Chức năng của lục lạp là gì? Giải thích dễ hiểu

Trả lời nhanh

Chức năng chính của lục lạp là thực hiện quang hợp: diệp lục trong lục lạp hấp thụ năng lượng ánh sáng để tổng hợp chất hữu cơ (đường glucose) từ CO₂ và nước, đồng thời giải phóng O₂. Nhờ vậy năng lượng ánh sáng được chuyển thành năng lượng hoá học dự trữ trong chất hữu cơ, nuôi sống thực vật và hầu hết sinh vật khác.

Lục lạp là gì? Ở đâu có lục lạp?

Lục lạp là bào quan có màng kép, chứa sắc tố diệp lục (chlorophyll) nên có màu xanh. Bào quan này có trong tế bào thịt lá, tế bào thân non màu xanh của thực vật và trong tế bào tảo. Tế bào động vật, nấm và vi khuẩn không có lục lạp.

Tế bào rễ nằm trong đất thường không có lục lạp vì không nhận được ánh sáng; thay vào đó có thể có lạp không màu chứa tinh bột.

Cấu tạo của lục lạp gắn với chức năng

Mỗi phần cấu tạo của lục lạp đều “phục vụ” một giai đoạn của quang hợp.

Sơ đồ cấu tạo lục lạp gồm màng kép, chất nền stroma và các hạt grana xếp từ tilacoit — Cấu tạo lục lạp: pha sáng ở màng tilacoit (grana), pha tối ở chất nền (stroma).

Thành phần	Đặc điểm	Vai trò
Màng kép (màng ngoài, màng trong)	Bao quanh lục lạp	Ngăn cách và kiểm soát chất ra vào lục lạp
Chất nền (stroma)	Dịch bên trong, chứa enzim, DNA vòng, ribosome	Nơi diễn ra pha tối (chu trình Calvin) tổng hợp đường
Hạt grana, gồm các túi dẹt tilacoit (thylakoid) xếp chồng	Màng tilacoit chứa diệp lục, sắc tố khác và hệ enzim quang hợp	Nơi diễn ra pha sáng; diện tích màng lớn giúp bắt được nhiều ánh sáng

Ngoài ra, lục lạp có DNA và ribosome riêng nên tự tổng hợp được một phần protein của mình và có khả năng tự phân chia.

Chức năng của lục lạp: quang hợp diễn ra thế nào?

Quang hợp được tóm tắt bằng phương trình:

6CO₂ + 12H₂O → C₆H₁₂O₆ + 6O₂ + 6H₂O (điều kiện: ánh sáng, diệp lục)

Quá trình gồm hai pha, diễn ra ở hai vị trí khác nhau trong lục lạp:

Tiêu chí	Pha sáng	Pha tối (chu trình Calvin)
Vị trí	Màng tilacoit	Chất nền (stroma)
Nguyên liệu	Nước, ánh sáng, ADP, NADP⁺	CO₂, ATP, NADPH
Sản phẩm	ATP, NADPH, O₂	Đường (qua hợp chất trung gian), ADP, NADP⁺
Bản chất	Biến năng lượng ánh sáng thành năng lượng hoá học trong ATP và NADPH	Dùng ATP và NADPH để khử CO₂ thành chất hữu cơ

Mẹo nhớ: “Sáng ở màng, tối ở nền”. Pha tối không có nghĩa là chỉ diễn ra ban đêm; nó chỉ không cần ánh sáng trực tiếp nhưng cần sản phẩm của pha sáng nên thường diễn ra song song ban ngày.

Các chức năng khác của lục lạp

Tạo ra chất hữu cơ đầu tiên của chuỗi thức ăn, làm nguồn thức ăn và năng lượng cho sinh vật dị dưỡng.
Giải phóng O₂ (từ quang phân li nước), duy trì oxi trong khí quyển.
Tinh bột được tổng hợp và dự trữ tạm thời ngay trong lục lạp.
Tham gia tổng hợp một số axit béo, axit amin nhờ nguồn ATP, NADPH và khung carbon từ quang hợp.

Lỗi sai thường gặp

Nhầm O₂ đến từ CO₂. O₂ thải ra có nguồn gốc từ nước (quang phân li nước ở pha sáng).
Nhầm lục lạp với ti thể. Lục lạp tổng hợp chất hữu cơ, tích luỹ năng lượng; ti thể phân giải chất hữu cơ để tạo ATP cho tế bào (hô hấp tế bào). Tế bào lá có cả hai.
Cho rằng ATP của lục lạp dùng cho mọi hoạt động. ATP tạo ở pha sáng chủ yếu dùng ngay cho pha tối trong lục lạp.
Nghĩ lá có màu xanh vì diệp lục hấp thụ ánh sáng xanh lục. Thực tế diệp lục hấp thụ mạnh ánh sáng đỏ và xanh tím, còn ánh sáng lục bị hấp thụ ít nên lá có màu xanh.

Bài luyện tập có đáp án

Vì sao tilacoit xếp chồng thành grana?
Đáp án: Xếp chồng làm tăng diện tích màng chứa diệp lục và enzim pha sáng trong một không gian nhỏ, giúp hấp thụ ánh sáng và tạo ATP, NADPH hiệu quả hơn.
Nếu cây bị cắt nguồn CO₂ nhưng vẫn có ánh sáng thì quang hợp thay đổi ra sao?
Đáp án: Pha tối ngừng vì thiếu nguyên liệu. ATP, NADPH tích tụ còn ADP, NADP⁺ cạn dần nên pha sáng cũng chậm lại, quang hợp giảm mạnh.
Nêu hai bằng chứng cho thấy lục lạp có thể có nguồn gốc từ sinh vật nhân sơ cộng sinh.
Đáp án: Lục lạp có màng kép và có DNA vòng, ribosome riêng kích thước nhỏ giống vi khuẩn, đồng thời tự phân chia trong tế bào.

Câu hỏi thường gặp

Chức năng chính của lục lạp là gì?

Lục lạp thực hiện quang hợp, tức là hấp thụ ánh sáng nhờ diệp lục để tổng hợp đường từ CO2 và nước, đồng thời giải phóng O2.

Quang hợp diễn ra ở phần nào của lục lạp?

Pha sáng diễn ra ở màng tilacoit trong các hạt grana, còn pha tối (chu trình Calvin) diễn ra ở chất nền stroma.

Tế bào nào có lục lạp?

Lục lạp có ở tế bào thực vật có màu xanh như tế bào thịt lá, thân non và ở tế bào tảo. Tế bào động vật và nấm không có lục lạp.

Lục lạp và ti thể khác nhau ở chức năng như thế nào?

Lục lạp chuyển năng lượng ánh sáng thành năng lượng hoá học trong chất hữu cơ (quang hợp), còn ti thể phân giải chất hữu cơ để tạo ATP cung cấp cho hoạt động sống của tế bào (hô hấp tế bào).