Chất nào sau đây là amin bậc 1? Cách xác định bậc của amin
Lớp 12Hóa học

Chất nào sau đây là amin bậc 1? Cách xác định bậc của amin

Trả lời nhanh

Amin bậc 1 là amin có dạng R–NH2 (nguyên tử N liên kết với đúng một gốc hiđrocacbon). Trong hai phương án đề cho: CH3–NH–C2H5 là amin bậc 2, (CH3)3N là amin bậc 3, nên cả hai đều không phải đáp án. Đáp án đúng là chất còn lại có nhóm –NH2, ví dụ CH3NH2, C2H5NH2.

Đề bài và hướng làm

Câu hỏi quen thuộc trong chương Amin – Amino axit – Protein (Hóa học 12): «Chất nào sau đây là amin bậc một?». Hai phương án mà nhiều đề đưa ra là A. CH3–NH–C2H5 và B. (CH3)3N. Hai phương án còn lại thường là một amin dạng R–NH2 và một amin bậc 2 hoặc bậc 3 khác, nên bạn cần đối chiếu đề của mình.

Cách làm nhanh: với mỗi chất, đếm xem nguyên tử N đang nối với bao nhiêu gốc hiđrocacbon. Chất nào chỉ nối với 1 gốc (phần còn lại là 2 nguyên tử H) thì là amin bậc 1.

Bậc của amin được xác định thế nào?

Bậc của amin bằng số nguyên tử hiđro trong phân tử NH3 đã bị thay thế bởi gốc hiđrocacbon.

Bậc Dạng tổng quát Ví dụ
Bậc 1 R–NH2 CH3NH2, C2H5NH2, C6H5NH2
Bậc 2 R–NH–R’ CH3–NH–CH3, CH3–NH–C2H5
Bậc 3 R–N(R’)–R” (CH3)3N, (C2H5)3N

Loại trừ từng phương án

  • CH3–NH–C2H5 (etylmetylamin): N nối với 2 gốc (CH3– và C2H5–), còn 1 H → amin bậc 2. Loại.
  • (CH3)3N (trimetylamin): N nối với 3 gốc CH3–, không còn H → amin bậc 3. Loại.
  • Chất dạng R–NH2 (ví dụ CH3NH2, C2H5NH2): N nối với 1 gốc và 2 H → amin bậc 1. Chọn.

Mẹo nhớ

Nhìn vào nguyên tử N: còn 2 H → bậc 1, còn 1 H → bậc 2, hết H → bậc 3. Nói cách khác, bậc amin = 3 − số H còn lại trên N.

Lỗi sai thường gặp

  • Nhầm với bậc của ancol. Bậc ancol tính theo bậc của nguyên tử C gắn –OH, còn bậc amin tính theo số gốc gắn vào N. Ví dụ (CH3)3C–NH2 vẫn là amin bậc 1 dù gốc tert-butyl có cacbon bậc 3.
  • Thấy nhiều nhóm CH3 là kết luận bậc cao. Phải đếm số gốc gắn trực tiếp vào N, không đếm số cacbon.
  • Quên amin thơm. C6H5NH2 (anilin) cũng là amin bậc 1.

Bài luyện tập

  1. Phân loại bậc các amin: C2H5NH2, (CH3)2NH, (C2H5)3N, C6H5NH2, CH3CH(NH2)CH3.
    Đáp án: bậc 1; bậc 2; bậc 3; bậc 1; bậc 1.
  2. Viết các đồng phân amin của C3H9N và cho biết bậc.
    Đáp án: bậc 1: CH3CH2CH2NH2, CH3CH(NH2)CH3; bậc 2: CH3–NH–C2H5; bậc 3: (CH3)3N. Tổng 4 đồng phân.
  3. C4H11N có bao nhiêu đồng phân amin bậc 1?
    Đáp án: 4 (butan-1-amin, butan-2-amin, 2-metylpropan-1-amin, 2-metylpropan-2-amin). Cả C4H11N có 8 đồng phân amin: 4 bậc 1, 3 bậc 2, 1 bậc 3.

Ghi nhớ

Gặp câu «chất nào là amin bậc 1», hãy tìm công thức chứa nhóm –NH2 gắn với một gốc hiđrocacbon. Các chất có nhóm –NH– hoặc nitơ liên kết đủ ba gốc đều không thỏa mãn.

Câu hỏi thường gặp

Amin bậc 1 là gì?

Amin bậc 1 là amin mà nguyên tử N liên kết với một gốc hiđrocacbon và hai nguyên tử H, công thức chung R–NH2, ví dụ CH3NH2, C6H5NH2.

CH3–NH–C2H5 là amin bậc mấy?

Là amin bậc 2, vì nguyên tử N liên kết với hai gốc hiđrocacbon (CH3– và C2H5–) và còn một nguyên tử H.

(CH3)3N là amin bậc mấy?

Là amin bậc 3 (trimetylamin), vì N liên kết với ba gốc CH3– và không còn nguyên tử H nào.

Bậc của amin có giống bậc của ancol không?

Không. Bậc amin tính theo số gốc hiđrocacbon gắn vào nitơ, còn bậc ancol tính theo bậc của nguyên tử cacbon liên kết với nhóm –OH.

Bài học liên quan