Trả lời nhanh
Lặng lẽ Sa Pa kể chuyện một chuyến xe lên Tây Bắc. Xe dừng ba mươi phút ở Sa Pa, bác lái xe giới thiệu ông họa sĩ già và cô kĩ sư trẻ với anh thanh niên 27 tuổi, người làm công tác khí tượng kiêm vật lí địa cầu một mình trên đỉnh Yên Sơn. Anh kể về công việc lặng lẽ của mình, khiêm tốn từ chối để ông họa sĩ vẽ, rồi chia tay mọi người trong lưu luyến. Lúc tiễn khách, anh tặng họ một làn trứng.
Thông tin cần nắm trước khi tóm tắt
Muốn tóm tắt cho đúng thì trước hết em phải hiểu truyện được kể theo cách nào. Lặng lẽ Sa Pa gần như không có xung đột gay gắt. Cả truyện xoay quanh một cuộc gặp gỡ ngắn, kể theo ngôi thứ ba, và người đọc chủ yếu nhìn sự việc qua mắt ông họa sĩ.
| Nội dung | Thông tin |
|---|---|
| Tác giả | Nguyễn Thành Long (1925–1991), cây bút chuyên viết truyện ngắn và kí |
| Hoàn cảnh sáng tác | Mùa hè năm 1970, sau chuyến đi thực tế lên Lào Cai của tác giả |
| Thể loại | Truyện ngắn |
| Ngôi kể | Ngôi thứ ba, điểm nhìn chủ yếu đặt ở nhân vật ông họa sĩ |
| Không gian | Đỉnh Yên Sơn, Sa Pa (Lào Cai), cao 2600 mét |
| Thời gian truyện | Khoảng ba mươi phút xe dừng nghỉ |
Nhân vật và các sự việc chính
Nhân vật:
- Anh thanh niên (nhân vật chính): 27 tuổi, không được tác giả đặt tên. Anh sống một mình ở trạm khí tượng kiêm vật lí địa cầu trên đỉnh Yên Sơn.
- Ông họa sĩ già: sắp về hưu, đang đi thực tế để tìm cảm hứng sáng tác.
- Cô kĩ sư trẻ: vừa học xong ngành nông nghiệp, lên Lai Châu nhận công tác.
- Bác lái xe: người bắc cầu, giới thiệu mọi người với anh thanh niên.
Chuỗi sự việc chính (bản tóm tắt nào cũng phải giữ đủ các ý này):
- Trên chuyến xe lên Tây Bắc, ông họa sĩ, cô kĩ sư và bác lái xe trò chuyện với nhau.
- Bác lái xe kể về anh thanh niên, người mà bác gọi là “cô độc nhất thế gian”. Anh thèm gặp người tới mức có lần chặt cây chắn ngang đường để được nói chuyện.
- Xe dừng ba mươi phút, anh thanh niên mời khách lên thăm nhà.
- Anh hái hoa tặng cô gái, pha trà mời khách và kể về công việc đo đạc, “ốp” số liệu của mình. Anh cũng kể cách anh tự tổ chức cuộc sống với vườn hoa, đàn gà và sách đọc.
- Ông họa sĩ xin phác họa chân dung anh. Anh từ chối và giới thiệu những người mà anh cho là đáng vẽ hơn: ông kĩ sư ở vườn rau Sa Pa, anh cán bộ nghiên cứu sét.
- Mọi người chia tay. Anh thanh niên tặng làn trứng ăn đường, ông họa sĩ hứa sẽ trở lại, còn cô kĩ sư thì xúc động và vững tin hơn vào con đường mình đã chọn.
Cách tự viết một bản tóm tắt đạt điểm cao
- Bám vào nhân vật chính: mọi sự việc nên quy về anh thanh niên, gồm hoàn cảnh sống, công việc, cách sống và cách đối xử với người khác.
- Giữ đúng trình tự: giới thiệu, gặp gỡ, trò chuyện, chia tay. Đừng đảo chi tiết làn trứng lên đầu bài.
- Dùng lời của mình: không chép nguyên câu trong truyện. Nếu thật cần thì chỉ dẫn một cụm ngắn và đặt trong ngoặc kép.
- Không chen bình luận: tóm tắt khác phân tích. Những câu như “anh là tấm gương sáng ngời…” chỉ nên dùng một lần ở câu cuối, nếu đề cho phép.
Mẫu 1: Tóm tắt Lặng lẽ Sa Pa ngắn nhất (3 câu)
Trong ba mươi phút xe dừng ở Sa Pa, bác lái xe giới thiệu ông họa sĩ già và cô kĩ sư trẻ với anh thanh niên làm khí tượng một mình trên đỉnh Yên Sơn. Anh vui vẻ đón khách, kể về công việc âm thầm của mình rồi từ chối để ông họa sĩ vẽ chân dung, vì anh cho rằng còn nhiều người xứng đáng hơn. Cuộc chia tay diễn ra đầy lưu luyến, và hai vị khách mang theo một niềm tin mới vào những con người đang lặng lẽ cống hiến.
Mẫu 2: Tóm tắt trong một đoạn văn khoảng 5–6 câu
Một chuyến xe lên Lào Cai chở theo ông họa sĩ sắp về hưu và cô kĩ sư nông nghiệp mới ra trường. Bác lái xe kể với họ về một chàng trai 27 tuổi sống một mình trên đỉnh Yên Sơn cao 2600 mét để đo gió, đo mưa, theo dõi chấn động mặt đất. Nhân lúc xe nghỉ, anh thanh niên mời khách lên thăm nhà, tặng hoa, pha trà và hào hứng kể về công việc. Khi ông họa sĩ lặng lẽ ký họa, anh ngượng ngùng từ chối và giới thiệu ông kĩ sư vườn rau, anh cán bộ nghiên cứu sét. Lúc chia tay, anh gửi mọi người làn trứng để ăn trưa. Ông họa sĩ hứa sẽ quay lại, còn cô gái thì thêm vững lòng trên đường đi nhận việc.
Mẫu 3: Tóm tắt theo bố cục ba phần
Mở truyện, trước cuộc gặp: Trên xe khách, bác lái xe trò chuyện với ông họa sĩ và cô kĩ sư. Bác kể về anh thanh niên làm khí tượng kiêm vật lí địa cầu, người quanh năm sống giữa mây núi, vì “thèm người” mà có lần chặt cây chắn đường để được nhìn thấy, được nói chuyện với ai đó.
Thân truyện, cuộc gặp gỡ: Xe dừng ba mươi phút. Anh thanh niên chào mọi người, gửi bác lái xe gói tam thất cho bác gái đang ốm, rồi mời hai vị khách lên nhà. Anh hái bó hoa tặng cô gái, pha trà và kể giờ “ốp” đo đạc lúc nửa đêm giữa gió rét, cả cách anh nuôi gà, trồng hoa, đọc sách cho đỡ cô đơn. Ông họa sĩ say sưa ký họa, nhưng anh thanh niên từ chối. Anh giới thiệu những người khác đáng được vẽ hơn mình.
Kết truyện, chia tay: Hết giờ, anh tiễn khách xuống xe và tặng họ làn trứng. Ông họa sĩ hứa sẽ trở lại. Cô kĩ sư bồi hồi và cảm thấy yên tâm hơn về quyết định lên vùng cao làm việc.
Muốn xem cách chia đoạn kỹ hơn, em đọc thêm Bố cục bài Lặng lẽ Sa Pa.
Mẫu 4: Tóm tắt chi tiết (dùng để ôn kiểm tra)
Truyện mở đầu trên một chuyến xe khách chạy từ Lào Cai lên Lai Châu, ngang qua Sa Pa. Trên xe có ông họa sĩ già muốn đi một chuyến thực tế cuối cùng trước khi nghỉ hưu, và một cô gái vừa học xong kĩ sư nông nghiệp, đang lên nhận công tác ở vùng cao. Bác lái xe vui tính kể cho hai người nghe về một chàng trai làm việc ở trạm khí tượng trên đỉnh Yên Sơn. Theo lời bác, anh là người “cô độc nhất thế gian” vì quanh năm chỉ có mây núi làm bạn.
Đến Sa Pa, xe nghỉ ba mươi phút. Anh thanh niên chạy xuống chào bác lái xe và đưa gói tam thất nhờ bác mang về cho bác gái. Anh mời ông họa sĩ và cô kĩ sư lên thăm nơi ở. Căn nhà nhỏ của anh gọn gàng, ngoài vườn trồng đủ loại hoa, nuôi gà, có cả một giá sách. Anh hái tặng cô gái một bó hoa lớn rồi pha trà mời khách.
Trong lúc trò chuyện, anh kể về công việc. Mỗi ngày anh phải “ốp” nhiều lần, đo gió, mưa, nắng, độ ẩm, chấn động mặt đất, có lần vào lúc nửa đêm giữa mưa tuyết và gió rét, rồi báo số liệu về trung tâm. Anh nói công việc giúp anh không thấy cô đơn, vì anh biết nó có ích cho sản xuất và chiến đấu. Ông họa sĩ xúc động và bắt đầu ký họa chân dung anh. Anh thanh niên vội từ chối, nói rằng còn nhiều người đáng vẽ hơn. Anh kể về ông kĩ sư ở vườn rau Sa Pa ngày ngày rình ong để thụ phấn cho su hào, và anh cán bộ nghiên cứu sét suốt mười một năm không rời cơ quan.
Ba mươi phút qua nhanh. Anh thanh niên tiễn khách và tặng làn trứng để ăn dọc đường. Ông họa sĩ hứa sẽ lên thăm anh lâu hơn. Cô kĩ sư mang theo những cảm xúc mới, trong lòng thấy vững vàng hơn với lựa chọn của mình. Chiếc xe lại lên đường, để lại Sa Pa lặng lẽ với những con người đang âm thầm làm việc vì đất nước.
Mẫu 5: Tóm tắt từ điểm nhìn ông họa sĩ
Mẫu này dùng khi đề yêu cầu tóm tắt “qua cái nhìn của nhân vật”. Vẫn kể ở ngôi thứ ba, nhưng em nhấn vào cảm nhận của ông họa sĩ:
Ông họa sĩ lên Tây Bắc mong tìm được một đề tài xứng đáng trước khi nghỉ hưu. Ba mươi phút gặp anh thanh niên trên đỉnh Yên Sơn làm ông thật sự bị cuốn hút. Ông thấy ở chàng trai ấy một lòng yêu nghề, một nếp sống ngăn nắp, chu đáo và cách cư xử rất khiêm tốn. Ông muốn ghi lại gương mặt ấy, nhưng chàng trai lại một mực nhường vinh dự cho người khác. Lúc chia tay, ông hiểu rằng điều mình vừa gặp lớn hơn một bức ký họa, và ông tự hứa sẽ quay lại để vẽ cho trọn.
Mẫu 6: Tóm tắt từ điểm nhìn cô kĩ sư
Cô gái rời Hà Nội lên vùng cao nhận việc, trong lòng còn nhiều băn khoăn. Trên đỉnh Yên Sơn, cô gặp một chàng trai sống một mình mà vẫn yêu đời, vẫn trồng hoa, đọc sách và làm việc đều đặn kể cả những đêm gió rét nhất. Bó hoa anh tặng, những câu chuyện anh kể và cả việc anh không nhận lời để ông họa sĩ vẽ đã làm cô xúc động. Khi xe chuyển bánh, cô nhận ra mình đã có thêm một chỗ dựa tinh thần cho chặng đường phía trước.
Mẫu 7: Tóm tắt nhấn vào hình tượng anh thanh niên
Anh thanh niên 27 tuổi một mình làm công tác khí tượng kiêm vật lí địa cầu trên đỉnh Yên Sơn. Hoàn cảnh sống cô quạnh đến mức có lúc anh chặn cả xe để được gặp người. Dù vậy, anh không để cô đơn đánh gục mình. Anh làm việc chính xác theo giờ “ốp”, tự sắp xếp cuộc sống bằng vườn hoa, đàn gà, những trang sách. Trong lần gặp ông họa sĩ, cô kĩ sư và bác lái xe, anh hiếu khách, chu đáo và khiêm tốn, không chịu để người ta vẽ mình mà giới thiệu những người lao động khác. Qua anh, truyện cho thấy vẻ đẹp của những con người lặng lẽ cống hiến nơi vùng cao.
Mẫu 8: Tóm tắt bằng sơ đồ gạch đầu dòng (ôn nhanh)
- Chuyến xe lên Tây Bắc có ông họa sĩ, cô kĩ sư và bác lái xe.
- Bác lái xe kể về chàng trai “cô độc nhất thế gian” ở đỉnh Yên Sơn.
- Xe nghỉ 30 phút, anh thanh niên mời khách lên thăm nhà.
- Anh tặng hoa, pha trà, kể về công việc khí tượng và cuộc sống một mình.
- Ông họa sĩ ký họa, anh từ chối và giới thiệu ông kĩ sư vườn rau, anh cán bộ nghiên cứu sét.
- Chia tay: anh tặng làn trứng, ông họa sĩ hứa trở lại, cô kĩ sư thêm vững lòng.
Những lỗi thường gặp khi tóm tắt Lặng lẽ Sa Pa
- Đặt tên cho anh thanh niên. Tác giả cố ý để các nhân vật không có tên, nên em chỉ gọi là “anh thanh niên”, “ông họa sĩ”, “cô kĩ sư”.
- Nhầm ngôi kể. Truyện kể ở ngôi thứ ba chứ không phải lời ông họa sĩ xưng “tôi”.
- Kể chuyện chặt cây chắn đường như thể đang diễn ra trong buổi gặp. Thật ra đó là chuyện cũ, bác lái xe kể lại.
- Bỏ chi tiết anh thanh niên từ chối được vẽ. Thiếu chi tiết này, bản tóm tắt mất đi nét khiêm tốn, một phẩm chất rất quan trọng của nhân vật.
- Biến bài tóm tắt thành bài phân tích. Nhận xét dài dòng làm bài vượt số câu đề cho và lệch khỏi yêu cầu.
Luyện tập
Bài 1. Tóm tắt Lặng lẽ Sa Pa trong đúng 2 câu.
Gợi ý: Trong ba mươi phút xe nghỉ ở Sa Pa, ông họa sĩ và cô kĩ sư được bác lái xe giới thiệu với anh thanh niên làm khí tượng một mình trên đỉnh Yên Sơn. Anh say sưa kể về công việc, khiêm tốn từ chối để ông họa sĩ vẽ, rồi chia tay mọi người trong niềm lưu luyến.
Bài 2. Nếu chỉ được giữ 3 chi tiết để làm nổi bật phẩm chất anh thanh niên, em chọn chi tiết nào? Vì sao?
Gợi ý: (1) Anh “ốp” số liệu lúc nửa đêm giữa gió rét, cho thấy tinh thần trách nhiệm. (2) Anh tặng hoa, pha trà, tặng làn trứng, cho thấy sự chu đáo, hiếu khách. (3) Anh từ chối để ông họa sĩ vẽ, cho thấy sự khiêm tốn.
Bài 3. Câu sau sai ở đâu: “Ông họa sĩ xưng tôi kể lại chuyến đi gặp anh thanh niên tên Long ở Sa Pa”?
Đáp án: Câu này sai hai chỗ. Truyện kể ở ngôi thứ ba, không có ông họa sĩ xưng “tôi”. Anh thanh niên cũng không có tên trong truyện, còn Nguyễn Thành Long là tên tác giả.
Tài liệu học tiếp
- Soạn bài Lặng lẽ Sa Pa (Kết nối tri thức)
- Văn bản Lặng lẽ Sa Pa: tác giả, tác phẩm, nội dung
- Tóm tắt Mắt sói
- Tóm tắt Chiếc lá cuối cùng
- Tóm tắt Những ngôi sao xa xôi
- Tóm tắt tác phẩm Ngữ văn 8 (Kết nối tri thức)
- Soạn văn 8 (Kết nối tri thức)
Cùng chuyên đề: Bài nằm trong mục lục Viết bài văn nghị luận về một vấn đề đời sống lớp 8: dàn ý + 5 bài mẫu. Bài trước: Trưởng giả học làm sang (Mô-li-e): Tác giả, nội dung, bố cục, nghệ thuật.
Câu hỏi thường gặp
Lặng lẽ Sa Pa có những nhân vật nào?
Truyện có bốn nhân vật chính: anh thanh niên làm khí tượng trên đỉnh Yên Sơn (nhân vật trung tâm), ông họa sĩ già, cô kĩ sư nông nghiệp trẻ và bác lái xe. Ngoài ra anh thanh niên còn nhắc đến ông kĩ sư vườn rau và anh cán bộ nghiên cứu sét.
Truyện Lặng lẽ Sa Pa được kể theo ngôi thứ mấy?
Truyện được kể theo ngôi thứ ba. Điểm nhìn chủ yếu đặt ở ông họa sĩ, nhờ vậy vẻ đẹp của anh thanh niên hiện lên khách quan hơn.
Vì sao các nhân vật trong Lặng lẽ Sa Pa không có tên?
Tác giả không đặt tên để các nhân vật đại diện cho nhiều người lao động bình thường. Đó là những người đang âm thầm cống hiến ở khắp mọi nơi trên đất nước.
Tóm tắt Lặng lẽ Sa Pa cần giữ những chi tiết nào?
Em cần giữ các chi tiết: chuyến xe và lời giới thiệu của bác lái xe, ba mươi phút xe dừng, anh thanh niên tặng hoa và kể về công việc, anh từ chối để ông họa sĩ vẽ và giới thiệu người khác, cuộc chia tay với làn trứng.