Cấu tạo và chức năng của lục lạp theo kiến thức nhà trường
Lớp 10Sinh họcChân trời sáng tạo

Mô tả cấu tạo và chức năng của lục lạp (Hình 9.9 Sinh học 10 CTST)

Trả lời nhanh

Lục lạp có hai lớp màng bao bọc (màng trong không gấp nếp). Bên trong là chất nền (stroma) và các túi dẹp thylakoid; thylakoid xếp chồng thành granum, các granum nối với nhau bằng ống nối. Màng thylakoid chứa diệp lục và enzyme quang hợp nên lục lạp hấp thụ ánh sáng, tổng hợp chất hữu cơ (quang hợp) cho tế bào.

Đề bài (Câu hỏi 11 trang 46 – Sinh học 10, Chân trời sáng tạo)

Dựa vào Hình 9.9, hãy mô tả cấu tạo của lục lạp. Từ cấu tạo, hãy cho biết chức năng của lục lạp.

Cấu tạo của lục lạp

Lục lạp có ở tế bào thực vật (chủ yếu ở tế bào thịt lá) và ở tảo. Hình dạng thường giống hạt đậu hoặc đĩa bầu dục. Quan sát Hình 9.9, ta nhận ra các phần sau.

Sơ đồ cấu tạo lục lạp gồm màng ngoài, màng trong, chất nền, granum, thylakoid và ống nối
Sơ đồ cấu tạo lục lạp (minh hoạ tham khảo cho Hình 9.9)
Thành phần Đặc điểm Vai trò gắn với cấu tạo
Màng kép (màng ngoài và màng trong) Hai lớp màng bao quanh; màng trong trơn, không gấp nếp như ở ti thể Ngăn cách và kiểm soát các chất ra vào lục lạp
Chất nền (stroma) Dịch không màu, chứa enzyme, DNA vòng và ribosome Nơi diễn ra các phản ứng tổng hợp đường; lục lạp tự tổng hợp được một số protein
Thylakoid Hệ thống túi dẹp; trên màng có diệp lục (chlorophyll), sắc tố khác, chuỗi truyền electron và enzyme quang hợp Hấp thụ ánh sáng, chuyển năng lượng ánh sáng thành năng lượng hoá học
Granum Các thylakoid xếp chồng như chồng đĩa; các granum nối nhau bằng ống nối Tăng diện tích màng chứa sắc tố và enzyme, thu được nhiều ánh sáng hơn

Từ cấu tạo suy ra chức năng

Chức năng chính của lục lạp là quang hợp: dùng năng lượng ánh sáng để tổng hợp chất hữu cơ từ CO2 và H2O, đồng thời giải phóng O2. Cách suy luận như sau:

  1. Màng thylakoid có sắc tố và chuỗi truyền electron → đây là nơi hấp thụ photon ánh sáng, tách nước, tạo ATP và NADPH (giai đoạn phụ thuộc ánh sáng).
  2. Chất nền chứa enzyme → dùng ATP, NADPH để đồng hoá CO2 thành đường (giai đoạn không trực tiếp cần ánh sáng).
  3. Thylakoid xếp chồng thành granum → diện tích bề mặt màng lớn, thu ánh sáng hiệu quả.
  4. Có DNA và ribosome riêng → lục lạp tự tổng hợp một số protein cho mình.

Phương trình tóm tắt quang hợp: 6CO2 + 6H2O → C6H12O6 + 6O2 (điều kiện: ánh sáng, diệp lục).

Mẹo nhớ

Hình dung lục lạp như một nhà máy điện mặt trời: tấm pin là thylakoid (xếp thành chồng cho gọn mà vẫn nhiều diện tích), phân xưởng sản xuất đường là chất nền, hàng rào hai lớp là màng kép. Trong khi đó ti thể là “nhà máy nhiệt điện” phân giải chất hữu cơ lấy ATP, nên màng trong gấp nếp (mào) để chứa chuỗi hô hấp.

Lỗi sai thường gặp

  • Nhầm thylakoid với granum: thylakoid là từng túi dẹp, granum là chồng nhiều thylakoid.
  • Viết “màng trong của lục lạp gấp nếp tạo mào”: sai, mào là đặc điểm của ti thể.
  • Cho rằng diệp lục nằm trong chất nền: diệp lục gắn trên màng thylakoid.
  • Chỉ nêu “lục lạp quang hợp” mà không gắn với cấu tạo: đề yêu cầu từ cấu tạo suy ra chức năng, cần có mối liên hệ.

Bài luyện tập tự đặt

Câu 1. Vì sao lá cây thiếu ánh sáng lâu ngày thường nhạt màu và quang hợp kém?
Đáp án gợi ý: Thiếu sáng thì diệp lục trong thylakoid không được tạo đủ, lượng ánh sáng hấp thụ giảm, ATP và NADPH ít nên tổng hợp đường giảm.

Câu 2. Nêu hai điểm giống nhau về cấu trúc giữa lục lạp và ti thể.
Đáp án gợi ý: Cùng có hai lớp màng bao bọc; cùng có DNA vòng và ribosome riêng nên tự tổng hợp được một số protein.

Câu 3. Tế bào rễ cây có lục lạp không? Vì sao?
Đáp án gợi ý: Thông thường không, vì rễ nằm trong đất không nhận ánh sáng và không quang hợp; lục lạp tập trung ở lá và các bộ phận xanh.

Xem thêm

  • So sánh cấu trúc của ti thể và lục lạp
  • Mô tả cấu tạo của ti thể (Hình 9.8)
  • Giải SGK Sinh học 10 Bài 9: Tế bào nhân thực
  • Lý thuyết Sinh học 10 Bài 9

Câu hỏi thường gặp

Lục lạp có mấy lớp màng?

Lục lạp có hai lớp màng bao bọc là màng ngoài và màng trong. Ngoài ra bên trong còn có hệ thống màng thylakoid, là nơi chứa diệp lục và enzyme quang hợp.

Granum và thylakoid khác nhau thế nào?

Thylakoid là từng túi dẹp có màng chứa sắc tố quang hợp. Granum là cấu trúc gồm nhiều thylakoid xếp chồng lên nhau như chồng đĩa.

Quang hợp diễn ra ở những phần nào của lục lạp?

Giai đoạn cần ánh sáng (tạo ATP, NADPH, giải phóng O2) diễn ra ở màng thylakoid. Giai đoạn đồng hoá CO2 thành đường diễn ra ở chất nền (stroma).

Vì sao nói lục lạp có thể tự tổng hợp một số protein?

Vì trong chất nền của lục lạp có DNA vòng và ribosome riêng, nên lục lạp có thể phiên mã và dịch mã để tạo một số protein đặc trưng của nó.

Bài học liên quan