Trả lời nhanh
Nghìn năm tháp Khương Mỹ là văn bản du kí của Lam Linh, in trong Ngữ văn 6 (Kết nối tri thức), kể theo ngôi thứ nhất. Bài chia hai phần: thông tin về cụm tháp Chăm ở Quảng Nam và cảm nhận của người viết về vẻ đẹp nguyên sơ, tinh xảo của tháp. Qua đó, tác giả bày tỏ niềm yêu mến và sự trân trọng di sản.
1. Tác giả và tác phẩm
- Tác giả: Lam Linh.
- Xuất xứ: trích từ tập du kí Yếm đào du kí, Phụ nữ và những chuyến đi (2017).
- Thể loại: du kí – loại kí ghi lại chuyến đi, những điều mắt thấy tai nghe và cảm xúc của người viết về một vùng đất, một di tích.
- Phương thức biểu đạt: tự sự kết hợp miêu tả (có xen thuyết minh khi nêu thông tin về tháp).
- Ngôi kể: thứ nhất, người kể xưng “tôi”.
Mẹo nhớ: du kí = đi + ghi. Muốn nhận ra du kí, hãy tìm hai thứ: dấu vết của chuyến đi (địa điểm, thời gian) và cảm xúc riêng của người đi.
2. Bố cục: 2 phần
| Phần | Giới hạn | Nội dung |
|---|---|---|
| Phần 1 | Từ đầu đến “quốc gia năm 1989” | Những thông tin chung về cụm tháp Khương Mỹ: thời gian, vị trí, kết cấu, việc được công nhận di tích. |
| Phần 2 | Phần còn lại | Kiến trúc, hoa văn điêu khắc, bí ẩn cách xây tháp và ấn tượng của người viết về vẻ đẹp nguyên sơ, trầm mặc của tháp. |
Chi tiết hơn về cách chia, xem thêm: Bố cục bài Nghìn năm tháp Khương Mỹ.
3. Tóm tắt văn bản
Người viết dẫn người đọc đến thăm cụm tháp Chăm Khương Mỹ ở Quảng Nam. Tháp được xây từ khoảng cuối thế kỉ IX đầu thế kỉ X, gồm ba tháp xếp theo trục bắc – nam và được xếp hạng di tích quốc gia năm 1989. Tác giả miêu tả lối kiến trúc tháp Chăm truyền thống, những hoa văn điêu khắc tinh xảo trên gạch và bày tỏ sự say mê, tiếc nuối vì những tháp còn nguyên vẻ đẹp như thế không còn nhiều.
Muốn có thêm các bản tóm tắt để tham khảo: Tóm tắt Nghìn năm tháp Khương Mỹ.
4. Dàn ý chi tiết
a) Thông tin cơ bản về cụm tháp
- Thời gian xây dựng: cuối thế kỉ IX, đầu thế kỉ X.
- Vị trí: thôn 4, xã Tam Xuân I, huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam (theo cách gọi trong văn bản).
- Kết cấu: ba tháp xếp theo trục bắc – nam, gọi là Tháp Bắc, Tháp Giữa, Tháp Nam.
- Giá trị: được công nhận di tích quốc gia năm 1989.
b) Kiến trúc và hoa văn
- Kiến trúc tháp Chăm truyền thống: mặt bằng gần vuông, cửa chính hướng đông, mái ba tầng; cửa giả ở các tầng trang trí hình lá đề.
- Bên trong tháp trống, rêu xanh phủ ở những nơi có ánh sáng lọt vào.
- Chân tháp có các hình điêu khắc như chim thần Ga-ru-đa, rắn Na-ga, người cưỡi voi, người cưỡi ngựa…
- Từ chân lên đỉnh, hoa văn được chạm trực tiếp trên gạch, đường nét uyển chuyển.
- Quanh chân tháp là các mảng khắc những chú khỉ đang bận rộn, liên quan đến trường ca Ra-ma-ya-na: đội đồ trên đầu, bị rùa cắn, đánh trống, nhảy múa…
c) Bí ẩn cách xây dựng
- Cách người xưa xây tháp vẫn chưa có lời giải thuyết phục với các nhà khoa học.
- Hai giả thiết được nêu: gạch mài phẳng, xếp khít và gắn bằng một loại keo đặc biệt; hoặc xếp gạch chưa nung thành tháp rồi nung cho gắn kết tự nhiên.
d) Ấn tượng của người viết
- Yêu thích vì tháp còn giữ được “nhan sắc” thuở sơ khai hơn một nghìn năm, chưa bị sửa sang nhiều.
- Thích thú với những chú khỉ trên phù điêu; ngưỡng mộ hoa văn tinh xảo.
- Tiếc nuối vì tháp Chăm còn giữ được vẻ đẹp như vậy không nhiều.
Nếu cần phần tổng hợp ý chính theo dạng ngắn gọn, đọc thêm: Nội dung chính bài Nghìn năm tháp Khương Mỹ.
5. Giá trị nội dung và nghệ thuật
- Nội dung: cung cấp thông tin về địa điểm, kiến trúc, lịch sử, bí ẩn xây dựng của tháp Khương Mỹ; thể hiện tình yêu, sự trân trọng với di sản văn hoá Chăm.
- Nghệ thuật: ngôi kể thứ nhất tạo cảm giác chân thực; kết hợp thông tin khách quan với cảm xúc riêng; miêu tả sinh động, giàu hình ảnh (“nhan sắc” của tháp, những chú khỉ bận rộn).
6. Lỗi sai thường gặp
- Nhầm tác giả với người kể: “tôi” là người kể trong văn bản, đồng thời là người đi thăm tháp, nhưng khi làm bài hãy ghi rõ “tác giả Lam Linh”.
- Viết tháp ở “Huế” hay “Đà Nẵng” theo trí nhớ: hãy bám đúng văn bản, tháp ở Quảng Nam.
- Quên nhắc ba tháp xếp theo trục bắc – nam, cửa quay hướng đông.
- Xếp văn bản vào loại truyện hay thuyết minh thuần tuý; đúng là du kí.
7. Luyện tập nhanh
- Vì sao người viết đặc biệt yêu thích cụm tháp Khương Mỹ?
Đáp án gợi ý: vì tháp còn giữ được khá nguyên vẹn vẻ đẹp thuở sơ khai hơn nghìn năm, ít bị sửa sang; lại có nhiều hoa văn điêu khắc tinh xảo, ngộ nghĩnh. - Hình ảnh những chú khỉ trên chân tháp cho thấy điều gì về người nghệ nhân Chăm?
Đáp án gợi ý: họ tài hoa, quan sát tinh tế, đưa câu chuyện trong sử thi Ra-ma-ya-na và cuộc sống sinh động vào nghệ thuật điêu khắc. - Viết 2–3 câu nêu việc em có thể làm để giữ gìn di tích.
Gợi ý: không viết vẽ, trèo lên tháp; tuyên truyền bạn bè giữ vệ sinh; tìm hiểu lịch sử để thêm trân trọng.
Để soạn bài đầy đủ câu hỏi sau khi đọc, xem Soạn bài Thực hành đọc: Nghìn năm tháp Khương Mỹ; ôn tập kiểm tra thì làm 10 câu trắc nghiệm Nghìn năm tháp Khương Mỹ.
Câu hỏi thường gặp
Tác giả của Nghìn năm tháp Khương Mỹ là ai?
Tác giả là Lam Linh. Văn bản trích từ tập du kí Yếm đào du kí, Phụ nữ và những chuyến đi (2017).
Nghìn năm tháp Khương Mỹ thuộc thể loại gì?
Văn bản thuộc thể loại du kí, kể theo ngôi thứ nhất, kết hợp tự sự và miêu tả, xen thông tin về di tích.
Bố cục bài Nghìn năm tháp Khương Mỹ gồm mấy phần?
Gồm 2 phần: từ đầu đến 'quốc gia năm 1989' nêu thông tin về cụm tháp; phần còn lại nói về kiến trúc, hoa văn và ấn tượng của người viết.
Cụm tháp Khương Mỹ gồm những tháp nào?
Gồm ba tháp xếp theo trục bắc – nam là Tháp Bắc, Tháp Giữa và Tháp Nam, được xây vào khoảng cuối thế kỉ IX đầu thế kỉ X.