Trả lời nhanh
Dầu giấm là nhũ tương, không phải huyền phù. Dầu ăn và giấm đều là chất lỏng và không tan vào nhau. Khi lắc mạnh, dầu vỡ thành các giọt nhỏ phân tán trong giấm; để yên một lúc, hỗn hợp tách thành hai lớp. Huyền phù thì khác: chất bị phân tán là hạt chất rắn.
Đề bài thường gặp
Câu hỏi này thuộc bài về hỗn hợp, dung dịch, huyền phù và nhũ tương trong môn Khoa học tự nhiên 6. Đề thường cho một nhóm từ như phân tán đều, huyền phù, nhũ tương, hai lớp rồi yêu cầu điền vào chỗ trống trong các nhận định về huyền phù và nhũ tương. Vì mỗi sách giáo khoa diễn đạt hơi khác nhau, dưới đây là cách hiểu chung để em tự điền cho đúng câu chữ trong đề của mình.
Điền từ đúng: hai khái niệm cần nhớ
- Huyền phù là hỗn hợp trong đó các hạt chất rắn rất nhỏ lơ lửng, phân tán trong chất lỏng. Để yên một thời gian, các hạt rắn lắng xuống đáy.
- Nhũ tương là hỗn hợp trong đó các giọt chất lỏng nhỏ phân tán trong một chất lỏng khác mà chúng không tan. Để yên một thời gian, hỗn hợp tách thành hai lớp.
Như vậy, từ “huyền phù” đi với chất rắn lắng xuống, còn từ “nhũ tương” đi với hai lớp chất lỏng. Cụm “phân tán đều” chỉ trạng thái ngay sau khi khuấy hoặc lắc, và chỉ mang tính tạm thời ở cả hai loại hỗn hợp.
Vì sao dầu giấm là nhũ tương?
- Dầu ăn là chất lỏng, giấm (dung dịch axit axetic loãng trong nước) cũng là chất lỏng.
- Hai chất này không hoà tan vào nhau. Dầu nhẹ hơn nên nổi lên trên.
- Lắc mạnh thì dầu bị chia nhỏ thành vô số giọt li ti lẫn trong giấm, nhìn đục và trộn đều.
- Để yên, các giọt dầu tụ lại và nổi lên, hỗn hợp tách thành hai lớp rõ rệt.
Cả bốn dấu hiệu đều là đặc trưng của nhũ tương. Không có hạt chất rắn nào lắng xuống đáy, nên không thể gọi là huyền phù.
Bảng so sánh huyền phù và nhũ tương
| Tiêu chí | Huyền phù | Nhũ tương |
|---|---|---|
| Chất bị phân tán | Hạt chất rắn | Giọt chất lỏng |
| Môi trường | Chất lỏng | Chất lỏng khác, không tan |
| Để yên lâu | Chất rắn lắng xuống đáy | Tách thành hai lớp |
| Ví dụ | Nước phù sa, nước vôi trong khuấy với vôi dư, bột mì khuấy trong nước | Dầu giấm, sữa tươi, dầu ăn lắc với nước |
Mẹo nhớ và lỗi hay gặp
- Mẹo: “Huyền phù – hạt rắn lắng; Nhũ tương – lỏng trong lỏng, hai lớp.” Hoặc nhớ “nhũ” như “sữa” (sữa là nhũ tương).
- Lỗi 1: Thấy hỗn hợp đục là cho rằng huyền phù. Đục chỉ cho biết có hạt hoặc giọt nhỏ, em phải xem chất phân tán là rắn hay lỏng.
- Lỗi 2: Nhầm với dung dịch. Dung dịch như nước muối là hỗn hợp đồng nhất, trong suốt, không tách lớp hay lắng khi để yên.
- Lưu ý: Nước sốt mayonnaise cũng là nhũ tương, nhưng bền hơn vì có lòng đỏ trứng giúp các giọt dầu khó tụ lại. Dầu giấm thông thường không có chất này nên tách lớp khá nhanh.
Bài luyện tập
Câu 1. Phân loại các hỗn hợp sau thành huyền phù hoặc nhũ tương: (a) nước sông đục phù sa; (b) sữa tươi; (c) dầu ăn lắc với nước.
Đáp án: (a) huyền phù (hạt đất, cát nhỏ lơ lửng, lắng xuống khi để yên); (b) nhũ tương (giọt chất béo trong nước); (c) nhũ tương (giọt dầu trong nước, để yên tách hai lớp).
Câu 2. Nước đường có phải huyền phù hay nhũ tương không? Vì sao?
Đáp án: Không. Đường tan hoàn toàn trong nước tạo dung dịch đồng nhất, không lắng và không tách lớp.
Câu 3. Làm thế nào để tách phần cát khỏi huyền phù nước – cát?
Đáp án: Để yên cho cát lắng rồi gạn lấy nước, hoặc lọc qua giấy lọc.
Câu hỏi thường gặp
Dầu giấm là huyền phù hay nhũ tương?
Dầu giấm là nhũ tương, vì gồm hai chất lỏng không tan vào nhau; giọt dầu phân tán trong giấm khi lắc và tách thành hai lớp khi để yên.
Huyền phù và nhũ tương khác nhau ở điểm nào?
Huyền phù có hạt chất rắn lơ lửng trong chất lỏng và lắng xuống khi để yên. Nhũ tương có giọt chất lỏng phân tán trong chất lỏng khác và tách thành hai lớp.
Sữa tươi là huyền phù hay nhũ tương?
Sữa tươi là nhũ tương, vì các giọt chất béo nhỏ phân tán trong nước.
Nhũ tương có phải dung dịch không?
Không. Dung dịch là hỗn hợp đồng nhất, bền, không tách lớp. Nhũ tương là hỗn hợp không đồng nhất, để yên sẽ tách lớp.