Văn hóa Phục hưng đã đề cao vấn đề nào dưới đây?

Cách nhận ra đáp án đúng

Đề bài này thường cho bốn phương án, trong đó chỉ một phương án nói về con người, nhân văn, lý trí, khoa học. Các phương án sai thường nói ngược lại: đề cao thần quyền, Giáo hội, đời sống khổ hạnh hay chế độ phong kiến.

Mẹo ngắn gọn: thấy từ “nhân văn”, “con người”, “lý trí”, “khoa học”, “tự do cá nhân” thì chọn. Thấy “thần quyền”, “Chúa trời quyết định”, “khổ hạnh” thì loại.

Vì sao Phục hưng đề cao con người?

• Bối cảnh kinh tế – xã hội: từ thế kỉ XIV, ở Italia (Vơ-ni-dơ, Phi-ren-xê…) kinh tế thương mại và công trường thủ công phát triển, hình thành tầng lớp tư sản giàu có nhưng chưa có địa vị chính trị.
• Mâu thuẫn tư tưởng: giáo lí Kitô giáo thời trung đại coi con người là thấp kém, cuộc sống trần thế chỉ là tạm bợ. Điều này cản trở nhu cầu làm giàu, hưởng thụ và sáng tạo của tư sản.
• Cách đáp lại: họ tìm về các giá trị của văn hóa Hy Lạp – La Mã cổ đại (đề cao con người, lý trí) để “khôi phục” và làm mới, vì thế gọi là “Phục hưng”.

Nội dung cụ thể của tư tưởng Phục hưng

Một số đại diện tiêu biểu

• Văn học: Đan-tê, Pê-trác-ca, Bô-các-xi-ô (Italia); Rabơle (Pháp); Xéc-van-tét (Tây Ban Nha); Sếch-xpia (Anh).
• Hội họa, điêu khắc: Lê-ô-na đơ Vanh-xi, Mi-ken-lan-giơ, Ra-pha-en.
• Khoa học: Cô-péc-ních nêu thuyết nhật tâm; Ga-li-lê dùng kính thiên văn chứng minh; Brunô bảo vệ thuyết này và bị Giáo hội thiêu sống năm 1600.

Loại trừ các phương án sai thường gặp

• “Đề cao thần quyền, quyền lực của Giáo hội”: sai, đó là tư tưởng thời trung đại mà Phục hưng phê phán.
• “Đề cao đời sống khổ hạnh, hướng về thế giới bên kia”: sai, Phục hưng coi trọng hạnh phúc ở đời thực.
• “Bảo vệ chế độ phong kiến”: sai, phong trào phản ánh lợi ích của tư sản, chống lại trật tự phong kiến – thần quyền.
• “Đề cao nhân văn, con người, khoa học”: đúng.

Lưu ý: nếu đề của bạn có phương án dạng “khoa học nhân văn”, hãy hiểu theo hướng đề cao con người và tri thức, nên đó là phương án gần với nội dung Phục hưng nhất. Tuy nhiên, hãy luôn đối chiếu với đúng cách diễn đạt của đề.

Lỗi sai thường gặp

• Nhầm Phục hưng (văn hóa, tư tưởng, thế kỉ XIV–XVII) với Cải cách tôn giáo (thế kỉ XVI, cải cách Giáo hội, tiêu biểu là Mác-tin Lu-thơ, Can-vanh).
• Cho rằng Phục hưng “chống tôn giáo hoàn toàn”. Thực ra họ chủ yếu phản đối thần quyền và sự thối nát của Giáo hội, không phải xóa bỏ niềm tin.
• Nhầm Phục hưng với “Khai sáng” (thế kỉ XVIII, đề cao tự do, bình đẳng, quyền lực nhà nước pháp quyền).

Luyện tập

1. Phong trào Văn hóa Phục hưng bắt đầu ở nước nào, vào thế kỉ nào?
   Đáp án: Italia, thế kỉ XIV.
2. Vì sao giai cấp tư sản cần phát động Phục hưng?
   Đáp án: họ có kinh tế nhưng chưa có địa vị chính trị, cần hệ tư tưởng mới chống lại thần quyền và phong kiến để bảo vệ lợi ích.
3. Ý nào không thuộc tư tưởng Phục hưng: (a) đề cao con người, (b) đề cao lý trí, (c) tuyệt đối phục tùng thần quyền, (d) ca ngợi hạnh phúc trần thế?
   Đáp án: (c).