năm lớp 9 của M (dài hạn)
- Mục tiêu: tiết kiệm 1,5 triệu đồng để tham gia khoá bồi dưỡng tiếng Anh dịp hè.
- Thời gian: từ 6 tháng trở lên, bao gồm nhiều mục tiêu ngắn hạn và trung hạn bên trong.
- Cách làm: mỗi tháng tiết kiệm khoảng 100 000 đồng từ tiền mẹ cho; ngoài ra xin mẹ 5 chú gà con nuôi trong 4 tháng rồi bán lấy tiền.
| Loại kế hoạch | Thời gian thường gặp | Ví dụ trong bài |
|---|---|---|
| Ngắn hạn | Dưới 3 tháng | M tiết kiệm mua vợt trong 20 ngày |
| Trung hạn | Từ 3 đến 6 tháng | H tiết kiệm 5 tháng để về thăm nhà |
| Dài hạn | Từ 6 tháng trở lên | M tiết kiệm cả năm lớp 9 để học tiếng Anh |
Mẹo nhớ: kế hoạch dài hạn giống một “cầu thang” – mỗi bậc là một mục tiêu ngắn hạn. Hoàn thành từng bậc nhỏ thì sẽ lên tới đích lớn.
Khám phá 3: Tầm quan trọng của việc lập kế hoạch tài chính cá nhân
Câu hỏi trang 64 hỏi việc lập và thực hiện kế hoạch đã giúp H rèn luyện những kĩ năng gì. Em có thể trả lời theo các ý:
- Kĩ năng chi tiêu hợp lí: phân biệt khoản “cần” và khoản “muốn”.
- Kĩ năng tiết kiệm và quản lí tiền: ghi chép, theo dõi, cân đối thu chi.
- Tính tự chủ, kỉ luật: tự lo cho bản thân, giảm phụ thuộc gia đình.
- Chủ động trước rủi ro: có quỹ dự phòng khi ốm đau, việc đột xuất.
Ý nghĩa chung: kế hoạch tài chính cá nhân giúp mỗi người làm chủ tài chính, thực hiện được mục tiêu học tập và cuộc sống, tránh nợ nần, đồng thời hình thành thói quen tiêu dùng có trách nhiệm.
Khám phá 4: Các bước lập kế hoạch tài chính cá nhân
- Bước 1 – Xác định mục tiêu tài chính. Mục tiêu cần cụ thể (bao nhiêu tiền), có thời hạn (trong bao lâu) và vừa sức. Trong câu chuyện ở trang 64, 65, khi sống xa nhà một năm học, M liệt kê những khoản cần đạt và ưu tiên mục tiêu quan trọng trước. Gợi ý: nhiều người dùng tiêu chí SMART (cụ thể – đo được – khả thi – phù hợp – có thời hạn) để kiểm tra mục tiêu.
- Bước 2 – Theo dõi và kiểm soát thu chi. Ghi lại mọi khoản thu, chi hằng ngày vào sổ hoặc ứng dụng; cuối tuần cộng lại, xem khoản nào vượt dự kiến để điều chỉnh.
- Bước 3 – Thiết lập quy tắc thu chi. Chia thu nhập thành các phần theo tỉ lệ cố định. Ví dụ quy tắc “6 chiếc lọ” hoặc quy tắc 50/30/20 (50% nhu cầu thiết yếu, 30% mong muốn, 20% tiết kiệm). Nguyên tắc vàng: để riêng tiền tiết kiệm ngay khi nhận tiền, không đợi tiêu xong mới tiết kiệm phần còn thừa.
- Bước 4 – Tuân thủ kế hoạch. Kiên trì thực hiện, tránh mua sắm bốc đồng; định kì đánh giá và điều chỉnh kế hoạch khi hoàn cảnh thay đổi.
Câu hỏi các trang 65–68 đều xoay quanh việc M đã làm từng bước này như thế nào. Khi trả lời, em gọi tên bước, rồi dẫn hành động cụ thể của M trong SGK làm dẫn chứng.
Luyện tập trang 68, 69: Cách làm
- Luyện tập 1 (đúng/sai): Đối chiếu từng ý kiến với khái niệm, tầm quan trọng và 4 bước. Những ý kiến kiểu “chỉ người nhiều tiền mới cần lập kế hoạch” hay “học sinh chưa kiếm tiền thì không cần” là sai, vì ai có khoản thu (kể cả tiền tiêu vặt) cũng cần quản lí.
- Luyện tập 2 (nhận xét nhân vật): Chỉ ra nhân vật làm tốt hay chưa tốt ở bước nào (mục tiêu mơ hồ, không ghi chép, không giữ quy tắc…), rồi đề xuất cách sửa.
- Luyện tập 3 (thảo luận nhóm): Mỗi nhóm nêu quan điểm, có lí lẽ và ví dụ từ thực tế học sinh.
- Luyện tập 4 (xử lí tình huống): Đặt mình vào vai nhân vật, giải thích bằng lợi ích của kế hoạch tài chính và đưa ra cách làm cụ thể, nhẹ nhàng, thuyết phục.
Mẫu lập kế hoạch tài chính cá nhân lớp 10 (Vận dụng 2)
Đề yêu cầu: giả định mục tiêu tiết kiệm 200 000 đồng/tháng, hãy lập kế hoạch. Dưới đây là một ví dụ tự đặt số liệu; em thay bằng số tiền thực tế của mình.
1. Mục tiêu: Tiết kiệm 200 000 đồng trong 1 tháng (tương đương 50 000 đồng/tuần) để góp tiền mua sách tham khảo.
2. Dự kiến nguồn thu:
| Khoản thu | Số tiền (đồng) |
|---|---|
| Tiền bố mẹ cho tiêu vặt | 800 000 |
| Bán giấy vụn, sách cũ | 100 000 |
| Phụ giúp bán hàng cho gia đình | 100 000 |
| Tổng thu | 1 000 000 |
3. Dự kiến chi tiêu:
| Khoản chi | Loại | Số tiền (đồng) |
|---|---|---|
| Ăn sáng (15 000 × 26 ngày) | Thiết yếu | 390 000 |
| Gửi xe, đi lại | Thiết yếu | 60 000 |
| Đồ dùng học tập | Thiết yếu | 100 000 |
| Cước điện thoại, mạng | Thiết yếu | 70 000 |
| Đi chơi, sinh nhật bạn | Mong muốn | 100 000 |
| Quỹ dự phòng | Dự phòng | 80 000 |
| Tổng chi | 800 000 |
Kiểm tra: 1 000 000 − 800 000 = 200 000 đồng tiết kiệm, đúng mục tiêu.
4. Quy tắc thực hiện:
- Ngày nhận tiền, bỏ ngay 200 000 đồng vào ống heo hoặc nhờ bố mẹ giữ.
- Ghi chép chi tiêu mỗi tối; Chủ nhật tổng kết tuần.
- Muốn mua món ngoài kế hoạch thì chờ 24 giờ rồi mới quyết định.
- Tuần nào lỡ tiêu quá thì tuần sau bớt khoản “mong muốn”, không đụng vào tiền tiết kiệm.
5. Đánh giá cuối tháng: So sánh thực tế với dự kiến, ghi lại khoản vượt chi và cách khắc phục cho tháng sau.
Gợi ý Vận dụng 1: Kể về một trường hợp chi tiêu có kế hoạch
Bài viết nên có 3 phần: giới thiệu nhân vật (có thể là chính em, anh chị hoặc bố mẹ) và mục tiêu; kể cách họ lập và giữ kế hoạch, kể cả lúc gặp khó khăn; bài học rút ra. Ví dụ: chị gái em mỗi tháng để riêng một phần lương, sau một năm đủ tiền đóng học phí khoá tin học mà không cần xin bố mẹ. Bài học: tiết kiệm đều đặn từng khoản nhỏ quan trọng hơn chờ có nhiều tiền.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm thời gian của các loại kế hoạch: kế hoạch 5 tháng là trung hạn, không phải dài hạn.
- Đặt mục tiêu chung chung (“tiết kiệm nhiều hơn”) mà không có số tiền và thời hạn.
- Lập bảng mà tổng chi cộng tiết kiệm lớn hơn tổng thu: kế hoạch không khả thi.
- Quên khoản dự phòng nên gặp việc đột xuất là “phá” luôn tiền tiết kiệm.
Luyện tập thêm (có đáp án)
- Bạn Lan muốn tiết kiệm 600 000 đồng trong 4 tháng để mua tai nghe. Đây là kế hoạch loại gì? Mỗi tháng cần để dành bao nhiêu?
Đáp án: Kế hoạch trung hạn (từ 3 đến 6 tháng); mỗi tháng 600 000 : 4 = 150 000 đồng. - Sắp xếp đúng thứ tự: (a) tuân thủ kế hoạch; (b) xác định mục tiêu; (c) thiết lập quy tắc thu chi; (d) theo dõi, kiểm soát thu chi.
Đáp án: b → d → c → a. - Nam có 1 200 000 đồng/tháng, áp dụng quy tắc 50/30/20. Tính số tiền mỗi phần.
Đáp án: Thiết yếu 600 000 đồng; mong muốn 360 000 đồng; tiết kiệm 240 000 đồng (tổng 1 200 000 đồng).
Tài liệu học tiếp Bài 10
- Lý thuyết KTPL 10 Bài 10 Kết nối tri thức
- Giải SBT KTPL 10 Bài 10
- Trắc nghiệm KTPL 10 Bài 10 có đáp án
- Bài trước: Bài 9: Dịch vụ tín dụng; bài sau: Bài 11: Khái niệm, đặc điểm và vai trò của pháp luật
- Giải SGK KTPL 10 Kết nối tri thức (cả cuốn)
Cùng chuyên đề: Bài nằm trong mục lục Tổng hợp lý thuyết Giáo dục quốc phòng 10 Cánh diều: 12 bài, 3 chủ đề.
Câu hỏi thường gặp
Kế hoạch tài chính cá nhân gồm mấy loại?
Có 3 loại theo thời gian thực hiện: ngắn hạn (dưới 3 tháng), trung hạn (từ 3 đến 6 tháng) và dài hạn (từ 6 tháng trở lên).
Các bước lập kế hoạch tài chính cá nhân là gì?
Gồm 4 bước: xác định mục tiêu tài chính; theo dõi và kiểm soát thu chi; thiết lập quy tắc thu chi cá nhân; tuân thủ kế hoạch tài chính cá nhân.
Học sinh lớp 10 lập kế hoạch tiết kiệm 200 000 đồng/tháng thế nào?
Liệt kê tổng thu trong tháng, dự kiến các khoản chi thiết yếu, mong muốn và dự phòng sao cho tổng chi bằng tổng thu trừ 200 000 đồng. Ngày nhận tiền thì để riêng ngay khoản tiết kiệm, ghi chép chi tiêu hằng ngày và tổng kết mỗi tuần.
Vì sao nên tiết kiệm trước rồi mới chi tiêu?
Nếu đợi chi tiêu xong mới để dành phần còn thừa thì thường chẳng thừa bao nhiêu. Để riêng tiền tiết kiệm ngay từ đầu giúp mục tiêu chắc chắn đạt được, và em sẽ tự điều chỉnh chi tiêu trong phần tiền còn lại.