Trả lời nhanh
Protein phản ứng với Cu(OH)2 tạo sản phẩm có màu tím đặc trưng. Đây là phản ứng màu biure: các nhóm peptit –CO–NH– trong phân tử protein tạo phức với ion Cu2+ trong môi trường kiềm, cho dung dịch màu tím (tím xanh). Vì vậy đáp án cần chọn là “màu tím”.
Giải thích vì sao protein cho màu tím với Cu(OH)2
Phân tử protein là chuỗi dài gồm rất nhiều gốc α-amino axit nối với nhau bằng liên kết peptit –CO–NH–. Khi có mặt Cu(OH)2 trong môi trường kiềm, các liên kết peptit này kết hợp với ion Cu2+ tạo thành phức chất có màu tím.
Phản ứng này gọi là phản ứng màu biure, vì hợp chất biure H2N–CO–NH–CO–NH2 (có chứa nhóm giống liên kết peptit) cũng cho màu tương tự với Cu(OH)2.
Cách thực hiện trong phòng thí nghiệm
- Cho dung dịch lòng trắng trứng (protein) vào ống nghiệm.
- Thêm dung dịch NaOH, rồi nhỏ vài giọt dung dịch CuSO4. Cu(OH)2 được tạo ra ngay trong ống: CuSO4 + 2NaOH → Cu(OH)2↓ + Na2SO4.
- Lắc nhẹ, quan sát: xuất hiện màu tím đặc trưng.
Phản ứng xảy ra ngay ở nhiệt độ thường, không cần đun nóng.
Điều kiện để có màu biure
- Chất phải có từ 2 liên kết peptit trở lên, tức là từ tripeptit trở đi và các protein.
- Đipeptit (chỉ có 1 liên kết peptit) và amino axit không cho phản ứng này.
- Cần môi trường kiềm (có NaOH dư).
Phân biệt với các phản ứng màu dễ nhầm
| Chất | Thuốc thử | Hiện tượng |
|---|---|---|
| Protein, tripeptit trở lên | Cu(OH)2/OH– | Màu tím |
| Protein có gốc amino axit chứa vòng benzen | HNO3 đặc | Kết tủa màu vàng |
| Glucozơ, glixerol, etylen glicol (ancol đa chức có các nhóm –OH kề nhau) | Cu(OH)2 ở nhiệt độ thường | Dung dịch xanh lam |
| Glucozơ | Cu(OH)2/OH–, đun nóng | Kết tủa đỏ gạch (Cu2O) |
| Hồ tinh bột | Dung dịch iot | Màu xanh tím |
Mẹo nhớ: “Cu(OH)2 gặp peptit thì tím, gặp ancol đa chức thì xanh lam; HNO3 gặp protein thì vàng.”
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm màu tím của biure với màu xanh lam của glixerol hoặc glucozơ. Hãy nhớ xanh lam là phức của Cu2+ với các nhóm –OH kề nhau, còn màu tím là phức với liên kết peptit.
- Nhầm với phản ứng của protein với HNO3 đặc (màu vàng), gọi là phản ứng xantoproteic.
- Cho rằng đipeptit Gly-Ala cũng có màu biure. Thực tế đipeptit chỉ có 1 liên kết peptit nên không phản ứng.
Bài luyện tập
Câu 1. Trong các chất Gly-Ala, Gly-Ala-Gly, glyxin, glucozơ, chất nào cho màu tím với Cu(OH)2 trong môi trường kiềm?
Đáp án: Gly-Ala-Gly, vì là tripeptit có 2 liên kết peptit. Gly-Ala chỉ có 1 liên kết peptit, glyxin là amino axit, glucozơ cho màu xanh lam.
Câu 2. Dùng Cu(OH)2 để phân biệt dung dịch lòng trắng trứng và dung dịch glixerol. Nêu hiện tượng.
Đáp án: Lòng trắng trứng (kèm NaOH) cho màu tím; glixerol hoà tan Cu(OH)2 tạo dung dịch xanh lam.
Câu 3. Cho lòng trắng trứng vào HNO3 đặc thì có hiện tượng gì? Đây có phải phản ứng màu biure không?
Đáp án: Xuất hiện kết tủa màu vàng. Đây là phản ứng xantoproteic, không phải phản ứng màu biure.
Câu hỏi thường gặp
Protein phản ứng với Cu(OH)2 tạo màu gì?
Tạo màu tím đặc trưng, gọi là phản ứng màu biure. Phản ứng xảy ra ở nhiệt độ thường trong môi trường kiềm.
Đipeptit có phản ứng màu biure không?
Không. Phản ứng màu biure cần ít nhất 2 liên kết peptit, nên chỉ từ tripeptit trở lên và protein mới cho màu tím.
Phản ứng màu biure khác phản ứng xantoproteic thế nào?
Màu biure dùng Cu(OH)2 trong kiềm và cho màu tím. Phản ứng xantoproteic dùng HNO3 đặc và cho kết tủa màu vàng với protein có gốc chứa vòng thơm.
Glucozơ phản ứng với Cu(OH)2 có màu gì?
Ở nhiệt độ thường, glucozơ hoà tan Cu(OH)2 tạo dung dịch xanh lam. Khi đun nóng trong môi trường kiềm thì có kết tủa đỏ gạch Cu2O.