Trả lời nhanh
Sách Chuyên đề học tập Ngữ văn 10 (Kết nối tri thức) gồm 3 chuyên đề: (1) Tập nghiên cứu và viết báo cáo về một vấn đề văn học dân gian; (2) Sân khấu hoá tác phẩm văn học; (3) Đọc, viết, giới thiệu một tập thơ, một tập truyện ngắn hoặc một tiểu thuyết. Mỗi chuyên đề đều mở đầu bằng phần Tri thức tổng quát rồi đến các bài thực hành. Mục lục bên dưới dẫn thẳng tới từng bài soạn.
Chuyên đề học tập Ngữ văn 10 là gì và học để làm gì?
Khác với sách giáo khoa chính, sách chuyên đề không dạy từng văn bản riêng lẻ. Sách rèn cho em những kĩ năng “làm” nhiều hơn là “học thuộc”: biết nghiên cứu, biết dàn dựng, biết đọc trọn một tác phẩm dài rồi giới thiệu nó cho người khác.
Vì vậy bài soạn chuyên đề thường không có đáp án duy nhất. Điều giáo viên chấm là quy trình em làm, sản phẩm em tạo ra và cách em trình bày. Hãy dùng các bài soạn dưới đây như bản mẫu để tham khảo cách làm, rồi thay bằng đề tài, tác phẩm do chính nhóm em chọn.
Mục lục giải Chuyên đề học tập Ngữ văn 10 Kết nối tri thức
Chuyên đề 1: Tập nghiên cứu và viết báo cáo về một vấn đề văn học dân gian
- Tri thức tổng quát (trang 4, 5, 6)
- Tập nghiên cứu
- Viết báo cáo nghiên cứu về một vấn đề văn học dân gian
Chuyên đề 2: Sân khấu hoá tác phẩm văn học
- Tri thức tổng quát (trang 43, 44)
- Tìm hiểu về sân khấu hoá tác phẩm văn học
- Thực hành sân khấu hoá tác phẩm văn học
Chuyên đề 3: Đọc, viết, giới thiệu một tập thơ, một tập truyện ngắn hoặc một tiểu thuyết
- Tri thức tổng quát (trang 67, 68, 69)
- Đọc một tập thơ, một tập truyện ngắn hoặc một tiểu thuyết
- Viết bài về một tập thơ, một tập truyện ngắn hoặc một tiểu thuyết
- Giới thiệu dưới hình thức nói về một tập thơ, một tập truyện ngắn hoặc một tiểu thuyết
Nắm nhanh nội dung từng chuyên đề
| Chuyên đề | Em học được gì | Sản phẩm thường gặp |
|---|---|---|
| 1. Nghiên cứu văn học dân gian | Chọn vấn đề, đặt câu hỏi nghiên cứu, thu thập và xử lí tư liệu, rút ra kết luận | Bản báo cáo nghiên cứu |
| 2. Sân khấu hoá tác phẩm | Chuyển một văn bản văn học thành hoạt động trình diễn: kịch bản, phân vai, dàn dựng | Kịch bản và buổi biểu diễn của nhóm |
| 3. Đọc, viết, giới thiệu một tập thơ, truyện, tiểu thuyết | Đọc cả tác phẩm có mục đích, ghi chép, viết bài và nói giới thiệu | Bài viết và bài nói giới thiệu |
Chuyên đề 1: Từ “đọc” sang “nghiên cứu”
Ở lớp dưới, em chỉ cảm nhận truyện cổ tích, ca dao hay truyện thơ. Ở chuyên đề này, em đứng ở vị trí người nghiên cứu: phải có vấn đề cần làm sáng tỏ và có bằng chứng để chứng minh.
Quy trình cơ bản gồm bốn bước:
- Chọn đề tài vừa sức, đủ hẹp để làm trong thời gian ngắn.
- Xác định mục tiêu, câu hỏi và phạm vi nghiên cứu.
- Thu thập tư liệu từ sách, tài liệu in và cả thực tế như hỏi người lớn tuổi trong gia đình, địa phương.
- Phân tích, so sánh, rút ra nhận xét rồi viết báo cáo.
Một báo cáo thường có: tên đề tài, lí do chọn, mục tiêu và phương pháp, nội dung chính, kết luận, tài liệu tham khảo. Em hãy so sánh với bản soạn ở bài Viết báo cáo nghiên cứu để kiểm tra bố cục của mình.
Lỗi thường gặp: chọn đề tài quá rộng (ví dụ “toàn bộ ca dao Việt Nam”); chép nguyên tài liệu mà không nêu nguồn; kết luận không trả lời câu hỏi đã đặt ra ở đầu.
Chuyên đề 2: Từ trang sách lên sân khấu
Sân khấu hoá là đưa tác phẩm văn học (truyện, thơ, kịch bản văn học…) thành một buổi trình diễn có nhân vật, lời thoại, hành động và không gian. Đây là việc làm tập thể nên kĩ năng hợp tác quan trọng không kém kĩ năng văn học.
Các khâu chính nên thực hiện theo thứ tự:
- Chọn tác phẩm hoặc đoạn trích có xung đột, có nhân vật rõ để dễ chuyển thành hành động.
- Xây dựng kịch bản: xác định lời thoại, chỉ dẫn sân khấu, lược bỏ chi tiết không cần thiết.
- Phân công: đạo diễn, diễn viên, người lo đạo cụ, âm thanh, ánh sáng.
- Tập luyện và biểu diễn, sau đó rút kinh nghiệm.
Điểm mấu chốt là trung thành với tinh thần tác phẩm gốc nhưng được sáng tạo về hình thức thể hiện. Nếu thay đổi quá nhiều, buổi diễn sẽ không còn là sân khấu hoá tác phẩm ấy nữa. Hai bài Tìm hiểu về sân khấu hoá và Thực hành sân khấu hoá sẽ giúp em đi từ lí thuyết sang làm thật.
Chuyên đề 3: Đọc trọn một tác phẩm và giới thiệu nó
Đọc một tập thơ, tập truyện hay cả một cuốn tiểu thuyết khác hẳn đọc một đoạn trích. Em phải nắm được mạch chung, nhận ra phong cách tác giả và thấy mối liên hệ giữa các bài, các chương.
Gợi ý cách đọc hiệu quả:
- Đọc phần mục lục, lời giới thiệu, bìa sách trước để định hướng.
- Vừa đọc vừa ghi chép: nhân vật, sự kiện, hình ảnh, câu văn đắt giá, cảm xúc của em.
- Sau khi đọc, tự hỏi: tác phẩm nổi bật ở điểm nào, điều gì khiến em nhớ nhất?
Với bài viết, em nêu thông tin về tác phẩm, nhận xét nội dung và nghệ thuật, kèm dẫn chứng và đánh giá cá nhân. Với bài nói, em cần mở đầu thu hút, trình bày theo ý rõ ràng, có thể dùng sơ đồ hoặc hình ảnh hỗ trợ và biết trả lời câu hỏi của người nghe. Xem các bài Đọc, Viết và Nói theo đúng thứ tự này.
Cách học chuyên đề để đạt kết quả tốt
- Đọc Tri thức tổng quát trước. Đó là “bộ khung” khái niệm; bỏ qua nó thì phần thực hành dễ lan man.
- Làm trước, đối chiếu sau. Tự lập dàn ý hoặc kế hoạch rồi mới xem bài soạn tham khảo.
- Ghi lại sản phẩm. Báo cáo, kịch bản, bài nói đều nên lưu để nộp và để ôn kiểm tra.
- Chuẩn bị theo nhóm. Chia việc rõ ràng, đặt thời hạn cho từng phần.
Bài luyện tập tự kiểm tra (ví dụ tự đặt)
Câu 1. Đề tài “Ca dao Việt Nam” và đề tài “Hình ảnh con cò trong ca dao than thân” – đề tài nào phù hợp hơn cho một báo cáo nghiên cứu ngắn? Vì sao?
Đáp án: Đề tài thứ hai. Phạm vi hẹp, có đối tượng và hướng phân tích cụ thể nên dễ thu thập tư liệu, dễ rút ra kết luận. Đề tài thứ nhất quá rộng, không thể hoàn thành trong thời gian ngắn.
Câu 2. Khi chọn đoạn trích để sân khấu hoá, em nên ưu tiên đoạn có đặc điểm gì?
Đáp án: Đoạn có nhân vật rõ, có xung đột hoặc tình huống kịch tính, có đối thoại hoặc hành động dễ thể hiện; độ dài vừa đủ cho thời gian biểu diễn.
Câu 3. Vì sao khi giới thiệu một tập truyện ngắn, em không nên chỉ kể lại cốt truyện?
Đáp án: Mục đích của bài giới thiệu là giúp người nghe hiểu giá trị và muốn đọc tác phẩm. Vì vậy cần nêu thông tin, nhận xét nội dung, nghệ thuật, điểm đặc sắc và đánh giá riêng, kèm dẫn chứng chứ không chỉ tóm tắt.
Tài liệu Ngữ văn 10 Kết nối tri thức khác
- Soạn văn 10 – Kết nối tri thức
- Giải SBT Ngữ văn 10 – Kết nối tri thức
- Đề thi Ngữ văn lớp 10 – Kết nối tri thức
- Tác giả tác phẩm Ngữ văn 10 – Kết nối tri thức
- Văn mẫu lớp 10 – Kết nối tri thức
- Soạn văn 10 (cả 3 bộ sách)
Cùng chuyên đề: Mục lục khác cùng môn, lớp: Viết báo cáo nghiên cứu một vấn đề văn học dân gian – Chuyên đề Ngữ văn 10 Cánh Diều; Tác giả tác phẩm Ngữ văn 10 Cánh diều: đủ 26 văn bản, 8 bài học; Văn bản Huyện đường: nội dung, xuất xứ, bố cục, giá trị tác phẩm.
Câu hỏi thường gặp
Sách Chuyên đề học tập Ngữ văn 10 Kết nối tri thức có mấy chuyên đề?
Có 3 chuyên đề: Tập nghiên cứu và viết báo cáo về một vấn đề văn học dân gian; Sân khấu hoá tác phẩm văn học; Đọc, viết, giới thiệu một tập thơ, một tập truyện ngắn hoặc một tiểu thuyết.
Học chuyên đề có bắt buộc không?
Chuyên đề học tập là nội dung học tập theo kế hoạch giáo dục của nhà trường và lựa chọn của học sinh. Em nên hỏi giáo viên bộ môn xem lớp mình học những chuyên đề nào.
Bài soạn chuyên đề có đáp án cố định không?
Phần lớn không. Chuyên đề thiên về thực hành nên sản phẩm phụ thuộc đề tài, tác phẩm nhóm chọn. Bài soạn chỉ là mẫu tham khảo về cách làm và cách trình bày.
Nên bắt đầu học chuyên đề từ phần nào?
Đọc phần Tri thức tổng quát của chuyên đề trước để nắm khái niệm, sau đó làm các bài thực hành theo thứ tự và đối chiếu với bài soạn tham khảo.