Trả lời nhanh
Đáp án đúng là A. Khu vực áp thấp. Ở khu vực áp thấp, không khí từ xung quanh dồn về rồi bốc lên cao, nhiệt độ giảm, hơi nước ngưng tụ thành mây và gây mưa. Trên Trái Đất, hai dải áp thấp lớn là áp thấp xích đạo và áp thấp ôn đới, cũng chính là hai vùng mưa nhiều nhất. Áp cao, gió Mậu dịch và gió Đông cực đều gây mưa ít.
Đề bài
Khu vực nào sau đây thường có mưa nhiều?
- A. Khu vực áp thấp.
- B. Khu vực áp cao.
- C. Miền có gió Mậu dịch.
- D. Miền có gió Đông cực.
Đáp án: A. Khu vực áp thấp
Khu vực áp thấp nằm ở đâu trên bản đồ?
Câu hỏi dùng chữ “khu vực”, vì vậy cách học hiệu quả là gắn mỗi phương án với một vị trí cụ thể trên Trái Đất. Từ xích đạo về cực, các đai khí áp xen kẽ nhau:
| Vĩ độ (mỗi bán cầu) | Đai khí áp / gió | Chuyển động không khí | Lượng mưa |
|---|---|---|---|
| Khoảng 0° | Áp thấp xích đạo | Bốc lên mạnh | Rất nhiều |
| Khoảng 0°–30° | Gió Mậu dịch | Thổi từ áp cao về xích đạo, nóng dần | Ít |
| Khoảng 30° | Áp cao cận chí tuyến | Giáng xuống | Rất ít (nhiều hoang mạc) |
| Khoảng 60° | Áp thấp ôn đới | Bốc lên, gặp nhau tạo frông | Nhiều |
| Khoảng 60°–90° | Gió Đông cực | Thổi từ áp cao cực, rất lạnh | Rất ít |
Nhìn bảng, em thấy cứ nơi nào có không khí bốc lên thì mưa nhiều; nơi nào không khí giáng xuống hoặc gió khô, lạnh thì mưa ít. Vùng rừng rậm Amazon (Nam Mỹ) và lưu vực sông Công-gô (châu Phi) nằm gần xích đạo, mưa quanh năm, là ví dụ điển hình cho khu vực áp thấp.
Giải thích từng phương án sai
- B. Khu vực áp cao: không khí từ trên cao giáng xuống, nóng lên, khô đi nên rất khó thành mây. Áp cao cận chí tuyến là nơi có nhiều hoang mạc lớn.
- C. Miền có gió Mậu dịch: gió thổi từ áp cao cận chí tuyến về xích đạo, nhiệt độ tăng dần, tính chất chung là khô. Xem thêm Tính chất của gió Mậu dịch.
- D. Miền có gió Đông cực: gió thổi từ áp cao cực, không khí rất lạnh nên chứa ít hơi nước, mưa rất ít.
Mẹo nhớ: “lên thì mưa, xuống thì khô”
Muốn mưa, cần hai điều kiện: không khí có hơi nước và không khí phải bốc lên cao để lạnh đi. Em có thể áp dụng một câu hỏi duy nhất cho mọi phương án: “Ở đây không khí đi lên hay đi xuống?”. Áp thấp, frông, sườn núi đón gió → không khí đi lên → mưa nhiều. Áp cao → không khí đi xuống → mưa ít.
Kiến thức cần nhớ
Lượng mưa trên Trái Đất phân bố không đều và chịu ảnh hưởng của nhiều nhân tố: khí áp, frông, gió, dòng biển và địa hình. Trong đó, khí áp là nhân tố mang tính “nền”: các đai áp thấp (xích đạo, ôn đới) là nơi không khí hội tụ và bốc lên nên mưa nhiều; các đai áp cao (cận chí tuyến, cực) có không khí giáng xuống nên mưa ít. Theo vĩ độ, mưa nhiều nhất ở vùng xích đạo, tương đối ít ở hai vùng chí tuyến, nhiều ở hai vùng ôn đới và ít nhất ở hai vùng cực. Ngoài ra, cùng một vĩ độ, lượng mưa còn khác nhau do vị trí gần hay xa biển, có dòng biển nóng hay lạnh đi qua và hướng sườn núi so với gió ẩm. Khi làm bài, em hãy xác định câu hỏi đang nói tới nhân tố nào rồi áp dụng nguyên tắc “không khí bốc lên thì mưa”.
Bài liên kết cùng chủ đề mưa
- Câu hỏi theo nhân tố: Nhân tố nào sau đây thường gây ra mưa nhiều?
- Câu hỏi về miền gió mùa: Nơi nào sau đây có nhiều mưa?
- Chiều ngược lại: Nơi nào sau đây có mưa ít?
- Theo vĩ độ: Trên Trái Đất mưa ít nhất ở vùng nào?
- Bài tự luận tổng hợp: Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến lượng mưa
Câu hỏi luyện tập tương tự
Câu 1. Khu vực nào sau đây có lượng mưa lớn nhất? A. Áp cao cực. B. Áp cao cận chí tuyến. C. Áp thấp xích đạo. D. Miền có gió Mậu dịch.
Đáp án: C. Không khí nóng ẩm bốc lên mạnh quanh năm.
Câu 2. Vì sao khu vực áp cao cận chí tuyến thường hình thành hoang mạc?
Đáp án: vì không khí giáng xuống, nóng và khô, lại chịu gió Mậu dịch khô nên mưa rất ít.
Câu 3. Ở vĩ độ khoảng 60°, mưa nhiều hay ít? Vì sao?
Đáp án: mưa nhiều, vì đây là đai áp thấp ôn đới, nơi có frông và gió Tây ôn đới mang hơi ẩm từ biển vào.
Câu hỏi thường gặp
Trên Trái Đất có những khu vực áp thấp nào?
Có đai áp thấp xích đạo (khoảng vĩ độ 0°) và hai đai áp thấp ôn đới (khoảng vĩ độ 60° Bắc và Nam).
Vì sao khu vực áp cao mưa ít?
Vì không khí ở đó giáng xuống, nóng lên và khô đi, hơi nước khó ngưng tụ nên rất ít mây và mưa.
Vùng nào mưa nhiều nhất theo vĩ độ?
Vùng xích đạo mưa nhiều nhất, tiếp đến là hai vùng ôn đới; hai vùng chí tuyến mưa tương đối ít và hai vùng cực mưa ít nhất.
Ngoài khí áp, còn nhân tố nào làm một nơi mưa nhiều?
Frông, gió mùa và gió từ biển thổi vào, dòng biển nóng đi qua và sườn núi đón gió ẩm đều làm tăng lượng mưa.