Trả lời nhanh
Vùng trọng điểm sản xuất lương thực, thực phẩm lớn nhất nước ta là Đồng bằng sông Cửu Long. Vùng có đất phù sa màu mỡ, khí hậu cận xích đạo nóng ẩm, nguồn nước dồi dào và nông dân giàu kinh nghiệm. Nhờ vậy, đồng bằng này đóng góp hơn một nửa sản lượng lúa, phần lớn lượng gạo xuất khẩu và nhiều thuỷ sản của cả nước.
Vì sao là Đồng bằng sông Cửu Long?
Muốn nhớ lâu, em đừng học thuộc đáp án mà hãy nhớ bốn nhóm điều kiện thuận lợi sau.
- Đất đai: đồng bằng rộng khoảng 4 triệu ha, là đồng bằng châu thổ lớn nhất cả nước, chủ yếu là đất phù sa. Ngoài ra còn có đất phèn, đất mặn.
- Khí hậu: cận xích đạo, nóng quanh năm, nguồn nhiệt ẩm dồi dào. Cây lúa có thể trồng 2–3 vụ mỗi năm.
- Nguồn nước: sông Tiền, sông Hậu cùng hệ thống kênh rạch chằng chịt. Nước vừa tưới tiêu, vừa nuôi cá, tôm.
- Con người và thị trường: lao động có nhiều kinh nghiệm trồng lúa, nuôi thuỷ sản. Vùng có cơ sở chế biến, cảng và thị trường xuất khẩu rộng.
Vai trò của vùng trong sản xuất lương thực, thực phẩm
| Lĩnh vực | Vai trò của Đồng bằng sông Cửu Long |
|---|---|
| Lúa gạo | Chiếm hơn 50% diện tích và sản lượng lúa cả nước; đảm bảo an ninh lương thực quốc gia |
| Xuất khẩu gạo | Cung cấp phần lớn (khoảng 90%) lượng gạo xuất khẩu |
| Thuỷ sản | Dẫn đầu cả nước về nuôi trồng và sản lượng (cá tra, cá ba sa, tôm) |
| Cây ăn quả | Vùng cây ăn quả nhiệt đới lớn: xoài, cam, bưởi, sầu riêng, nhãn… |
| Chăn nuôi | Vịt đàn là thế mạnh, kèm lợn và gia cầm |
Lưu ý: các tỉ lệ phần trăm trong sách và thống kê mỗi năm dao động đôi chút. Em chỉ cần nhớ ý lớn là “hơn một nửa lúa, phần lớn gạo xuất khẩu, dẫn đầu thuỷ sản”.
Phân biệt với vùng trọng điểm lương thực thứ hai
Đồng bằng sông Hồng cũng là vùng trọng điểm lương thực, thực phẩm nhưng xếp thứ hai. Vùng này có năng suất lúa cao nhờ thâm canh lâu đời. Tuy vậy, đất nông nghiệp hẹp, dân cư rất đông nên sản lượng và lượng gạo dư để xuất khẩu kém xa Đồng bằng sông Cửu Long. Vùng nổi bật thêm ở vụ đông (ngô, khoai tây, rau), chăn nuôi lợn và nuôi thuỷ sản.
Các vùng khác (Đông Nam Bộ, Duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên…) mạnh về cây công nghiệp, kinh tế biển hoặc công nghiệp. Chúng không phải vùng lương thực lớn nhất.
Lỗi sai thường gặp
- Chọn Đồng bằng sông Hồng vì nghĩ “đồng bằng đầu tiên, đông dân nhất”. Câu hỏi hỏi về lớn nhất, tức là xét quy mô sản lượng và xuất khẩu.
- Chỉ nhớ lúa mà quên “thực phẩm”. Vùng còn dẫn đầu về thuỷ sản và cây ăn quả.
- Nhầm “vùng trọng điểm lúa” với “vùng cây công nghiệp lớn nhất”. Cây công nghiệp lớn là Tây Nguyên (cà phê) và Đông Nam Bộ (cao su).
Khó khăn và hướng thích ứng
Đồng bằng sông Cửu Long đang chịu tác động của biến đổi khí hậu: xâm nhập mặn, hạn hán, sạt lở bờ sông, sụt lún đất. Vì vậy vùng đang chuyển đổi: trồng lúa chất lượng cao, luân canh lúa – tôm, mở rộng nuôi trồng thuỷ sản, trồng cây ăn quả và xây dựng hồ chứa nước ngọt, công trình ngăn mặn. Mục tiêu là sản xuất bền vững, nâng giá trị nông sản.
Luyện tập nhanh
- Câu 1. Nêu hai điều kiện tự nhiên thuận lợi nhất giúp Đồng bằng sông Cửu Long trồng lúa.
Đáp án gợi ý: đất phù sa màu mỡ, rộng lớn; khí hậu cận xích đạo nóng ẩm cùng nguồn nước dồi dào từ sông Tiền, sông Hậu. - Câu 2. Vì sao Đồng bằng sông Hồng có năng suất lúa cao nhưng không phải vùng xuất khẩu gạo lớn nhất?
Đáp án gợi ý: đất nông nghiệp hẹp, dân đông nên phần lớn lương thực dùng tại chỗ; sản lượng dư thừa ít hơn nhiều so với Đồng bằng sông Cửu Long. - Câu 3. Kể tên hai sản phẩm thực phẩm (ngoài gạo) là thế mạnh của Đồng bằng sông Cửu Long.
Đáp án gợi ý: cá tra (cá ba sa) và tôm; có thể thêm trái cây nhiệt đới.
Câu hỏi thường gặp
Vùng sản xuất lương thực lớn nhất nước ta là vùng nào?
Đó là Đồng bằng sông Cửu Long, nơi cung cấp hơn một nửa sản lượng lúa và phần lớn lượng gạo xuất khẩu của cả nước.
Vùng trọng điểm lương thực lớn thứ hai của nước ta là vùng nào?
Là Đồng bằng sông Hồng. Vùng có năng suất lúa cao nhưng quỹ đất ít và dân cư đông nên quy mô nhỏ hơn.
Ngoài lúa gạo, Đồng bằng sông Cửu Long còn nổi bật về gì?
Vùng dẫn đầu cả nước về nuôi trồng và đánh bắt thuỷ sản (cá tra, tôm), đồng thời là vùng cây ăn quả nhiệt đới lớn.
Khó khăn lớn nhất của Đồng bằng sông Cửu Long trong sản xuất nông nghiệp là gì?
Là xâm nhập mặn, hạn hán, sạt lở và sụt lún do biến đổi khí hậu cùng việc khai thác nước, cát; vùng cần chuyển đổi mô hình sản xuất để thích ứng.