Trả lời nhanh
Hai cây phong là đoạn trích truyện ngắn của nhà văn Ai-ma-tốp (Cư-rơ-gư-xtan), kể theo ngôi thứ nhất, chia làm 3 phần: giới thiệu làng Ku-ku-rêu và hai cây phong; cảm nhận của “tôi” mỗi lần về quê; hai cây phong trong kí ức tuổi thơ. Văn bản thể hiện tình yêu quê hương và lòng biết ơn người thầy đầu tiên.
I. Tác giả Ai-ma-tốp
- Tên đầy đủ: Chyngyz Torekulovich Aytmatov (1928 – 2008), phiên âm quen thuộc trong sách là Ai-ma-tốp.
- Quê hương: Cư-rơ-gư-xtan, một nước ở vùng Trung Á, trước kia thuộc Liên Xô.
- Sự nghiệp: bắt đầu viết văn từ năm 1952; tập truyện Truyện núi đồi và thảo nguyên được tặng Giải thưởng Lê-nin về văn học năm 1963.
- Tác phẩm quen thuộc với bạn đọc Việt Nam: Con tàu trắng, Cây phong non trùm khăn đỏ, Người thầy đầu tiên…
- Đề tài, phong cách: viết về cuộc sống khắc nghiệt mà đầy chất lãng mạn của người dân miền núi thảo nguyên, về tình yêu, tình bạn, lòng dũng cảm vượt qua thử thách.
Mẹo nhớ: “Ai-ma-tốp – Trung Á – thảo nguyên – người thầy”. Nhắc đến Ai-ma-tốp là nhớ ngay miền quê Cư-rơ-gư-xtan và những câu chuyện giàu chất thơ.
II. Tìm hiểu chung về văn bản
| Nội dung | Ghi nhớ |
|---|---|
| Thể loại | Truyện ngắn (đoạn trích) |
| Xuất xứ | Phần mở đầu truyện Người thầy đầu tiên |
| Phương thức biểu đạt | Tự sự kết hợp miêu tả, biểu cảm |
| Ngôi kể | Ngôi thứ nhất, người kể xưng “tôi” |
| Đề tài | Quê hương, kỉ niệm tuổi thơ, tình thầy trò |
III. Bố cục
- Phần 1 (từ đầu đến “ai cũng nhìn rõ”): giới thiệu làng Ku-ku-rêu và hai cây phong đứng trên đồi cao.
- Phần 2 (tiếp theo đến “thần xanh”): cảm nhận của nhân vật “tôi” về hai cây phong mỗi lần trở về thăm quê.
- Phần 3 (còn lại): hai cây phong trong kí ức tuổi thơ – những lần trèo cây, nhìn ra thế giới rộng lớn và nhớ về người đã trồng cây.
Xem thêm cách chia chi tiết ở bài bố cục: Bố cục bài Hai cây phong chuẩn nhất.
IV. Tóm tắt nội dung
Phía trên làng Ku-ku-rêu có hai cây phong cao lớn, đứng sừng sững như hai ngọn hải đăng giữa núi đồi. Từ xa, ai đến làng cũng nhìn thấy chúng đầu tiên nên chúng trở thành dấu hiệu nhận ra quê hương.
Mỗi lần về quê, nhân vật “tôi” đều lên đồi ngắm hai cây phong. Trong cảm nhận của anh, cây có tiếng nói riêng, tâm hồn riêng, tiếng lá rì rào như những lời ca êm dịu.
Thuở nhỏ, lũ trẻ mỗi dịp nghỉ hè lại rủ nhau trèo lên ngọn cây. Từ trên cao, chúng thấy chuồng ngựa của nông trang, thảo nguyên bao la, dòng sông lấp lánh và những miền đất xa lạ đầy bí ẩn. Từ đó, “tôi” nhớ về người đã trồng hai cây phong ấy – thầy Đuy-sen.
Bản tóm tắt dài hơn, nhiều mức độ khác nhau: Tóm tắt Hai cây phong hay, ngắn gọn.
V. Phân tích chi tiết (dàn ý)
1. Hình ảnh hai cây phong
- Vị trí, vai trò: đứng trên đồi cao, được ví như ngọn hải đăng giữa núi; là tín hiệu của làng, ai về cũng nhìn thấy trước tiên. Phép so sánh cho thấy niềm tự hào và sự tin cậy của dân làng đối với chúng.
- Có “tiếng nói”, “tâm hồn” riêng: nhờ nhân hoá, tiếng lá rì rào với nhiều cung bậc như tiếng người; hai cây phong như những người bạn thân thiết.
- Gắn bó với tuổi thơ: từ ngọn cây, bọn trẻ nhìn ra “thế giới” rộng lớn, khơi dậy khát vọng khám phá những miền đất lạ.
- Nhân chứng của một câu chuyện: cây gắn với hành động và tình cảm của thầy Đuy-sen, người đã gieo ước mơ cho học trò.
2. Hình ảnh con người – nhân vật “tôi”
- Yêu mến, gắn bó đặc biệt với hai cây phong; luôn nhớ da diết mỗi khi xa quê.
- Có tâm hồn nhạy cảm, trí tưởng tượng phong phú, biết quan sát và cảm nhận thiên nhiên bằng con mắt của người nghệ sĩ.
- Thiên nhiên được nhìn từ ngọn cây hiện lên như một bức tranh đậm chất hội họa, in sâu trong kí ức.
3. Nghệ thuật
- Ngôi kể thứ nhất, hai mạch kể đan xen: hiện tại (về thăm quê) và quá khứ (tuổi thơ trèo cây).
- Miêu tả kết hợp biểu cảm, ngòi bút giàu hình ảnh, màu sắc, âm thanh.
- Nhân hoá, so sánh, liên tưởng độc đáo, giàu chất thơ.
VI. Giá trị nội dung và ý nghĩa
Đoạn trích miêu tả hai cây phong bằng ngòi bút tinh tế, tràn đầy cảm xúc, qua đó gợi tình yêu quê hương da diết. Hai cây phong còn là biểu tượng của sức sống, của những ước mơ được vun trồng từ người thầy đầu tiên. Đọc xong, em hiểu rằng những gì thân thuộc ở quê nhà, từ một gốc cây, con đường đến người thầy, đều góp phần nuôi dưỡng tâm hồn mỗi người.
VII. Lỗi sai thường gặp khi làm bài
- Nhầm ngôi kể: văn bản kể ngôi thứ nhất (“tôi”), không phải ngôi thứ ba.
- Chỉ nói “tả cây” mà quên rằng cây còn là biểu tượng của quê hương và kỉ niệm về thầy.
- Gọi nhầm xuất xứ: đây là đoạn trích mở đầu truyện Người thầy đầu tiên, không phải truyện độc lập.
- Nêu biện pháp tu từ mà không phân tích tác dụng. Hãy luôn viết theo cấu trúc: biện pháp – dẫn chứng – tác dụng.
VIII. Luyện tập nhanh
- Câu hỏi: Hai cây phong được ví với hình ảnh nào, nói lên điều gì?
Gợi ý đáp án: Ví như ngọn hải đăng trên núi; nói lên vai trò dẫn đường, dấu hiệu nhận ra làng và niềm tự hào của người dân. - Câu hỏi: Chỉ ra một biện pháp nghệ thuật trong câu tả tiếng lá phong rì rào và nêu tác dụng.
Gợi ý đáp án: Nhân hoá – làm cây phong có “tiếng nói”, “tâm hồn” như con người, khiến cảnh vật gần gũi, giàu cảm xúc. - Đề viết: Viết 4–5 câu nêu cảm nhận của em về một cái cây gắn với kỉ niệm tuổi thơ.
Gợi ý: Giới thiệu cây (ở đâu), kỉ niệm với cây, cảm xúc của em, liên hệ với hai cây phong.
Tài liệu học tiếp
- Soạn bài Hai cây phong – Chân trời sáng tạo
- Nội dung chính bài Hai cây phong
- Đoạn văn cảm nhận về hình ảnh hai cây phong
- 25 câu trắc nghiệm Hai cây phong lớp 6
Cùng chuyên đề: Bài nằm trong mục lục Con muốn làm một cái cây: tác giả, bố cục, tóm tắt, dàn ý (Ngữ văn 6). Bài sau: Soạn bài Lao xao ngày hè: tác giả, bố cục, tóm tắt, nội dung chính, dàn ý.
Câu hỏi thường gặp
Hai cây phong là của tác giả nào?
Của nhà văn Ai-ma-tốp (1928 – 2008), người Cư-rơ-gư-xtan. Văn bản là phần mở đầu truyện Người thầy đầu tiên.
Bài Hai cây phong kể theo ngôi thứ mấy?
Ngôi thứ nhất, người kể xưng “tôi”. Cách kể này giúp bộc lộ trực tiếp tình cảm, kỉ niệm và nỗi nhớ của nhân vật với hai cây phong.
Bố cục bài Hai cây phong gồm mấy phần?
Gồm 3 phần: giới thiệu làng Ku-ku-rêu và hai cây phong; cảm nhận của “tôi” mỗi lần về quê; hai cây phong trong kí ức tuổi thơ.
Hai cây phong có ý nghĩa gì?
Là dấu hiệu nhận ra quê hương, nơi nuôi dưỡng ước mơ tuổi thơ và là biểu tượng gắn với người thầy đầu tiên, thể hiện tình yêu quê hương sâu nặng.