Trả lời nhanh
Trên mặt phẳng giấy vẽ, hình chiếu bằng nằm ở phía dưới hình chiếu đứng, còn hình chiếu cạnh nằm ở bên phải hình chiếu đứng. Cách sắp xếp này có được do khi trải phẳng ba mặt phẳng hình chiếu: mặt phẳng bằng xoay xuống dưới, mặt phẳng cạnh xoay sang phải, còn mặt phẳng đứng giữ nguyên làm chuẩn.
Sơ đồ bố trí ba hình chiếu
Hình dưới cho thấy cách đặt ba hình chiếu của một vật thể (ví dụ khối hộp chữ nhật) trên cùng một tờ giấy vẽ.
- Hình chiếu đứng: ở góc trên bên trái, là hình chiếu chuẩn.
- Hình chiếu bằng: ngay bên dưới hình chiếu đứng.
- Hình chiếu cạnh: ngay bên phải hình chiếu đứng.
- Góc dưới bên phải để trống, không vẽ gì.
Vì sao lại bố trí như vậy?
Ba hình chiếu được tạo ra bằng cách chiếu vật thể lên ba mặt phẳng vuông góc với nhau. Mỗi mặt phẳng ứng với một hướng nhìn khác nhau.
| Hình chiếu | Hướng chiếu | Mặt phẳng chiếu | Vị trí sau khi trải phẳng |
|---|---|---|---|
| Hình chiếu đứng | Từ trước ra sau | Mặt phẳng chiếu đứng | Giữ nguyên (góc trên trái) |
| Hình chiếu bằng | Từ trên xuống | Mặt phẳng chiếu bằng | Xoay xuống 90°, nằm dưới hình chiếu đứng |
| Hình chiếu cạnh | Từ trái sang phải | Mặt phẳng chiếu cạnh | Xoay sang phải 90°, nằm bên phải hình chiếu đứng |
Mặt phẳng bằng xoay quanh trục giao với mặt phẳng đứng nên nó “đổ” xuống dưới. Mặt phẳng cạnh xoay quanh trục giao với mặt phẳng đứng ở phía bên nên nó “mở” sang phải. Nhờ vậy cả ba hình cùng nằm trên một mặt phẳng bản vẽ.
Quan hệ kích thước giữa các hình chiếu
Vì cùng là hình của một vật nên các hình chiếu phải khớp kích thước với nhau:
- Hình chiếu đứng và hình chiếu bằng có cùng chiều dài (các hình thẳng hàng theo phương dọc).
- Hình chiếu đứng và hình chiếu cạnh có cùng chiều cao (thẳng hàng theo phương ngang).
- Hình chiếu bằng và hình chiếu cạnh có cùng chiều rộng.
Đây là cách kiểm tra rất hữu ích: nếu vẽ xong mà ba hình không khớp theo các quan hệ trên thì bản vẽ đã có lỗi.
Mẹo nhớ nhanh
Hãy nhớ câu: “Bằng ở dưới – Cạnh bên phải”. Hoặc nhớ theo thứ tự đọc: nhìn hình chiếu đứng trước, muốn xem mặt trên thì nhìn xuống dưới, muốn xem mặt bên thì nhìn sang phải.
Lỗi sai thường gặp
- Đặt hình chiếu bằng phía trên hình chiếu đứng: sai. Hình chiếu bằng luôn nằm dưới.
- Đặt hình chiếu cạnh bên trái hình chiếu đứng: sai với cách bố trí theo phương pháp chiếu góc thứ nhất đang học ở THCS; hình chiếu cạnh nằm bên phải.
- Nhầm hướng chiếu: hình chiếu bằng nhìn từ trên xuống (thấy chiều dài và chiều rộng), không phải nhìn từ trước.
- Vẽ lệch hàng, lệch cột so với hình chiếu đứng làm sai quan hệ kích thước.
Luyện tập
Bài 1. Một khối hộp chữ nhật có chiều dài 6 cm, chiều cao 4 cm, chiều rộng 3 cm. Hãy cho biết kích thước (rộng × cao) của từng hình chiếu và vị trí của chúng.
Đáp án: Hình chiếu đứng là hình chữ nhật 6 × 4 cm (góc trên trái). Hình chiếu bằng là hình chữ nhật 6 × 3 cm (dài × rộng), nằm dưới hình chiếu đứng. Hình chiếu cạnh là hình chữ nhật 3 × 4 cm (rộng × cao), nằm bên phải hình chiếu đứng.
Bài 2. Điền vào chỗ trống: “Hình chiếu bằng nằm … hình chiếu đứng; hình chiếu cạnh nằm … hình chiếu đứng.”
Đáp án: bên dưới; bên phải.
Bài 3. Hai hình chiếu nào trên bản vẽ có cùng chiều cao?
Đáp án: Hình chiếu đứng và hình chiếu cạnh, vì cả hai đều thể hiện chiều cao của vật thể và nằm thẳng hàng theo phương ngang.
Câu hỏi thường gặp
Hình chiếu bằng nằm ở đâu so với hình chiếu đứng?
Hình chiếu bằng nằm ngay bên dưới hình chiếu đứng trên mặt phẳng bản vẽ.
Hình chiếu cạnh được đặt ở vị trí nào?
Hình chiếu cạnh được đặt bên phải hình chiếu đứng, thẳng hàng với hình chiếu đứng theo phương ngang.
Hình chiếu bằng có hướng chiếu như thế nào?
Hướng chiếu của hình chiếu bằng là từ trên xuống dưới, chiếu lên mặt phẳng chiếu bằng nằm ngang.
Hình chiếu bằng và hình chiếu cạnh có chung kích thước nào?
Hai hình chiếu này có chung chiều rộng của vật thể.