Trả lời nhanh
Cụm cần điền là quyền tự do kinh doanh. Công dân chỉ được tự lựa chọn ngành nghề, hình thức và quy mô kinh doanh khi hai điều kiện cùng thỏa mãn: ngành nghề đó pháp luật không cấm, và người kinh doanh đáp ứng đủ điều kiện theo quy định của pháp luật. Thiếu một trong hai thì quyền này chưa được thực hiện hợp pháp.
Câu hỏi đang hỏi điều gì?
Câu này thường xuất hiện ở dạng điền khuyết trong phần Giáo dục công dân về quyền bình đẳng và quyền tự do của công dân. Nửa đầu câu nêu hai điều kiện: “ngành nghề pháp luật không cấm” và “có đủ điều kiện theo quy định”. Phần còn lại cần điền là tên quyền gắn với hai điều kiện đó.
Chỗ cần điền là quyền tự do kinh doanh. Cách nói này khớp với tinh thần Hiến pháp 2013: mọi người có quyền tự do kinh doanh trong những ngành nghề mà pháp luật không cấm.
Lưu ý: đề gốc có thể kèm phương án A, B, C, D với cách diễn đạt khác nhau. Em hãy chọn phương án nào nói đúng “quyền tự do kinh doanh” hoặc “tự lựa chọn ngành nghề, hình thức, quy mô kinh doanh”.
Vì sao đáp án là quyền tự do kinh doanh?
- Có quyền lựa chọn: công dân tự quyết định kinh doanh cái gì, theo hình thức nào (hộ kinh doanh, công ty…) và quy mô lớn hay nhỏ.
- Có giới hạn: chỉ trong phạm vi pháp luật không cấm. Pháp luật càng cấm ít thì không gian tự do càng rộng.
- Có điều kiện: một số ngành cần giấy phép, vốn pháp định, chứng chỉ hành nghề hoặc điều kiện về an toàn. Chưa đủ điều kiện thì chưa được kinh doanh ngành đó.
Mẹo nhớ: “Không cấm + đủ điều kiện = được tự do kinh doanh.”
Nội dung chính của quyền tự do kinh doanh
| Nội dung | Ý nghĩa |
|---|---|
| Chọn ngành nghề | Được kinh doanh bất kỳ ngành nào không bị cấm |
| Chọn hình thức tổ chức | Đăng ký hộ kinh doanh, doanh nghiệp tư nhân, công ty… |
| Chọn quy mô, địa bàn | Tự quyết định vốn, lao động, nơi kinh doanh trong khuôn khổ luật |
| Thực hiện nghĩa vụ | Đăng ký kinh doanh, nộp thuế, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng |
Những hoạt động pháp luật cấm kinh doanh
Luật Đầu tư quy định danh mục ngành nghề cấm kinh doanh. Em chỉ cần nhớ vài ví dụ tiêu biểu: kinh doanh các chất ma túy, mại dâm, mua bán người, pháo nổ, dịch vụ đòi nợ. Với những hoạt động này, không ai có quyền “tự do” kinh doanh, kể cả khi có vốn lớn hay có giấy phép giả.
Ngoài ra còn nhóm ngành nghề kinh doanh có điều kiện, ví dụ kinh doanh dược phẩm, dịch vụ y tế, kinh doanh ăn uống. Nhóm này không bị cấm nhưng phải đáp ứng điều kiện luật định.
Loại trừ các quyền dễ nhầm
- Bình đẳng trong kinh doanh: nói về việc mọi chủ thể có quyền và nghĩa vụ như nhau, không phân biệt đối xử. Câu hỏi này lại nhấn mạnh việc được chọn ngành nghề, nên chưa phải đáp án.
- Quyền tự do ngôn luận, tự do cư trú: thuộc nhóm quyền tự do cơ bản khác, không liên quan đến ngành nghề kinh doanh.
- Quyền sở hữu tài sản: nói về quyền chiếm hữu, sử dụng, định đoạt tài sản chứ không phải quyền chọn ngành nghề.
Lỗi sai thường gặp
- Hiểu “tự do kinh doanh” là muốn làm gì cũng được. Thực tế phải đúng ngành không bị cấm và đủ điều kiện.
- Cho rằng cứ có vốn là kinh doanh được mọi ngành. Điều kiện còn gồm giấy phép, chứng chỉ, an toàn.
- Nhầm “tự do kinh doanh” với “bình đẳng trong kinh doanh”.
- Quên nghĩa vụ nộp thuế và đăng ký kinh doanh.
Luyện tập
Câu 1. Chị Lan mở quán cà phê, đã đăng ký hộ kinh doanh và nộp thuế đầy đủ. Chị có đang thực hiện quyền tự do kinh doanh không?
Đáp án: Có. Cà phê không thuộc ngành bị cấm, chị đã đáp ứng thủ tục theo quy định.
Câu 2. Anh Hùng bán pháo nổ vì “ai cũng có quyền tự do kinh doanh”. Nhận định này đúng hay sai?
Đáp án: Sai. Pháo nổ thuộc nhóm bị cấm kinh doanh, nên không thuộc phạm vi quyền tự do kinh doanh.
Câu 3. Bạn Minh muốn mở nhà thuốc nhưng chưa có chứng chỉ hành nghề. Bạn có được kinh doanh ngay không?
Đáp án: Chưa. Ngành này không bị cấm nhưng là ngành có điều kiện, bạn phải đủ điều kiện luật định trước.
Tóm tắt
Khi gặp câu “trong những ngành nghề mà pháp luật không cấm, khi có đủ điều kiện…”, em điền quyền tự do kinh doanh. Hãy nhớ đủ ba ý: được chọn, không thuộc ngành cấm, đủ điều kiện luật định.
Câu hỏi thường gặp
Trong những ngành nghề mà pháp luật không cấm, công dân có quyền gì?
Công dân có quyền tự do kinh doanh: tự chọn ngành nghề, hình thức tổ chức và quy mô kinh doanh, miễn là đủ điều kiện theo quy định của pháp luật.
Tự do kinh doanh có nghĩa là kinh doanh gì cũng được không?
Không. Quyền này chỉ áp dụng cho ngành nghề pháp luật không cấm và người kinh doanh phải đáp ứng các điều kiện, thủ tục luật định.
Ngành nghề kinh doanh có điều kiện khác ngành bị cấm thế nào?
Ngành bị cấm thì không ai được kinh doanh. Ngành có điều kiện thì được kinh doanh nếu đáp ứng điều kiện như giấy phép, chứng chỉ hoặc yêu cầu về an toàn.
Quyền tự do kinh doanh khác bình đẳng trong kinh doanh ở điểm nào?
Tự do kinh doanh nói về quyền chọn ngành nghề, hình thức, quy mô. Bình đẳng trong kinh doanh nói về việc các chủ thể có quyền và nghĩa vụ như nhau, không bị phân biệt đối xử.