Vùng nào có mật độ dân số cao nhất nước ta? Đáp án và giải thích

Đồng bằng sông Hồng đông dân đến mức nào?

Theo số liệu các cuộc điều tra dân số gần đây, mật độ dân số cả nước khoảng 290–300 người/km². Riêng Đồng bằng sông Hồng vượt mốc 1.000 người/km², cao nhất trong sáu vùng kinh tế – xã hội của cả nước.

Đề bài thường chỉ hỏi “vùng”, nên khi gặp phương án có tên vùng, em chọn Đồng bằng sông Hồng. Nếu đề hỏi “tỉnh/thành phố” thì câu trả lời sẽ khác (xem phần lỗi sai bên dưới).

So sánh mật độ dân số giữa các vùng

Bảng dưới đây là số liệu làm tròn, mang tính tham khảo để em nắm thứ tự lớn – nhỏ.

Vì sao Đồng bằng sông Hồng có mật độ cao nhất?

1. Tự nhiên thuận lợi: địa hình bằng phẳng, đất phù sa màu mỡ, nguồn nước dồi dào từ hệ thống sông Hồng và sông Thái Bình, khí hậu có mùa đông lạnh phù hợp đa dạng cây trồng.
2. Lịch sử khai thác lâu đời: đây là cái nôi của nền văn minh lúa nước, dân cư tụ họp từ hàng nghìn năm trước.
3. Kinh tế: trồng lúa nước thâm canh cần nhiều lao động; về sau lại có thêm công nghiệp, dịch vụ, làng nghề.
4. Hệ thống đô thị: Hà Nội, Hải Phòng cùng nhiều đô thị vệ tinh kéo dân cư về.
5. Diện tích không lớn: vùng chỉ chiếm phần nhỏ diện tích cả nước nhưng tập trung lượng dân rất lớn nên mật độ bị đẩy lên cao.

Cách loại trừ khi làm trắc nghiệm

• Tây Nguyên, Trung du và miền núi Bắc Bộ: địa hình núi cao, đất dốc, giao thông khó khăn nên dân cư thưa → loại ngay.
• Bắc Trung Bộ, Duyên hải Nam Trung Bộ: đồng bằng nhỏ hẹp, bị chia cắt, dân tập trung ven biển nhưng mật độ trung bình → loại.
• Đồng bằng sông Cửu Long, Đông Nam Bộ: dân khá đông nhưng vẫn thấp hơn Đồng bằng sông Hồng. Đây là hai phương án gây nhiễu nhiều nhất.

Mẹo nhớ: “Hồng đứng nhất, Đông Nam nhì; Tây Nguyên chót bảng”.

Lỗi sai thường gặp

• Nhầm với địa phương: nếu hỏi đơn vị hành chính có mật độ cao nhất thì thường là TP. Hồ Chí Minh hoặc Hà Nội, không phải “vùng”.
• Nhầm “đông dân” với “mật độ cao”: Đồng bằng sông Cửu Long có số dân lớn nhưng diện tích rộng, nên mật độ thấp hơn. Mật độ = số dân ÷ diện tích.
• Nhầm với Đông Nam Bộ: vùng này có đô thị lớn nhất nước nhưng diện tích rộng hơn và nhiều nơi còn thưa dân, nên mật độ chung vẫn thấp hơn.

Bài luyện tập

1. Câu 1. Công thức tính mật độ dân số là gì?
   Đáp án: Mật độ dân số = số dân ÷ diện tích (người/km²).
2. Câu 2. Ví dụ tự đặt: một vùng có 20 triệu dân, diện tích 20.000 km². Mật độ là bao nhiêu?
   Đáp án: 20.000.000 ÷ 20.000 = 1.000 người/km².
3. Câu 3. Nêu hai nguyên nhân khiến Tây Nguyên có mật độ dân số thấp nhất.
   Đáp án: Địa hình cao nguyên, đồi núi, giao thông và cơ sở hạ tầng từng hạn chế; lịch sử khai thác muộn hơn, dân nhập cư mới tăng trong vài chục năm gần đây.