Trả lời nhanh
Ngoài các loại cân ở hình 5.2 a, b, c, em có thể nêu thêm: cân điện tử (cân tiểu li), cân đồng hồ lò xo, cân Rô-béc-van, cân đòn, cân treo, cân bàn, cân sức khoẻ, cân tạ và cân ô tô. Mỗi loại đều dùng để đo khối lượng nhưng khác nhau về giới hạn đo (GHĐ) và độ chia nhỏ nhất (ĐCNN).
Hiểu đúng yêu cầu của câu hỏi
Đây là câu hỏi mở trong bài Đo khối lượng (KHTN 6). Hình 5.2 giới thiệu một vài loại cân quen thuộc. Em chỉ cần kể thêm các loại cân khác với những loại trong hình, nên trước hết hãy xem lại hình 5.2 a, b, c trong sách của mình để tránh nhắc lại.
Mọi loại cân đều có chung một mục đích: xác định khối lượng của vật, đơn vị là kilôgam (kg), gam (g), tấn… Vì vậy khi trả lời, nên kèm công dụng để câu trả lời đầy đủ hơn.
Bảng một số loại cân thường gặp
| Tên loại cân | Hình dạng nhận biết | Thường dùng để |
|---|---|---|
| Cân điện tử (cân tiểu li) | Mặt cân nhỏ, có màn hình hiện số | Cân vàng, thuốc, nguyên liệu làm bánh, hoá chất với lượng nhỏ |
| Cân đồng hồ (cân lò xo có mặt số) | Đĩa cân phía trên, mặt đồng hồ có kim chỉ | Cân thực phẩm trong gia đình, cửa hàng |
| Cân Rô-béc-van | Hai đĩa cân, đòn cân ở giữa, hộp quả cân | Đo khối lượng trong phòng thí nghiệm, trường học |
| Cân đòn | Một đòn có quả cân trượt, móc hoặc đĩa treo vật | Cân hàng ở chợ, cân gạo, cân nông sản |
| Cân treo (cân móc) | Có móc để treo vật, nhỏ gọn | Cân cá, cân hành lý, cân hàng xách tay |
| Cân sức khoẻ (cân y tế) | Bệ đứng phẳng, hiện số hoặc kim chỉ | Đo cân nặng cơ thể người |
| Cân bàn | Mặt bàn cân vuông, có hiển thị | Cân bưu kiện, hàng hoá cỡ vừa |
| Cân tạ | Bệ cân lớn, có đòn hoặc mặt hiển thị | Cân bao gạo, phân bón, hàng nặng hàng chục đến hàng trăm kg |
| Cân ô tô (cân xe tải) | Bệ cân rất lớn đặt sát mặt đường | Cân xe chở hàng, xác định khối lượng hàng theo tấn |
Lưu ý: nếu trong hình 5.2 của sách đã có sẵn loại nào đó (ví dụ cân y tế hay cân đồng hồ), em hãy bỏ loại đó khỏi câu trả lời và chọn loại còn lại.
Vì sao có nhiều loại cân?
Khối lượng cần đo rất đa dạng: từ vài miligam của thuốc đến vài chục tấn của xe tải. Một chiếc cân không thể vừa chính xác với vật nhẹ vừa chịu được vật nặng. Do đó người ta chế tạo mỗi loại cân với GHĐ và ĐCNN phù hợp với từng công việc.
- GHĐ: khối lượng lớn nhất cân có thể đo.
- ĐCNN: khối lượng nhỏ nhất mà cân phân biệt được giữa hai vạch (hoặc hai số) liên tiếp.
Ví dụ (tự đặt): một cân tiểu li có GHĐ 500 g, ĐCNN 0,01 g thì rất hợp để cân vàng hoặc thuốc; còn cân tạ có GHĐ 100 kg, ĐCNN 0,5 kg thì dùng cân bao gạo.
Mẹo nhớ nhanh
- Vật nhỏ, cần chính xác → cân tiểu li, cân Rô-béc-van.
- Vật trung bình trong sinh hoạt → cân đồng hồ, cân đòn, cân treo, cân bàn.
- Vật rất nặng → cân tạ, cân ô tô.
- Cân người → cân sức khoẻ.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm khối lượng với trọng lượng: cân đo khối lượng (kg), không phải lực (N).
- Chỉ kể tên mà không nêu công dụng nên câu trả lời thiếu ý.
- Kể lại loại cân đã có trong hình 5.2.
- Dùng cân có GHĐ nhỏ hơn khối lượng vật cần cân, làm hỏng cân và cho kết quả sai.
Câu trả lời mẫu
“Ngoài các loại cân trong hình 5.2, ta còn gặp cân điện tử dùng để cân vàng, thuốc; cân treo dùng để cân cá, hành lý; cân tạ dùng để cân bao gạo; cân ô tô dùng để cân xe chở hàng.”
Bài luyện tập
- Chọn cân phù hợp: Để cân 2 g bột nghệ làm thí nghiệm, nên dùng cân tiểu li hay cân tạ? Đáp án: cân tiểu li, vì khối lượng rất nhỏ cần ĐCNN nhỏ.
- Xác định GHĐ: Một cân đồng hồ ghi tối đa 5 kg. Có nên dùng để cân bao xi măng 20 kg không? Đáp án: Không, vì 20 kg vượt quá GHĐ 5 kg.
- Thực tế quanh em: Kể tên hai loại cân ở chợ và một loại cân ở bệnh viện hay trạm y tế. Gợi ý: cân đòn, cân đồng hồ; cân sức khoẻ.
Câu hỏi thường gặp
Ngoài hình 5.2 a, b, c, có thể kể thêm những loại cân nào?
Có thể kể cân điện tử, cân đồng hồ, cân Rô-béc-van, cân đòn, cân treo, cân bàn, cân sức khoẻ, cân tạ, cân ô tô. Nên chọn những loại chưa xuất hiện trong hình.
Cân dùng để đo đại lượng nào?
Cân dùng để đo khối lượng của vật, với đơn vị thường là kg, g hoặc tấn, không phải đo trọng lượng.
GHĐ và ĐCNN của cân là gì?
GHĐ là khối lượng lớn nhất cân đo được; ĐCNN là khối lượng nhỏ nhất mà hai vạch hay hai số liên tiếp trên cân phân biệt được.
Vì sao cần nhiều loại cân khác nhau?
Vì vật cần cân có khối lượng rất khác nhau và yêu cầu độ chính xác khác nhau, nên mỗi loại cân được thiết kế với GHĐ và ĐCNN phù hợp.