Trả lời nhanh
Bước 4 của quy trình vẽ hình chiếu vuông góc là hoàn thiện bản vẽ: kiểm tra lại các hình chiếu, tô đậm các nét thấy bằng nét liền đậm và ghi kích thước. Sau khi đã vẽ mờ bằng nét mảnh ở bước 3, ta mới tô đậm và ghi kích thước để bản vẽ rõ ràng, đúng tiêu chuẩn, không phải tẩy xoá nhiều.
Quy trình vẽ hình chiếu vuông góc gồm những bước nào?
Tuỳ sách, các bước có thể được gộp hoặc tách hơi khác nhau, nhưng thứ tự chung luôn là: phân tích vật thể → bố trí hình chiếu → vẽ mờ → hoàn thiện. Dưới đây là cách trình bày 4 bước dễ nhớ nhất.
| Bước | Việc cần làm |
|---|---|
| 1 | Phân tích hình dạng vật thể, chọn hướng chiếu (chiếu từ trước, từ trên, từ trái) và số hình chiếu cần vẽ. |
| 2 | Chọn tỉ lệ, khổ giấy; vẽ khung bản vẽ, khung tên; bố trí vị trí các hình chiếu, kẻ các đường trục và đường chuẩn. |
| 3 | Vẽ mờ từng hình chiếu bằng nét mảnh, bắt đầu từ các khối lớn rồi đến chi tiết nhỏ. |
| 4 | Kiểm tra, tô đậm nét thấy, vẽ nét đứt cho cạnh khuất, kẻ đường kích thước và ghi số kích thước. |
Lưu ý: một số tài liệu tách “ghi kích thước” thành bước riêng (bước 5). Khi làm bài, em cần bám theo thứ tự các bước trong sách đang học, nhưng ý nghĩa của bước “hoàn thiện” thì giống nhau.
Vì sao bước 4 phải làm sau cùng?
- Dễ sửa sai: nét mảnh mờ tẩy sạch được, còn nét đậm đã tô thì rất khó chỉnh.
- Kiểm tra được sự thống nhất: chỉ khi đủ các hình chiếu mới so sánh được chiều dài, chiều cao, chiều rộng giữa các hình.
- Phân biệt được các loại nét: ta chỉ biết cạnh nào bị che khuất sau khi vẽ xong hình dạng.
Cần kiểm tra và tô nét như thế nào ở bước 4?
Em kiểm tra theo ba quy tắc “thẳng hàng” của các hình chiếu:
- Hình chiếu đứng và hình chiếu bằng: cùng chiều dài, các điểm tương ứng thẳng đứng với nhau.
- Hình chiếu đứng và hình chiếu cạnh: cùng chiều cao, các điểm tương ứng nằm trên cùng một đường ngang.
- Hình chiếu bằng và hình chiếu cạnh: cùng chiều rộng.
Sau đó tô các nét theo quy ước:
| Loại nét | Dùng để vẽ |
|---|---|
| Nét liền đậm | Đường bao thấy, cạnh thấy |
| Nét đứt mảnh | Đường bao khuất, cạnh khuất |
| Nét chấm gạch mảnh | Đường tâm, đường trục đối xứng |
| Nét liền mảnh | Đường kích thước, đường gióng |
Ví dụ minh hoạ
Ví dụ tự đặt: một khối hộp chữ nhật dài 60, cao 40, rộng 30 (đơn vị mm), phía trên khoét một rãnh chữ nhật rộng 20, sâu 10 chạy suốt chiều rộng.
- Bước 1: chiếu từ trước được hình chữ nhật 60 × 40 có khuyết một ô vuông phía trên; chiếu từ trên được hình chữ nhật 60 × 30; chiếu từ trái được hình chữ nhật 30 × 40.
- Bước 2: đặt hình chiếu bằng ngay dưới hình chiếu đứng, hình chiếu cạnh bên phải hình chiếu đứng.
- Bước 3: vẽ mờ ba hình chữ nhật, rồi vẽ mờ phần rãnh.
- Bước 4: kiểm tra độ dài 60 ở hai hình trên – dưới, độ cao 40 ở hai hình cạnh nhau; tô đậm nét thấy; rãnh nhìn từ trên thấy rõ nên nét liền đậm, còn ở hình chiếu cạnh các cạnh của rãnh cũng thấy; ghi các số 60, 40, 30, 20, 10.
Lỗi sai thường gặp
- Tô đậm ngay từ đầu nên không sửa được khi lệch kích thước.
- Quên vẽ nét đứt cho cạnh khuất.
- Ghi kích thước chồng lên đường bao hình, hoặc ghi lặp cùng một kích thước ở nhiều hình.
- Đặt hình chiếu bằng, hình chiếu cạnh sai vị trí so với hình chiếu đứng.
Mẹo nhớ: “Phân tích – Bố trí – Vẽ mờ – Hoàn thiện”. Chữ “mờ” đứng trước chữ “hoàn thiện”, nên tô đậm và ghi kích thước chỉ xuất hiện ở bước cuối.
Luyện tập
- Điền khuyết: “Trong quy trình vẽ hình chiếu vuông góc, nét mảnh được dùng ở bước … còn nét đậm được tô ở bước …”. Đáp án: bước 3; bước 4.
- Hình chiếu đứng của một vật có chiều cao 50 mm. Hình chiếu cạnh của vật đó phải có chiều cao bao nhiêu? Đáp án: 50 mm, vì hai hình cùng chiều cao.
- Cạnh nào của vật thể được vẽ bằng nét đứt mảnh? Đáp án: cạnh bị che khuất.
Câu hỏi thường gặp
Bước 4 của quy trình vẽ hình chiếu vuông góc là gì?
Là bước hoàn thiện bản vẽ: kiểm tra các hình chiếu, tô đậm nét thấy, vẽ nét đứt cho cạnh khuất và ghi kích thước.
Vì sao phải vẽ mờ trước rồi mới tô đậm?
Nét mảnh dễ tẩy xoá khi sai. Chỉ khi các hình chiếu đã đúng và thống nhất kích thước, ta mới tô đậm để bản vẽ sạch và chính xác.
Ba hình chiếu vuông góc có quan hệ kích thước thế nào?
Hình chiếu đứng và hình chiếu bằng cùng chiều dài; hình chiếu đứng và hình chiếu cạnh cùng chiều cao; hình chiếu bằng và hình chiếu cạnh cùng chiều rộng.
Nét đứt dùng để vẽ gì trong hình chiếu?
Nét đứt mảnh dùng vẽ cạnh khuất và đường bao khuất, tức phần bị che khuất khi nhìn theo hướng chiếu.