Trả lời nhanh
Mã Giám Sinh mua Kiều là đoạn trích Truyện Kiều của Nguyễn Du, thuộc phần “Gia biến và lưu lạc”, kể cảnh Thúy Kiều bán mình chuộc cha. Đoạn thơ vạch trần bộ mặt giả dối, thô lỗ, con buôn của Mã Giám Sinh, tố cáo thế lực đồng tiền chà đạp con người, đồng thời bày tỏ niềm xót thương sâu sắc trước nỗi đau và nhân phẩm bị hạ thấp của Thúy Kiều.
1. Tác giả Nguyễn Du
- Tên, năm sinh – mất: Nguyễn Du (1765–1820), tên chữ là Tố Như, hiệu Thanh Hiên.
- Quê quán: làng Tiên Điền, huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh.
- Gia đình: đại quý tộc, nhiều đời làm quan, có truyền thống văn chương; cha là Nguyễn Nghiễm từng giữ chức Tể tướng.
- Cuộc đời: sống giữa thời loạn lạc cuối thế kỉ XVIII – đầu thế kỉ XIX, từng nhiều năm lưu lạc, thấm thía nỗi khổ của nhân dân; sau làm quan triều Nguyễn và từng đi sứ Trung Quốc.
- Sự nghiệp: thơ chữ Hán có ba tập: Thanh Hiên thi tập, Nam trung tạp ngâm, Bắc hành tạp lục; chữ Nôm nổi bật là Truyện Kiều và Văn chiêu hồn.
- Vị trí: đại thi hào dân tộc, danh nhân văn hoá thế giới, người đưa ngôn ngữ thơ tiếng Việt lên đỉnh cao.
2. Tác phẩm Truyện Kiều và vị trí đoạn trích
- Truyện Kiều (tên chữ Hán: Đoạn trường tân thanh) là truyện thơ Nôm viết bằng thể lục bát, gồm 3254 câu, dựa trên cốt truyện Kim Vân Kiều truyện của Thanh Tâm Tài Nhân (Trung Quốc) nhưng được Nguyễn Du sáng tạo lại một cách tài tình.
- Bố cục ba phần: Gặp gỡ và đính ước – Gia biến và lưu lạc – Đoàn tụ.
- Vị trí đoạn trích: mở đầu phần Gia biến và lưu lạc. Gia đình Kiều bị thằng bán tơ vu oan, cha và em bị bắt. Kiều quyết định bán mình để chuộc cha; mụ mối dẫn Mã Giám Sinh đến “hỏi vợ”, thực chất là mua người cho lầu xanh của Tú Bà.
3. Tìm hiểu chung đoạn trích
| Mục | Nội dung |
|---|---|
| Thể thơ | Lục bát |
| Phương thức biểu đạt | Tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm |
| Ngôi kể | Ngôi thứ ba |
| Nhân vật | Mã Giám Sinh, Thúy Kiều, mụ mối |
| Chủ đề | Phơi bày bản chất con buôn của Mã Giám Sinh, cảm thương cho Thúy Kiều bị biến thành món hàng |
Bố cục
- Từ “Gần miền có một mụ nào” đến “Ghế trên ngồi tót sỗ sàng”: Mã Giám Sinh đến nhà Kiều – chân dung kẻ đi mua người.
- Từ “Buồng trong mối đã giục nàng kíp ra” đến hai câu tả Kiều “ngại ngùng dợn gió e sương”: tâm trạng đau đớn, tủi hổ của Thúy Kiều.
- Phần còn lại: cảnh “cò kè” mua bán, Kiều bị ngã giá như một món hàng.
4. Phân tích nội dung chính
4.1. Chân dung Mã Giám Sinh
- Lai lịch mập mờ: được giới thiệu là “viễn khách”, khi hỏi thì đáp cộc lốc “Mã Giám Sinh”, “Huyện Lâm Thanh cũng gần”. Cách trả lời nhát gừng, thiếu lễ độ cho thấy hắn không phải người có học như danh xưng “giám sinh” (học trò Quốc Tử Giám).
- Ngoại hình chải chuốt lố bịch: “Quá niên trạc ngoại tứ tuần” mà “Mày râu nhẵn nhụi áo quần bảnh bao” – ngoài bốn mươi vẫn cố tỏ ra trẻ trung, trau chuốt quá mức, không hợp tuổi.
- Tùy tùng ô hợp: “Trước thầy sau tớ lao xao” – cảnh nhốn nháo, thiếu nề nếp của một đám đi buôn chứ không phải lễ hỏi vợ.
- Cử chỉ thô lỗ: “Ghế trên ngồi tót sỗ sàng”. Chữ “tót” diễn tả hành động nhanh, gọn, vô lễ: hắn chiếm ngay chỗ trang trọng nhất trong nhà người khác.
- Bản chất con buôn: lời lẽ văn hoa “Mua ngọc đến Lam Kiều” (mượn điển tích tìm vợ ở Lam Kiều) nhưng ngay sau đó là câu hỏi giá “Sính nghi xin dạy bao nhiêu”. Đỉnh điểm là “Cò kè bớt một thêm hai” – mặc cả từng đồng như ngoài chợ. Hắn “bằng lòng” khi đã “cân sức cân tài”, coi tài sắc của Kiều là phẩm chất của hàng hoá.
4.2. Nỗi đau của Thúy Kiều
- Kiều bị “giục” ra mắt, không còn quyền tự quyết; mỗi bước đi đều đẫm nước mắt: “Thềm hoa một bước lệ hoa mấy hàng!”.
- Nàng mang hai nỗi đau chồng chất: nỗi đau gia đình gặp nạn và nỗi đau thân phận phải bán mình.
- “Ngại ngùng dợn gió e sương”, “thẹn” với hoa, với gương: Kiều tủi hổ, xót xa cho nhân phẩm bị hạ thấp. Chính sự “thẹn” ấy cho thấy nàng vẫn giữ ý thức về giá trị con người.
- Mụ mối “vén tóc bắt tay”, Mã Giám Sinh bắt “ép cung cầm nguyệt thử bài quạt thơ”: Kiều bị phô bày, thử nghiệm như một món đồ. “Nét buồn như cúc điệu gầy như mai” gợi vẻ tiều tuỵ của một tâm hồn đang tan nát.
4.3. Thế lực đồng tiền và xã hội mua bán con người
Cuộc “hỏi vợ” thực chất là một cuộc mua bán: có người môi giới (mụ mối), có hàng (Kiều), có giá (“giá đáng nghìn vàng”), có mặc cả và chốt giá (“ngã giá vâng ngoài bốn trăm”). Nguyễn Du đã phơi bày một xã hội mà đồng tiền đứng trên đạo lí, nơi tài sắc và nhân phẩm của người con gái bị quy ra vàng bạc.
5. Giá trị nội dung và nghệ thuật
| Giá trị | Biểu hiện |
|---|---|
| Hiện thực | Vạch trần bản chất xấu xa của kẻ buôn người; tố cáo thế lực đồng tiền và xã hội phong kiến chà đạp con người. |
| Nhân đạo | Xót thương Thúy Kiều tài sắc mà bị biến thành món hàng; trân trọng tấm lòng hiếu thảo, đức hi sinh của nàng. |
| Nghệ thuật | Bút pháp tả thực khắc hoạ nhân vật phản diện qua ngoại hình, cử chỉ, lời nói; từ ngữ chọn lọc (“tót”, “sỗ sàng”, “cò kè”); tương phản giữa vẻ văn hoa bề ngoài và bản chất con buôn; phối hợp nhuần nhuyễn tự sự với miêu tả, biểu cảm. |
Mẹo nhớ: nhớ chân dung Mã Giám Sinh bằng 4 chữ “mờ – mượt – tót – cò”: lai lịch mờ ám, mày râu mượt mà nhẵn nhụi, ngồi tót sỗ sàng, cò kè mặc cả.
6. So sánh bút pháp: Mã Giám Sinh và chị em Thúy Kiều
Khi tả Thúy Kiều, Thúy Vân, Nguyễn Du dùng bút pháp ước lệ, lấy thiên nhiên làm chuẩn mực cái đẹp. Khi tả Mã Giám Sinh, ông lại dùng bút pháp tả thực: chi tiết cụ thể, có phần trần trụi, thậm chí châm biếm. Sự khác biệt này cho thấy thái độ rõ ràng của nhà thơ: nâng niu, tôn vinh cái đẹp, cái thiện; vạch mặt, khinh bỉ cái xấu, cái ác.
7. Dàn ý phân tích đoạn trích Mã Giám Sinh mua Kiều
- Mở bài: giới thiệu Nguyễn Du, Truyện Kiều và vị trí đoạn trích; nêu khái quát: đoạn thơ khắc hoạ một kẻ buôn người và nỗi đau của Kiều.
- Thân bài:
- Hoàn cảnh: gia biến, Kiều bán mình chuộc cha.
- Chân dung Mã Giám Sinh: lai lịch, ngoại hình, cử chỉ, lời nói, cách mua bán.
- Tâm trạng Thúy Kiều: đau đớn, tủi hổ, bị biến thành món hàng.
- Ý nghĩa hiện thực, nhân đạo; đặc sắc nghệ thuật tả thực.
- Kết bài: khẳng định giá trị đoạn trích và tài năng Nguyễn Du trong việc khắc hoạ nhân vật phản diện.
8. Đoạn văn mẫu tham khảo
Mẫu 1: Đoạn văn phân tích chân dung Mã Giám Sinh
Chỉ bằng vài nét chấm phá, Nguyễn Du đã dựng lên một Mã Giám Sinh giả dối đến tận chân tơ kẽ tóc. Hắn mang danh “giám sinh” mà ăn nói cộc lốc, xưng tên, xưng quê như người qua đường. Tuổi đã ngoài bốn mươi mà “mày râu nhẵn nhụi áo quần bảnh bao”, cố đánh bóng vẻ ngoài để che giấu cái nghề chẳng mấy sạch sẽ. Vừa bước vào, hắn đã “ngồi tót” lên ghế trên, chiếm chỗ của chủ nhà một cách vô lễ. Đến lúc bàn chuyện cưới hỏi, lời văn hoa “mua ngọc đến Lam Kiều” chưa dứt đã lộ ngay chuyện giá cả, rồi “cò kè bớt một thêm hai” như mua mớ rau ngoài chợ. Qua nhân vật này, Nguyễn Du không chỉ vạch mặt một tên buôn người mà còn lật tẩy cả một xã hội nơi đồng tiền có thể mua được danh xưng lẫn con người.
Mẫu 2: Đoạn văn cảm nhận về thân phận Thúy Kiều
Đọc đoạn trích, người đọc giận Mã Giám Sinh bao nhiêu thì càng thương Thúy Kiều bấy nhiêu. Người con gái “sắc đành đòi một, tài đành hoạ hai” giờ đây chỉ biết lặng lẽ bước ra trong tiếng giục giã của mụ mối, mỗi bước chân là một hàng lệ. Nàng đau vì cha em bị bắt, đau vì chính mình phải đứng trước một kẻ xa lạ để bị ngắm nghía, thử tài như thử một món đồ. Nỗi “thẹn” của Kiều không phải sự e lệ thường tình mà là nỗi nhục của một con người ý thức rõ giá trị bản thân. Thế nhưng đằng sau nước mắt ấy là tấm lòng hiếu thảo sẵn sàng hi sinh tình yêu, hạnh phúc để cứu gia đình. Nguyễn Du đã khóc cùng Kiều, và qua Kiều, khóc cho bao kiếp người phụ nữ trong xã hội cũ.
9. Câu hỏi luyện tập (có gợi ý)
- Từ “tót” trong câu “Ghế trên ngồi tót sỗ sàng” gợi điều gì?
Gợi ý: hành động nhanh, gọn, thiếu lễ độ, thể hiện sự trơ tráo, hợm hĩnh của kẻ có tiền. - Vì sao có thể nói cuộc “hỏi vợ” là cuộc mua bán?
Gợi ý: có mụ mối làm trung gian, có thử “hàng”, có hỏi giá, mặc cả và chốt giá “ngoài bốn trăm”. - Bút pháp tả Mã Giám Sinh khác gì bút pháp tả chị em Thúy Kiều?
Gợi ý: tả thực, cụ thể, châm biếm – khác với bút pháp ước lệ, lấy thiên nhiên làm chuẩn khi tả nhân vật chính diện.
Muốn luyện thêm, em có thể làm 16 câu trắc nghiệm Mã Giám Sinh mua Kiều, đọc các bài phân tích Mã Giám Sinh mua Kiều hoặc học tiếp đoạn Thúy Kiều báo ân báo oán.
Câu hỏi thường gặp
Mã Giám Sinh mua Kiều nằm ở phần nào của Truyện Kiều?
Đoạn trích thuộc phần thứ hai “Gia biến và lưu lạc”, sau khi gia đình Kiều bị vu oan và nàng quyết định bán mình chuộc cha.
Nội dung chính của đoạn trích Mã Giám Sinh mua Kiều là gì?
Đoạn trích vạch trần bộ mặt giả dối, thô lỗ, con buôn của Mã Giám Sinh, tố cáo thế lực đồng tiền và bày tỏ niềm xót thương cho thân phận Thúy Kiều.
Nghệ thuật nổi bật khi khắc hoạ Mã Giám Sinh là gì?
Nguyễn Du dùng bút pháp tả thực, khắc hoạ nhân vật qua ngoại hình, cử chỉ, lời nói với những từ ngữ đắt như “tót”, “sỗ sàng”, “cò kè bớt một thêm hai”.
Câu thơ nào thể hiện rõ nhất bản chất con buôn của Mã Giám Sinh?
Câu “Cò kè bớt một thêm hai, / Giờ lâu ngã giá vâng ngoài bốn trăm” cho thấy hắn mặc cả Kiều như mặc cả một món hàng.