Trả lời nhanh
Truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa có bố cục 3 đoạn: (1) từ đầu đến “Kìa, anh ta kia” – anh thanh niên qua lời giới thiệu của bác lái xe; (2) tiếp đến “không có vật gì như thế” – cuộc gặp gỡ, trò chuyện giữa anh thanh niên với ông họa sĩ và cô kĩ sư; (3) phần còn lại – cuộc chia tay cảm động.
Bố cục Lặng lẽ Sa Pa chia thành mấy phần?
Truyện ngắn của Nguyễn Thành Long kể về một chuyến xe lên Sa Pa, nên mạch truyện đi theo đúng trình tự thời gian: gặp – trò chuyện – chia tay. Nhờ vậy, em có thể chia bố cục theo ba chặng của chuyến đi.
| Đoạn | Giới hạn | Nội dung chính |
|---|---|---|
| Đoạn 1 | Từ đầu đến “Kìa, anh ta kia” | Trên xe, bác lái xe kể cho ông họa sĩ và cô kĩ sư nghe về anh thanh niên làm việc một mình trên đỉnh cao; nhân vật chính được giới thiệu gián tiếp. |
| Đoạn 2 | Tiếp đến “không có vật gì như thế” | Ba người gặp anh thanh niên, cùng trò chuyện về công việc đo gió, đo mưa, đo nắng; ông họa sĩ vẽ chân dung, cô kĩ sư xúc động. |
| Đoạn 3 | Phần còn lại | Anh tiễn khách, tặng làn trứng, ông họa sĩ hứa sẽ quay lại; cuộc chia tay để lại dư âm lắng đọng. |
Phân tích ngắn từng đoạn
Đoạn 1 – Nhân vật xuất hiện qua lời kể của người khác
Tác giả chưa cho anh thanh niên lên sân khấu ngay mà để bác lái xe kể trước. Cách “chuẩn bị” này tạo sự tò mò và cho thấy anh là người được nhiều người yêu quý. Cảnh Sa Pa lúc xe đi qua cũng được vẽ nhẹ nhàng, đặt nền cho chất thơ của cả truyện.
Đoạn 2 – Phần trọng tâm của truyện
Đây là đoạn dài nhất, tập trung tình huống truyện: ba người gặp nhau trong khoảng thời gian rất ngắn nhưng đủ để lộ ra vẻ đẹp của anh thanh niên. Anh yêu công việc, biết sắp xếp cuộc sống (đọc sách, trồng hoa, nuôi gà) để không thấy cô đơn. Qua lời anh, người đọc còn biết thêm những con người lao động thầm lặng khác. Ông họa sĩ và cô kĩ sư nhìn lại chính mình, nên đoạn này vừa khắc họa nhân vật vừa nâng ý nghĩa tư tưởng.
Đoạn 3 – Kết thúc mở, giàu cảm xúc
Cuộc chia tay diễn ra giản dị: món quà nhỏ, lời hẹn gặp lại. Truyện dừng lại ở chỗ chưa ai nói hết, để người đọc tự cảm nhận phần dư vị về một con người “lặng lẽ” mà không hề lặng lẽ trong tâm hồn.
Nội dung chính cần nhớ
- Nhân vật trung tâm: anh thanh niên làm công tác khí tượng kiêm vật lí địa cầu, một mình trên đỉnh núi cao.
- Chủ đề: ca ngợi vẻ đẹp của người lao động bình thường và ý nghĩa của những công việc thầm lặng đóng góp cho đất nước.
- Nhan đề: “lặng lẽ” chỉ cái yên tĩnh bên ngoài của Sa Pa, còn bên trong là nhịp sống sôi nổi của những con người tận tụy.
- Nghệ thuật: tình huống truyện tự nhiên (cuộc gặp gỡ chớp nhoáng), nhân vật không tên riêng mà gọi theo nghề nghiệp, tuổi tác nên mang tính khái quát; văn xuôi giàu chất thơ, chất họa; kết hợp tự sự với trữ tình và bình luận.
Mẹo nhớ bố cục nhanh
Em nhớ ba động từ: nghe (nghe kể về anh) – gặp (gặp và trò chuyện) – tiễn (chia tay). Mỗi đoạn tương ứng một động từ, nên khó nhầm thứ tự.
Lỗi thường gặp khi làm bài
- Nhầm đoạn 1 là “anh thanh niên gặp khách”. Thực ra ở đoạn 1 anh mới chỉ xuất hiện qua lời bác lái xe.
- Viết bố cục quá chung chung như “mở bài – thân bài – kết bài”. Truyện ngắn nên chia theo diễn biến sự việc.
- Nói nhân vật “cô độc”. Cái đáng nhớ là anh làm việc một mình mà vẫn không cô đơn nhờ yêu công việc và biết tự tạo niềm vui.
- Lưu ý: một số tài liệu có thể chia chi tiết hơn (4 đoạn) nhưng vẫn theo mạch gặp – trò chuyện – chia tay. Khi làm bài, em bám cách chia 3 đoạn theo sách và giải thích rõ ranh giới.
Luyện tập
- Câu hỏi: Vì sao tác giả cho bác lái xe giới thiệu anh thanh niên trước khi anh xuất hiện?
Gợi ý: Để tạo sự chú ý, giúp người đọc có ấn tượng ban đầu về anh, đồng thời cho thấy anh được mọi người quý mến. - Câu hỏi: Đoạn nào là trọng tâm của truyện? Vì sao?
Gợi ý: Đoạn 2, vì tình huống truyện, tính cách anh thanh niên và chủ đề tư tưởng đều bộc lộ ở đây. - Câu hỏi: Viết 2 câu nêu ý nghĩa nhan đề.
Gợi ý: “Lặng lẽ” là vẻ yên ả bên ngoài của Sa Pa. Bên trong là những con người âm thầm cống hiến, nên Sa Pa thực ra rất sôi nổi và giàu sức sống.
Xem thêm
- Soạn bài Lặng lẽ Sa Pa
- Tác giả, tác phẩm Lặng lẽ Sa Pa
- Tóm tắt Lặng lẽ Sa Pa
- Bố cục các tác phẩm Ngữ văn 8
Câu hỏi thường gặp
Bố cục Lặng lẽ Sa Pa gồm mấy phần?
Gồm 3 đoạn: anh thanh niên qua lời giới thiệu của bác lái xe; cuộc gặp gỡ, trò chuyện với ông họa sĩ và cô kĩ sư; cuộc chia tay cảm động.
Đoạn nào là trọng tâm của truyện Lặng lẽ Sa Pa?
Đoạn 2, vì ở đây diễn ra cuộc gặp gỡ và trò chuyện, làm lộ rõ vẻ đẹp tâm hồn anh thanh niên cùng chủ đề của truyện.
Truyện Lặng lẽ Sa Pa của ai và nói về điều gì?
Truyện của nhà văn Nguyễn Thành Long, ca ngợi những người lao động bình thường, tiêu biểu là anh thanh niên làm khí tượng trên đỉnh núi, và ý nghĩa của công việc thầm lặng.
Vì sao nhân vật trong truyện không có tên riêng?
Tác giả gọi theo nghề nghiệp, tuổi tác để nhân vật mang tính đại diện, gợi nhiều người lao động tốt đẹp như thế ngoài đời.