Trả lời nhanh
Một mở bài hay cho bài thơ “Mùa xuân chín” cần có ba ý: giới thiệu Hàn Mặc Tử và bài thơ, nêu nội dung chính (bức tranh xuân làng quê tươi sáng và nỗi nhớ quê man mác của “khách xa”), nhận định nét đặc sắc nghệ thuật. Bên dưới là 10 mẫu theo nhiều cách vào đề, kèm dàn ý và đoạn thân bài, kết bài để em ghép thành bài hoàn chỉnh.
Hiểu đề trước khi viết mở bài
Đề thường gặp: “Viết bài văn nghị luận phân tích, đánh giá bài thơ Mùa xuân chín của Hàn Mặc Tử”. Đây là dạng nghị luận về một tác phẩm thơ, nên em phải vừa phân tích (nội dung, hình thức), vừa đánh giá (cái hay, giá trị, vị trí của bài thơ).
Mở bài chỉ nên dài 4–6 câu. Công thức đơn giản dễ nhớ: dẫn dắt → giới thiệu tác giả, tác phẩm → nêu vấn đề nghị luận (cảm nhận chung).
- Tác giả: Hàn Mặc Tử (1912–1940), tên khai sinh Nguyễn Trọng Trí, một nhà thơ tiêu biểu của phong trào Thơ mới, có giọng thơ giàu tưởng tượng, vừa trong trẻo vừa ám ảnh.
- Bài thơ: “Mùa xuân chín” gồm bốn khổ thơ bảy chữ, vẽ cảnh xuân miền quê rồi khép lại bằng nỗi nhớ làng của người xa xứ.
- Từ khoá nên có trong mở bài: “mùa xuân chín”, “bức tranh xuân”, “nỗi nhớ quê”, “hồn thơ trong trẻo”.
10 mẫu mở bài Mùa xuân chín
Mẫu 1 – Mở bài trực tiếp
Hàn Mặc Tử là một trong những gương mặt độc đáo nhất của Thơ mới. Bên cạnh những vần thơ đau thương, ông còn để lại những bài thơ trong trẻo như “Mùa xuân chín”. Bài thơ vẽ nên bức tranh xuân làng quê rực rỡ, mơ màng, rồi khép lại bằng nỗi nhớ làng bâng khuâng của người xa xứ.
Mẫu 2 – Mở bài từ mùa xuân trong thơ ca
Mùa xuân từ lâu đã là nguồn cảm hứng bất tận của thi ca. Mỗi nhà thơ nhìn xuân bằng một đôi mắt riêng, và Hàn Mặc Tử nhìn xuân bằng đôi mắt của một hồn thơ nhạy cảm, khao khát sống. “Mùa xuân chín” là bài thơ như thế: nắng, gió, tiếng hát, cỏ cây cùng hoà vào một khúc nhạc xuân vừa tươi vui vừa phảng phất nỗi buồn.
Mẫu 3 – Mở bài bằng câu hỏi
Mùa xuân nào mà “chín”? Chỉ một chữ “chín” đã cho thấy cách cảm nhận rất riêng của Hàn Mặc Tử. Trong bài thơ “Mùa xuân chín”, xuân không chỉ đến mà còn đạt độ viên mãn nhất, tràn đầy sắc, hương, âm thanh, để rồi lay động nỗi nhớ quê trong lòng người đi xa.
Mẫu 4 – Mở bài nhấn vào sự tương phản trong thơ Hàn Mặc Tử
Nhắc đến Hàn Mặc Tử, nhiều người nghĩ ngay đến một hồn thơ ám ảnh, đầy máu và trăng. Nhưng ông cũng có những vần thơ rất đỗi bình dị, tươi mát, mà “Mùa xuân chín” là một ví dụ. Bài thơ cho thấy một Hàn Mặc Tử khác: yêu quê hương, yêu cuộc sống và tha thiết với vẻ đẹp của tuổi xuân.
Mẫu 5 – Mở bài bắt đầu từ cảm xúc người đọc
Có những bài thơ chỉ cần đọc một lần là thấy lòng nhẹ đi như vừa hít một hơi gió xuân. “Mùa xuân chín” của Hàn Mặc Tử là bài thơ như vậy. Bằng những hình ảnh mềm mại, âm điệu nhẹ nhàng, nhà thơ dẫn người đọc đi qua một ngày xuân làng quê rồi để lại trong lòng một nỗi bâng khuâng khó gọi tên.
Mẫu 6 – Mở bài nêu luận điểm rõ
“Mùa xuân chín” là bài thơ giàu sức gợi của Hàn Mặc Tử, thể hiện tài năng cảm nhận thiên nhiên tinh tế và tình yêu quê hương sâu nặng. Giá trị của bài thơ nằm ở ba điểm: bức tranh xuân tươi sáng, giàu sức sống; nỗi buồn man mác về thân phận và tuổi xuân; cùng nghệ thuật dùng từ, hình ảnh độc đáo đậm chất thơ.
Mẫu 7 – Mở bài từ ngôn ngữ thơ
Thơ hay trước hết là thơ của ngôn từ. Chỉ với những từ như “ửng”, “lấm tấm”, “sột soạt”, “gợn”, Hàn Mặc Tử đã làm nên một mùa xuân có màu, có âm thanh và có cả chuyển động trong “Mùa xuân chín”. Bài thơ là minh chứng cho tài hoa chọn chữ của một thi sĩ Thơ mới.
Mẫu 8 – Mở bài gắn với nỗi nhớ quê
Ai xa quê cũng có lúc giật mình nhớ về một mùa xuân cũ, một dáng người quen nơi làng. Nỗi niềm ấy được Hàn Mặc Tử gửi gắm trong “Mùa xuân chín”: từ khung cảnh xuân rộn ràng đến câu hỏi nhẹ mà day dứt của người khách xa. Bài thơ vì thế vừa là bức tranh xuân vừa là một khúc tâm tình.
Mẫu 9 – Mở bài ngắn gọn, phù hợp bài kiểm tra có thời gian hạn chế
“Mùa xuân chín” là bài thơ tiêu biểu của Hàn Mặc Tử, vẽ cảnh xuân làng quê tươi đẹp và bộc lộ nỗi nhớ quê da diết. Bài thơ hấp dẫn bởi hình ảnh trong sáng và ngôn từ giàu nhạc điệu.
Mẫu 10 – Mở bài nâng cao, có đánh giá vị trí bài thơ
Trong dòng chảy Thơ mới, nhiều bài thơ viết về mùa xuân, nhưng ít bài có được độ “chín” vừa mượt mà vừa sâu lắng như “Mùa xuân chín” của Hàn Mặc Tử. Bài thơ không chỉ ghi lại một khoảnh khắc xuân ở làng quê mà còn cho thấy quan niệm thẩm mỹ của tác giả: cái đẹp luôn đi cùng nỗi niềm thương tiếc sự trôi chảy của thời gian và tuổi trẻ.
Dàn ý bài phân tích, đánh giá “Mùa xuân chín”
1. Mở bài
Giới thiệu Hàn Mặc Tử, bài thơ “Mùa xuân chín”, nêu cảm nhận chung (chọn một trong 10 mẫu ở trên).
2. Thân bài
- Khổ 1 – Bức tranh xuân lúc mới sang: nắng ửng, khói mơ tan, mái nhà tranh “lấm tấm vàng”, gió “sột soạt”, giàn thiên lý. Màu sắc nhẹ, hình ảnh gần gũi, nhân hoá “gió trêu”.
- Khổ 2 – Không gian mở rộng, hơi thở tuổi xuân: “sóng cỏ xanh tươi gợn tới trời”, thôn nữ hát trên đồi, hai câu cuối xen một chút buồn về chuyện “theo chồng bỏ cuộc chơi”.
- Khổ 3 – Âm thanh tiếng ca và không khí đồng quê: tiếng hát vang trong không gian rộng, nối thiên nhiên với con người.
- Khổ 4 – Nỗi nhớ làng của “khách xa”: “Khách xa gặp lúc mùa xuân chín / Lòng trí bâng khuâng sực nhớ làng”, câu hỏi tu từ về “chị ấy” gánh thóc “dọc bờ sông trắng nắng chang chang”.
- Nghệ thuật: thể thơ bảy chữ nhịp nhàng, từ láy gợi hình gợi thanh, nhân hoá, ẩn dụ, chuyển đổi cảm giác, câu hỏi tu từ, nhan đề “chín”.
3. Kết bài
Khẳng định giá trị bài thơ và cảm nhận cá nhân.
Đoạn thân bài mẫu
Khổ đầu – vẻ đẹp bức tranh xuân
Hai câu mở đầu “Trong làn nắng ửng khói mơ tan / Đôi mái nhà tranh lấm tấm vàng” đưa người đọc vào một buổi sáng xuân dịu nhẹ. Chữ “ửng” gợi ánh nắng mới lên, còn hơi ấm; “khói mơ tan” khiến cảnh vật như vừa tỉnh khỏi giấc mơ. Mái nhà tranh vốn đơn sơ nhưng được nắng điểm “lấm tấm vàng”, bỗng sáng lên một vẻ đẹp rất thân thương. Qua đó ta thấy Hàn Mặc Tử nhìn quê hương bằng cái nhìn yêu mến, trân trọng.
Khổ cuối – nỗi nhớ làng
Khổ thơ cuối mở ra một chiều sâu khác. “Khách xa gặp lúc mùa xuân chín / Lòng trí bâng khuâng sực nhớ làng”: chữ “sực” cho thấy nỗi nhớ ùa đến bất ngờ, không báo trước. Câu hỏi về chị gánh thóc “dọc bờ sông trắng nắng chang chang” vừa là kỷ niệm, vừa là sự lo lắng về một con người cụ thể giữa cuộc sống lam lũ. Cảnh xuân càng rực rỡ, nỗi nhớ càng thêm da diết, đó là sức nặng cảm xúc của bài thơ.
Mẫu kết bài
- Kết bài khái quát: “Mùa xuân chín” là bài thơ trong sáng, giàu nhạc điệu, kết hợp hài hoà giữa tả cảnh và tả tình. Bài thơ làm giàu thêm cho đề tài mùa xuân trong Thơ mới và cho thấy một Hàn Mặc Tử yêu đời, yêu quê tha thiết.
- Kết bài có liên hệ: Đọc xong bài thơ, ta thêm trân trọng những khoảnh khắc bình dị của quê hương và hiểu rằng nỗi nhớ làng là sợi dây giữ con người với cội nguồn dù đi xa đến đâu.
Vì sao nhan đề là “Mùa xuân chín”?
Thông thường ta nói trái chín, lúa chín. Hàn Mặc Tử dùng “chín” cho mùa xuân để chỉ độ đầy đặn nhất của xuân: nắng đã ấm, cỏ đã xanh, tiếng hát đã vang, lòng người đã rộn rã. Đây là cách dùng từ sáng tạo, vừa gợi hương sắc vừa ngầm báo rằng sau độ chín là thời gian trôi, nên trong niềm vui đã thấp thoáng nỗi buồn. Khi viết bài, em có thể dùng ý này để đánh giá sự độc đáo của nhan đề.
Lỗi thường gặp khi viết mở bài thơ
- Kể tiểu sử quá dài: mở bài chỉ cần một câu về tác giả, phần còn lại để dành cho bài thơ.
- Không nêu vấn đề nghị luận: chỉ nói “bài thơ hay” mà không chỉ ra hay ở đâu.
- Nhầm thể loại: đây là nghị luận về tác phẩm thơ, không phải kể lại nội dung bài thơ.
- Trích dẫn sai chữ: luôn chép đúng câu thơ, ví dụ “sột soạt gió trêu tà áo biếc”, không tự thay từ.
- Dùng chung một mẫu cho mọi bài: hãy thay chi tiết, nhất là cảm xúc riêng, để mở bài mang dấu ấn của em.
Luyện tập
- Bài 1. Viết lại mở bài mẫu 9 sao cho thêm một câu dẫn dắt về mùa xuân trong thơ. Gợi ý: thêm một câu như “Mùa xuân luôn gợi cho thi sĩ những rung động đầu tiên của cảm xúc”, rồi giữ phần giới thiệu bài thơ.
- Bài 2. Hãy nêu hai biện pháp tu từ trong câu “Sột soạt gió trêu tà áo biếc”. Đáp án: nhân hoá (“gió trêu”), từ láy tượng thanh (“sột soạt”); có thể thêm hoán dụ/ẩn dụ “áo biếc” chỉ cô gái.
- Bài 3. Chỉ ra ý nghĩa của câu hỏi cuối bài. Đáp án: câu hỏi tu từ thể hiện nỗi nhớ làng, sự quan tâm đến người quê, tạo dư âm man mác cho bài thơ.
Câu hỏi thường gặp
Mở bài Mùa xuân chín nên dài bao nhiêu câu?
Khoảng 4–6 câu là hợp lý: một câu dẫn dắt, một câu giới thiệu tác giả và bài thơ, một đến hai câu nêu cảm nhận chung và vấn đề nghị luận.
Mùa xuân chín của Hàn Mặc Tử có mấy khổ thơ?
Bài thơ có bốn khổ, mỗi khổ bốn câu bảy chữ. Hai khổ đầu chủ yếu tả cảnh xuân làng quê, khổ cuối bộc lộ nỗi nhớ làng của khách xa.
Chữ chín trong nhan đề có ý nghĩa gì?
Chữ chín gợi mùa xuân ở độ đầy đặn, viên mãn nhất về màu sắc, âm thanh và cảm xúc. Đồng thời nó ngầm gợi sự trôi qua của thời gian, nên trong vui có chút buồn.
Có nên chép nguyên mở bài mẫu vào bài làm không?
Không nên. Em hãy học cách vào đề rồi diễn đạt bằng ý và chi tiết riêng của mình, như vậy bài văn sẽ tự nhiên và có dấu ấn cá nhân hơn.