Tả một cảnh đẹp ở một nơi em đã từng đến hoặc nhìn thấy – 5 bài văn mẫu lớp 5

1. Hiểu đúng yêu cầu của đề

Đây là dạng văn tả phong cảnh. Đề cho em chọn khá rộng: một cảnh em đã tận mắt thấy khi đi chơi, về quê hoặc đi tham quan, hay một cảnh em thấy qua phim ảnh, sách báo. Điều cô giáo chấm kĩ nhất là em có quan sát thật hay không, vì vậy nên chọn cảnh em nhớ rõ nhất.

• Đối tượng: một cảnh cụ thể như bãi biển, cánh đồng, hồ nước, đồi chè, ngọn thác…, không phải cả một thành phố.
• Trọng tâm: vẻ đẹp của cảnh, tức là màu sắc, hình dáng, âm thanh, mùi hương và sự thay đổi của cảnh.
• Cảm xúc: phải có, nhưng nên lồng vào từng chi tiết chứ không chỉ dồn hết xuống kết bài.

2. Dàn ý chung bài tả một cảnh đẹp

Mở bài

• Giới thiệu cảnh đẹp: tên cảnh, ở đâu.
• Em đến đó hoặc thấy cảnh vào dịp nào, đi cùng ai.
• Ấn tượng đầu tiên của em (có thể là một câu cảm thán ngắn).

Thân bài

1. Tả bao quát: cảnh rộng hay hẹp, nằm ở đâu, nhìn từ xa trông giống gì.
2. Tả chi tiết theo một trình tự đã chọn:
   • Theo không gian: từ xa đến gần, từ trên cao xuống thấp, từ ngoài vào trong.
   • Theo thời gian: sáng, trưa, chiều, hoặc lúc mới đến và lúc ra về.
   • Theo giác quan: nhìn thấy gì, nghe thấy gì, ngửi thấy gì, chạm vào thấy thế nào.
3. Tả hoạt động của con người, chim chóc, con vật làm cảnh thêm sinh động.
4. Xen vào cảm nghĩ của em trong khi tả.

Kết bài

• Cảm xúc khi rời xa cảnh hoặc khi nhớ lại.
• Mong ước được quay lại, hoặc ý thức giữ gìn cảnh đẹp.

Nếu muốn dàn ý chi tiết hơn cho từng kiểu cảnh, em xem thêm dàn ý bài văn tả phong cảnh lớp 5.

3. Mẹo quan sát để bài văn “có hồn”

Giác quan	Câu hỏi tự đặt	Ví dụ từ ngữ
Thị giác	Cảnh có những màu gì? Hình dáng ra sao?	vàng óng, xanh ngắt, uốn lượn, lấp lánh
Thính giác	Em nghe thấy âm thanh gì?	rì rào, ầm ào, lích chích, xào xạc
Khứu giác	Có mùi gì đặc biệt không?	thơm ngai ngái, mằn mặn, ngào ngạt
Xúc giác	Gió, nước, cát chạm vào da thấy thế nào?	mát rượi, lành lạnh, mịn màng

Mẹo nhỏ: mỗi đoạn thân bài nên có ít nhất một hình ảnh so sánh và một hình ảnh nhân hoá. Chỉ cần hai biện pháp này dùng đúng chỗ là bài văn đã có màu sắc riêng.

4. Năm bài văn mẫu

Bài mẫu 1: Ruộng bậc thang Mù Cang Chải mùa lúa chín (tả theo không gian)

Hè vừa rồi, em được bố mẹ cho lên Mù Cang Chải đúng mùa lúa chín. Đến giờ em vẫn chưa quên khoảnh khắc chiếc xe vượt qua con đèo cuối cùng và cả một thung lũng vàng rực bỗng hiện ra trước mắt.

Đứng trên điểm ngắm cao, em thấy những thửa ruộng bậc thang nối nhau từ chân núi lên gần tới đỉnh. Từ xa nhìn lại, chúng như những bậc cầu thang khổng lồ mà ai đó đã khéo tay xếp cho mây đi xuống. Có thửa cong như vầng trăng khuyết, có thửa uốn lượn theo sườn đồi như dải lụa vàng thả trên vai núi. Xen giữa là vài thửa lúa chín muộn còn hơi xanh, làm bức tranh có thêm những vệt màu loang lổ thật lạ mắt.

Theo con đường mòn xuống gần hơn, em thấy rõ từng bông lúa trĩu hạt cúi rạp, như đang chào những người khách phương xa. Gió thổi qua, cả sườn đồi gợn sóng, lúa va vào nhau xào xạc. Mùi lúa chín thơm ngai ngái lẫn với mùi khói bếp từ những nếp nhà sàn dưới thung. Trên ruộng, các cô, các chị người Mông mặc váy sặc sỡ đang gặt lúa, tiếng cười nói vang cả một góc đồi. Mấy em bé ngồi trên bờ ruộng, mắt tròn xoe nhìn đoàn khách lạ.

Chiều xuống, nắng nhạt dần, những bậc ruộng chuyển sang màu vàng sẫm như mật ong. Mây trắng bắt đầu sà xuống lưng chừng núi, phủ lên thung lũng một tấm khăn voan mỏng.

Rời Mù Cang Chải, em cứ ngoái lại mãi. Em thầm cảm phục bàn tay cần cù của đồng bào vùng cao đã tạo nên những “bậc thang lên trời” ấy, và mong có ngày được quay lại.

Bài mẫu 2: Bình minh trên bãi biển quê ngoại (tả theo thời gian)

Quê ngoại em ở một làng chài ven biển miền Trung. Mỗi lần về thăm ông bà, em thích nhất là được dậy thật sớm để ra bãi biển ngắm bình minh.

Lúc trời còn mờ tối, biển như một tấm thảm xám bạc khổng lồ, chỉ nghe tiếng sóng rì rầm vỗ vào bờ cát. Gió biển mát rượi, mằn mặn, thổi tung mái tóc em. Phía chân trời, một vệt sáng hồng nhạt bắt đầu hé ra, mỏng như sợi chỉ.

Chỉ một lát sau, vệt hồng ấy loang rộng, nhuộm đỏ cả một góc trời. Rồi ông mặt trời từ từ nhô lên khỏi mặt nước, tròn và đỏ như một quả cầu lửa. Mặt biển lập tức thức giấc. Những con sóng lăn tăn nối nhau xô vào bờ, trên mỗi ngọn sóng như có hàng nghìn vảy bạc lấp lánh. Bãi cát vàng mịn in dấu chân chim và dấu chân những người đi tập thể dục sớm.

Khi mặt trời lên cao hơn một con sào, những chiếc thuyền đánh cá đêm lần lượt cập bến. Thuyền nào cũng đầy ắp cá tôm. Các bà, các mẹ đã chờ sẵn, tiếng mặc cả, tiếng cười rộn rã cả một khúc bờ. Mùi cá tươi tanh tanh hoà với mùi muối biển, mùi rất riêng của làng chài mà em chỉ cần ngửi là nhớ ngay quê ngoại.

Em đã ngắm bình minh ở nhiều nơi, nhưng bình minh trên biển quê ngoại vẫn đẹp nhất trong lòng em. Em tự nhủ sẽ không bao giờ vứt rác xuống cát, để biển quê mãi trong xanh như buổi sáng hôm ấy.

Bài mẫu 3: Hồ Gươm một sáng mùa thu (tả theo điểm nhìn khi đi dạo)

Em sống ở tỉnh xa, nên lần đầu được bố đưa ra Hà Nội, nơi em háo hức nhất là Hồ Gươm. Sáng hôm đó trời vào thu, nắng vàng nhạt và gió heo may se se lạnh.

Hồ Gươm nằm giữa lòng phố, mặt nước xanh biếc như một tấm gương lớn mà thành phố soi mình mỗi sáng. Quanh hồ, những hàng liễu rủ thướt tha chấm mái tóc dài xuống mặt nước. Mấy cây bàng, cây lộc vừng già nghiêng mình, cành lá đổ bóng xuống lối đi.

Bố dắt em đi một vòng. Giữa hồ, Tháp Rùa đứng lặng lẽ trên gò đất nhỏ, rêu phong phủ lên những bức tường cổ. Đi thêm một quãng, em thấy cây cầu Thê Húc cong cong, sơn màu đỏ son, bắc từ bờ ra đền Ngọc Sơn. Dưới nắng sớm, cây cầu như một dải lụa đỏ vắt ngang mặt nước, nổi bật giữa nền xanh của cây lá.

Ven hồ thật nhộn nhịp. Các ông bà tập dưỡng sinh, đôi tay đưa lên hạ xuống nhịp nhàng. Mấy anh chị sinh viên ngồi trên ghế đá đọc sách. Một nhóm bạn nhỏ cười giòn tan khi đuổi theo bầy chim sẻ. Mặt hồ thỉnh thoảng gợn lên những vòng tròn nhỏ, chẳng rõ là do gió hay do một chú cá nghịch ngợm vừa quẫy đuôi.

Lúc ra về, em nhặt một chiếc lá bàng đỏ ép vào cuốn sổ. Mỗi khi mở ra nhìn, em lại như thấy mặt hồ xanh, chiếc cầu đỏ và cả một buổi sáng thu Hà Nội dịu dàng.

Bài mẫu 4: Đầm sen làng em mùa hạ (tả theo giác quan)

Không phải đi đâu xa, cảnh đẹp mà em yêu nhất ở ngay đầu làng: đầm sen nhà bác Tư. Cứ đến tháng năm, tháng sáu, đầm sen lại nở rộ như một bữa tiệc màu hồng giữa cánh đồng.

Nhìn từ trên bờ đê, cả đầm sen là một màu xanh mướt của lá. Những chiếc lá to như cái nón, xoè rộng, chen nhau che kín mặt nước. Trên nền xanh ấy, hoa sen vươn lên cao, có bông còn búp nhọn như ngọn bút chấm mực hồng, có bông đã nở xoè, khoe nhuỵ vàng tươi. Vài đài sen non xanh nhạt đứng lẫn bên cạnh, trông như những chiếc bát nhỏ đựng đầy hạt.

Ngửi thì thôi khỏi nói. Hương sen thơm thanh và mát, gió thoảng qua là bay xa đến tận cổng làng. Đứng lâu một chút, em có cảm giác cả áo mình cũng thơm mùi sen.

Nghe kĩ, đầm sen chẳng hề im lặng. Tiếng ếch nhái ộp oạp dưới gốc, tiếng chuồn chuồn đập cánh khe khẽ, tiếng chim bói cá “chíu” một cái rồi lao vút xuống nước. Thỉnh thoảng có tiếng mái chèo khua nhẹ khi bác Tư bơi thuyền đi hái sen.

Chạm tay vào một chiếc lá, em thấy mặt lá mịn như nhung. Em vốc một vốc nước đổ lên, nước không thấm mà lăn tròn thành những hạt ngọc long lanh rồi trượt xuống.

Em yêu đầm sen quê mình vì nó gần gũi mà đẹp lạ lùng. Em mong làng em sẽ giữ mãi đầm sen này để mùa hè nào cũng thơm ngát như thế.

Bài mẫu 5: Đồi chè Mộc Châu qua màn hình (cảnh em được nhìn thấy)

Em chưa từng đến Mộc Châu, nhưng một lần xem phóng sự du lịch trên truyền hình cùng ông, em đã “phải lòng” những đồi chè xanh ở đó. Cảnh đẹp ấy hiện lên rõ đến mức em có thể nhắm mắt mà tả lại.

Máy quay đưa người xem bay qua cao nguyên trong buổi sớm. Bên dưới là hàng trăm quả đồi tròn trịa nối tiếp nhau như những chiếc bánh khổng lồ úp trên mặt đất. Trên mỗi quả đồi, các hàng chè được trồng thẳng tắp, chạy vòng quanh như những vân tay xanh. Có một quả đồi được trồng chè thành hình trái tim, đẹp đến mức ông em cũng phải kêu lên.

Sương sớm còn vương trên ngọn chè, khiến cả vùng đồi như được phủ một lớp bụi bạc. Khi nắng lên, lớp sương tan dần, màu chè chuyển từ xanh xám sang xanh non mơn mởn. Máy quay tiến lại gần: những búp chè nhỏ xíu, hai lá một tôm, non đến mức em tưởng chạm vào là sẽ gãy.

Giữa các luống chè, những người hái chè đội nón, đeo gùi sau lưng, đôi tay thoăn thoắt ngắt từng búp. Họ vừa làm vừa trò chuyện, tiếng cười hoà vào gió cao nguyên. Xa xa, mấy cây thông đứng canh ở rìa đồi, thân thẳng tắp in lên nền trời xanh.

Chương trình đã hết từ lâu, nhưng hình ảnh những đồi chè mượt như nhung vẫn ở mãi trong em. Em đã ghi vào cuốn sổ ước mơ: “Một ngày nào đó, mình sẽ tự đi giữa những luống chè Mộc Châu.”

5. Lỗi sai thường gặp và cách sửa

• Kể chuyến đi thay vì tả cảnh: viết dài về chuyện ngồi xe, ăn uống, mua quà. Cách sửa: chỉ giữ một hai câu về chuyến đi ở mở bài, phần còn lại dành cho cảnh.
• Tả lộn xộn: vừa tả mặt trời lại nhảy sang con thuyền rồi quay về mặt trời. Cách sửa: chọn một trình tự ngay từ khi lập dàn ý và giữ đúng trình tự đó.
• Dùng từ chung chung: “đẹp lắm”, “rất xanh”. Cách sửa: thay bằng từ cụ thể hơn như “xanh ngắt”, “xanh non mơn mởn”, “vàng óng như mật”.
• Cảnh “chết”: chỉ có cây, nước, trời mà không có chuyển động nào. Cách sửa: thêm gió, chim, con người, sự thay đổi của ánh sáng.
• Chép văn mẫu: giáo viên rất dễ nhận ra. Cách sửa: em chỉ học cách tả, còn chi tiết thì lấy từ chính cảnh em đã thấy.

6. Bài tập luyện tập

1. Viết lại câu cho sinh động: “Cánh đồng có nhiều lúa. Lúa màu vàng.”
   Gợi ý đáp án: “Cánh đồng lúa chín trải dài tít tắp, vàng óng như một tấm thảm khổng lồ ai vừa trải ra đón nắng.”
2. Tìm biện pháp tu từ trong câu: “Những hàng liễu rủ thướt tha chấm mái tóc dài xuống mặt nước.”
   Đáp án: nhân hoá, vì hàng liễu được tả như người con gái có “mái tóc dài” và hành động “chấm” xuống nước.
3. Sắp xếp trình tự không gian (từ xa đến gần) cho các ý: (a) bông lúa trĩu hạt; (b) thung lũng vàng rực dưới chân núi; (c) thửa ruộng uốn lượn theo sườn đồi.
   Đáp án: b → c → a.

7. Tài liệu tham khảo thêm

• Cách viết bài văn tả phong cảnh lớp 5
• Bài văn tả phong cảnh lớp 5
• Đoạn văn tả phong cảnh lớp 5
• Tả một cảnh biển đảo em đã được thấy tận mắt
• Tả cảnh ao hồ, sông suối ở quê hương em
• Văn mẫu lớp 5 Kết nối tri thức

Câu hỏi thường gặp

Nên tả cảnh đẹp theo trình tự nào?

Em có thể tả theo không gian (từ xa đến gần, từ trên xuống dưới), theo thời gian (sáng, trưa, chiều) hoặc theo giác quan (nhìn, nghe, ngửi, chạm). Quan trọng là chọn một trình tự và giữ đúng nó từ đầu đến cuối thân bài.

Em chưa đi du lịch xa thì nên tả cảnh gì?

Đề cho phép tả cảnh em đã nhìn thấy, nên em có thể tả cảnh gần nhà như cánh đồng, đầm sen, con sông, công viên, hoặc cảnh em xem qua phim ảnh, truyền hình. Cảnh gần gũi lại dễ quan sát kĩ hơn.

Bài văn tả cảnh lớp 5 cần dài bao nhiêu?

Thường khoảng 15 đến 25 câu, chia đủ mở bài, thân bài và kết bài. Thân bài nên có 2 đến 3 đoạn, mỗi đoạn tả một phần hoặc một thời điểm của cảnh.

Làm sao để bài văn tả cảnh không bị khô khan?

Hãy dùng từ gợi tả màu sắc, âm thanh, thêm hình ảnh so sánh và nhân hoá, tả cả hoạt động của con người, con vật, và xen cảm xúc của em vào từng chi tiết.

Bài học liên quan

• Tìm từ trái nghĩa với từ “khéo”: vụng, vụng về, hậu đậu
• Tập đọc Hạt gạo làng ta trang 139, 140 – Giải Tiếng Việt lớp 5 tập 1
• Từ cùng nghĩa với “hiền” trong câu “Súng gươm vứt bỏ lại hiền như xưa”
• Tập làm văn: Làm biên bản cuộc họp lớp 5 (trang 140, 141, 142)
• Tập làm văn: Luyện tập tả người trang 150, 151 Tiếng Việt lớp 5 Tập 1
• Tập đọc Mùa thảo quả trang 113, 114 – Giải Tiếng Việt lớp 5 tập 1