Trả lời nhanh
Đáp án đúng là D. Glucozơ (bên cạnh ba phương án tinh bột, saccarozơ, xenlulozơ). Monosaccarit là cacbohiđrat đơn giản nhất, không bị thủy phân thành chất nhỏ hơn. Tinh bột và xenlulozơ là polisaccarit, saccarozơ là đisaccarit nên đều bị thủy phân.
Đề bài
Chất nào sau đây thuộc loại monosaccarit?
- A. Tinh bột
- B. Saccarozơ
- C. Xenlulozơ
- D. Glucozơ
Monosaccarit là gì?
Cacbohiđrat (saccarit) là hợp chất hữu cơ tạp chức, thường có công thức chung Cn(H2O)m. Người ta chia chúng thành ba nhóm dựa vào khả năng thủy phân:
| Nhóm | Đặc điểm | Đại diện |
|---|---|---|
| Monosaccarit | Không thủy phân được | Glucozơ, fructozơ (C6H12O6) |
| Đisaccarit | Thủy phân tạo 2 phân tử monosaccarit | Saccarozơ, mantozơ (C12H22O11) |
| Polisaccarit | Thủy phân tạo nhiều phân tử monosaccarit | Tinh bột, xenlulozơ (C6H10O5)n |
Loại trừ từng phương án
- A. Tinh bột – polisaccarit, gồm nhiều mắt xích α-glucozơ. Khi đun với axit sẽ thủy phân hoàn toàn thành glucozơ: (C6H10O5)n + nH2O → nC6H12O6 (xúc tác H+, t°). Vì còn thủy phân được nên không phải monosaccarit.
- B. Saccarozơ – đisaccarit, phân tử gồm một gốc α-glucozơ nối với một gốc β-fructozơ. Thủy phân: C12H22O11 + H2O → C6H12O6 (glucozơ) + C6H12O6 (fructozơ) (H+, t°).
- C. Xenlulozơ – polisaccarit, gồm các mắt xích β-glucozơ, thủy phân khó hơn tinh bột nhưng vẫn cho glucozơ khi đun với axit đặc.
- D. Glucozơ – công thức C6H12O6, là đường đơn không thủy phân được → đúng.
Mẹo nhớ nhanh
- Tên có đuôi “-ozơ” chưa chắc là đường đơn. Hãy nhìn công thức: nếu là C6H12O6 thì là monosaccarit (glucozơ, fructozơ).
- “Mono” = một; “đi” = hai; “poli” = nhiều. Số đơn vị đường cấu tạo nên phân tử chính là tên nhóm.
- Hai monosaccarit quan trọng cần thuộc: glucozơ và fructozơ (đồng phân của nhau).
Lỗi sai thường gặp
- Chọn saccarozơ vì nghĩ nó là “đường” nên là đường đơn. Thực tế đường mía là đisaccarit.
- Nhầm xenlulozơ với glucozơ vì cùng đuôi “-ozơ”. Xenlulozơ là polime thiên nhiên có phân tử khối rất lớn.
- Quên fructozơ cũng là monosaccarit khi gặp câu hỏi “dãy nào gồm các monosaccarit”.
Bài luyện tập
- Dãy nào sau đây gồm toàn monosaccarit? (a) glucozơ, fructozơ; (b) glucozơ, saccarozơ; (c) fructozơ, mantozơ; (d) tinh bột, glucozơ.
Đáp án: (a) – chỉ glucozơ và fructozơ đều không thủy phân được. - Thủy phân hoàn toàn saccarozơ trong môi trường axit thu được sản phẩm nào?
Đáp án: hỗn hợp glucozơ và fructozơ (tỉ lệ mol 1 : 1). - Trong các chất: fructozơ, mantozơ, xenlulozơ, glucozơ, có bao nhiêu chất là monosaccarit?
Đáp án: 2 (fructozơ và glucozơ).
Câu hỏi thường gặp
Monosaccarit là gì?
Là nhóm cacbohiđrat đơn giản nhất, không bị thủy phân thành cacbohiđrat nhỏ hơn. Hai đại diện quan trọng là glucozơ và fructozơ, cùng công thức phân tử C6H12O6.
Saccarozơ có phải monosaccarit không?
Không. Saccarozơ là đisaccarit, thủy phân trong môi trường axit cho một phân tử glucozơ và một phân tử fructozơ.
Tinh bột và xenlulozơ thuộc loại cacbohiđrat nào?
Cả hai đều là polisaccarit, có công thức (C6H10O5)n, thủy phân hoàn toàn cho glucozơ.
Fructozơ có là monosaccarit không?
Có. Fructozơ là đồng phân của glucozơ, có công thức C6H12O6 và không thủy phân được nên thuộc nhóm monosaccarit.