Trả lời nhanh
Hình chiếu vuông góc là hình biểu diễn thu được từ phép chiếu vuông góc. Ở phép chiếu này, các tia chiếu song song với nhau và cùng vuông góc với mặt phẳng chiếu, nên hình chiếu giữ đúng hình dạng và kích thước thật của các bộ phận song song với mặt phẳng chiếu. Vì vậy bản vẽ kĩ thuật dùng hình chiếu vuông góc.
Phép chiếu vuông góc là gì?
Muốn có hình chiếu, ta cần ba yếu tố: vật thể, mặt phẳng chiếu và các tia chiếu đi qua từng điểm của vật thể. Giao điểm của tia chiếu với mặt phẳng chiếu chính là hình chiếu của điểm đó.
Với phép chiếu vuông góc, các tia chiếu song song với nhau và vuông góc với mặt phẳng chiếu. Hình tạo thành trên mặt phẳng chiếu gọi là hình chiếu vuông góc.
Vì sao không phải các phép chiếu khác?
Nếu đề cho nhiều phương án, em hãy đối chiếu theo đặc điểm của tia chiếu:
| Phép chiếu | Đặc điểm tia chiếu | Dùng trong bản vẽ kĩ thuật? |
|---|---|---|
| Phép chiếu xuyên tâm | Các tia chiếu cùng đi qua một điểm (tâm chiếu) | Không – hình bị to nhỏ theo khoảng cách, dùng cho hình phối cảnh |
| Phép chiếu song song (xiên góc) | Các tia song song nhưng nghiêng so với mặt phẳng chiếu | Dùng cho hình chiếu trục đo, không phải hình chiếu vuông góc |
| Phép chiếu vuông góc | Các tia song song và vuông góc với mặt phẳng chiếu | Có – cho hình chiếu vuông góc |
Mẹo nhớ: tên gọi đã chứa đáp án – “hình chiếu vuông góc” sinh ra từ “phép chiếu vuông góc”. Phép chiếu vuông góc thực chất là trường hợp đặc biệt của phép chiếu song song.
Ba hình chiếu vuông góc thường gặp
Để biểu diễn đầy đủ một vật thể, người ta chiếu lên ba mặt phẳng vuông góc với nhau:
- Hình chiếu đứng: nhìn từ phía trước, chiếu lên mặt phẳng chiếu đứng.
- Hình chiếu bằng: nhìn từ trên xuống, chiếu lên mặt phẳng chiếu bằng.
- Hình chiếu cạnh: nhìn từ bên trái sang, chiếu lên mặt phẳng chiếu cạnh.
Khi trải phẳng ba mặt phẳng lên bản vẽ, hình chiếu bằng nằm dưới hình chiếu đứng, hình chiếu cạnh nằm bên phải hình chiếu đứng.
Lỗi sai thường gặp
- Chọn “phép chiếu xuyên tâm” vì nghĩ ảnh chụp, bóng đèn cũng là hình chiếu. Thực ra các hình đó có tâm chiếu nên bị biến dạng, không dùng làm bản vẽ kĩ thuật.
- Nhầm hình chiếu cạnh là nhìn từ bên phải. Theo quy ước, hướng chiếu là từ trái sang phải.
- Đặt sai vị trí hình chiếu bằng và hình chiếu cạnh trên bản vẽ.
Bài luyện tập
- Điền khuyết: Trong phép chiếu vuông góc, các tia chiếu … với nhau và … với mặt phẳng chiếu.
Đáp án: song song; vuông góc. - Đúng hay sai: “Hình chiếu bằng thu được khi nhìn vật thể từ trước.”
Đáp án: Sai. Nhìn từ trước cho hình chiếu đứng; hình chiếu bằng nhìn từ trên xuống. - Một viên gạch hình hộp chữ nhật đặt nằm trên mặt bàn. Nhìn từ trên xuống, em thấy hình gì?
Đáp án: Hình chữ nhật (đó là hình chiếu bằng), vì các cạnh của mặt trên song song với mặt phẳng chiếu bằng nên được vẽ đúng hình dạng thật.
Câu hỏi thường gặp
Hình chiếu vuông góc thu được từ phép chiếu nào?
Từ phép chiếu vuông góc: các tia chiếu song song với nhau và vuông góc với mặt phẳng chiếu.
Phép chiếu vuông góc khác phép chiếu xuyên tâm ở điểm nào?
Phép chiếu xuyên tâm có các tia chiếu cùng đi qua một tâm chiếu nên hình bị to nhỏ theo khoảng cách. Phép chiếu vuông góc có các tia song song, vuông góc mặt phẳng chiếu nên giữ đúng hình dạng thật.
Có mấy hình chiếu vuông góc cơ bản của một vật thể?
Có ba hình chiếu: hình chiếu đứng, hình chiếu bằng và hình chiếu cạnh, ứng với ba hướng nhìn từ trước, từ trên và từ trái.
Vì sao bản vẽ kĩ thuật dùng hình chiếu vuông góc?
Vì hình chiếu vuông góc thể hiện chính xác hình dạng và kích thước các bộ phận của vật thể, thuận tiện cho việc đo đạc và chế tạo.