Trả lời nhanh
Đáp án đúng là C. Cây bạch đàn. Mọi sinh vật (vật sống) đều được cấu tạo từ tế bào, mà cây bạch đàn là thực vật, thuộc sinh vật. Xe ô tô, cây cầu và ngôi nhà được làm từ kim loại, bê tông, gạch, nhựa, đều là vật không sống nên không có cấu tạo tế bào.
Tế bào là gì?
Tế bào là đơn vị cấu trúc và chức năng của sự sống. Nghĩa là cơ thể sống được “xây” nên từ các tế bào, giống như một ngôi nhà được xây từ nhiều viên gạch, và mỗi tế bào đều thực hiện được các hoạt động sống cơ bản như lớn lên, sinh sản, trao đổi chất.
Một số sinh vật chỉ có một tế bào (như vi khuẩn, trùng roi), nhiều sinh vật có hàng nghìn tỉ tế bào (như cây xanh, con người).
Phân tích từng phương án
| Phương án | Làm bằng gì? | Vật sống hay không? | Có tế bào? |
|---|---|---|---|
| A. Xe ô tô | Thép, nhựa, cao su, kính | Không sống | Không |
| B. Cây cầu | Bê tông, thép | Không sống | Không |
| C. Cây bạch đàn | Cơ thể thực vật: rễ, thân, lá | Sống | Có |
| D. Ngôi nhà | Gạch, xi măng, gỗ, ngói | Không sống | Không |
Em chỉ cần hỏi một câu: “Vật này có lớn lên, trao đổi chất, sinh sản được không?”. Cây bạch đàn trả lời “có”, còn ba vật kia thì không.
Cây bạch đàn có những loại tế bào nào?
- Tế bào ở rễ hút nước và muối khoáng.
- Tế bào mạch dẫn ở thân vận chuyển nước và chất dinh dưỡng.
- Tế bào lá chứa lục lạp để quang hợp, tạo chất hữu cơ.
Dù hình dạng, kích thước khác nhau, tế bào thực vật đều có cấu tạo gồm: thành tế bào, màng tế bào, chất tế bào và nhân (hoặc vùng nhân). Tế bào lá còn có lục lạp màu xanh.
Mẹo nhận biết vật sống – vật không sống
- Có lớn lên và sinh sản không? Cây phát triển thêm cành lá, ra hoa, kết quả; xe hay nhà thì không tự lớn lên.
- Có trao đổi chất với môi trường không? Cây hút nước, khí cacbonic và thải ra oxi. Xe chỉ cần nhiên liệu để chạy nhưng không phải là trao đổi chất sống.
- Có cảm ứng không? Hoa hướng dương quay theo ánh sáng, cây trinh nữ cụp lá khi chạm vào.
Lưu ý để không nhầm
- Đồ gỗ, giấy: chúng được làm từ cây từng có tế bào, nhưng sản phẩm đã chế biến thì không còn là vật sống. Đề bài thường chỉ hỏi vật sống, nên tránh nhầm khi gặp những phương án như “cái bàn gỗ”.
- Virus: không có cấu tạo tế bào, nên không được xếp vào sinh vật có cấu tạo tế bào. Đây là ví dụ thường gặp ở lớp trên.
- Tế bào rất nhỏ: hầu hết tế bào phải dùng kính hiển vi mới nhìn thấy. Nhưng nhỏ không có nghĩa là không có.
Quan sát tế bào ngoài đời
Em có thể quan sát tế bào biểu bì vảy hành tím hay lá cây rong dưới kính hiển vi. Dùng lá kính nhỏ, nhỏ một giọt nước, bóc lớp màng mỏng rồi trải phẳng lên lam kính. Em sẽ thấy các ô nhỏ xếp khít như gạch lát nền, mỗi ô là một tế bào.
Luyện tập có đáp án
Câu 1. Vật nào sau đây không có cấu tạo tế bào: con gà, cây xoài, hòn đá, vi khuẩn?
Đáp án: Hòn đá.
Câu 2. Vì sao nói tế bào là đơn vị cấu trúc của sự sống?
Đáp án: Vì mọi cơ thể sống đều được tạo nên từ tế bào.
Câu 3. Kể tên ba thành phần chính của một tế bào.
Đáp án: Màng tế bào, chất tế bào, nhân (hoặc vùng nhân); tế bào thực vật có thêm thành tế bào.
Câu hỏi thường gặp
Vật nào có cấu tạo từ tế bào?
Mọi sinh vật (vật sống) như thực vật, động vật, nấm, vi khuẩn đều được cấu tạo từ tế bào. Vật không sống như đá, xe, nhà thì không.
Cây cối có cấu tạo từ tế bào không?
Có. Cây cối là thực vật, cơ thể gồm nhiều loại tế bào khác nhau ở rễ, thân, lá, hoa, quả.
Tế bào gồm những thành phần nào?
Gồm màng tế bào, chất tế bào và nhân (hoặc vùng nhân). Tế bào thực vật còn có thành tế bào và có thể có lục lạp.
Virus có cấu tạo từ tế bào không?
Không. Virus chưa có cấu tạo tế bào, chỉ gồm vật chất di truyền và lớp vỏ protein, nên chỉ nhân lên khi sống trong tế bào chủ.