Trả lời nhanh
Thông điệp được gửi gắm qua hình ảnh con chào mào xoay quanh việc con người cần biết yêu thương, trân trọng và sống hài hoà với thiên nhiên, với những sinh linh bé nhỏ quanh mình. Từ đó, người đọc nhận ra trách nhiệm gìn giữ sự sống và sự tự do của loài vật, đồng thời biết nâng niu những điều giản dị trong cuộc sống.
Thông điệp là gì? Phân biệt với chủ đề
Thông điệp là điều tác giả muốn nhắn nhủ, là bài học hay cách nhìn cuộc sống mà người đọc rút ra sau khi đọc xong. Chủ đề trả lời câu hỏi “văn bản viết về vấn đề gì”, còn thông điệp trả lời “tác giả muốn mình nghĩ và làm gì”.
Ví dụ: chủ đề có thể là mối quan hệ giữa con người và loài chim; thông điệp là con người cần đối xử tử tế với loài vật và thiên nhiên. Khi làm bài, em nên nêu thông điệp thành một câu khẳng định hoàn chỉnh, có động từ như “hãy”, “cần”, “nên”.
Các ý chính có thể nêu khi trả lời
Với văn bản lấy hình ảnh con chào mào làm trung tâm, em có thể triển khai theo ba tầng ý sau, rồi đối chiếu với chi tiết cụ thể trong bài em đang học.
- Yêu thương, trân trọng sinh linh nhỏ bé: một con chim nhỏ cũng có sự sống, có tiếng hót, có nhu cầu được sống tự nhiên.
- Sống hài hoà với thiên nhiên: con người không phải chủ nhân tuyệt đối mà là một phần của thế giới tự nhiên; làm tổn hại thiên nhiên cũng là làm nghèo đi đời sống của chính mình.
- Biết nâng niu cái đẹp giản dị: tiếng chim, cảnh sắc quê hương gắn với kí ức, tình cảm, giúp tâm hồn con người phong phú hơn.
Lưu ý: tuỳ cách xây dựng tình huống trong từng văn bản, thông điệp nào được nhấn mạnh nhất sẽ khác nhau. Hãy chọn ý có nhiều chi tiết chứng minh nhất làm ý chính.
Cách tìm thông điệp trong 4 bước
| Bước | Việc cần làm | Câu hỏi tự đặt |
|---|---|---|
| 1 | Gạch chân hình ảnh, chi tiết nổi bật về con chào mào | Con vật xuất hiện thế nào, gắn với ai, ở đâu? |
| 2 | Tìm thái độ, cảm xúc của nhân vật hoặc người kể | Họ yêu mến, tiếc nuối, day dứt hay thay đổi nhận thức? |
| 3 | Chú ý đoạn mở đầu, kết thúc, lời suy ngẫm | Tác giả có nói thẳng điều muốn nhắn gửi không? |
| 4 | Khái quát thành bài học cho bản thân | Mình cần sống, ứng xử ra sao? |
Vì sao tác giả chọn hình ảnh con chào mào?
Con chào mào là loài chim quen thuộc ở làng quê, nhỏ bé, gần gũi, có giọng hót vui tai. Chọn một con vật bình dị giúp tác giả nói về những điều lớn lao (tình yêu thiên nhiên, trách nhiệm với sự sống) bằng một cách rất nhẹ nhàng, dễ đi vào lòng người.
Hình ảnh nhỏ bé còn tạo sự đối lập: càng nhỏ, càng dễ bị bỏ qua hay tổn thương, nên càng cần sự chở che. Đó là chỗ làm thông điệp thêm sức nặng.
Đoạn văn mẫu (khoảng 6 câu)
Qua hình ảnh con chào mào, tác giả gửi gắm một thông điệp giản dị mà sâu sắc: hãy biết yêu thương và trân trọng những sinh linh bé nhỏ quanh ta. Một con chim nhỏ không có sức mạnh để tự bảo vệ trước sự vô tình của con người, vì thế sự tử tế của chúng ta càng quan trọng. Khi biết lắng nghe tiếng chim, ta cũng biết lắng nghe vẻ đẹp của thiên nhiên và của chính tâm hồn mình. Từ đó, mỗi người cần sống hài hoà với môi trường, không săn bắt, không làm tổn hại loài vật. Với em, bài học ấy bắt đầu từ việc nhỏ như bảo vệ cây xanh, không bẫy chim, không xem thường những điều bình thường. Thông điệp ấy khiến em thấy cuộc sống trở nên đáng quý hơn.
Em nên thay phần ví dụ bằng chi tiết thực tế trong bài (tên nhân vật, sự việc, câu văn) để bài viết có minh chứng riêng.
Lỗi sai thường gặp
- Chỉ kể lại nội dung mà không nêu bài học rút ra.
- Nêu thông điệp quá chung chung như “phải sống tốt” mà không gắn với hình ảnh con chào mào.
- Nhầm thông điệp với nghệ thuật (ví dụ viết “tác giả dùng nhân hoá” thay cho điều tác giả nhắn gửi).
- Bỏ phần liên hệ bản thân khi đề yêu cầu “em rút ra bài học gì”.
Mẹo nhớ
Dùng công thức: Hình ảnh – Cảm xúc – Bài học. Trước hết nêu hình ảnh con chào mào, tiếp đó nói cảm xúc nó gợi lên, cuối cùng chốt thành một lời nhắn gửi bắt đầu bằng “hãy…”.
Bài luyện tập
- Bài 1. Viết một câu nêu thông điệp của văn bản, bắt đầu bằng từ “Hãy”. Gợi ý đáp án: “Hãy yêu thương, bảo vệ thiên nhiên và những loài vật nhỏ bé quanh ta.”
- Bài 2. Phân biệt: “Văn bản kể về mối quan hệ giữa con người và loài chim” là chủ đề hay thông điệp? Đáp án: Đó là chủ đề, vì chỉ nêu vấn đề được đề cập, chưa nêu điều nhắn nhủ.
- Bài 3. Nêu hai việc làm cụ thể của học sinh để thực hiện thông điệp. Gợi ý: không bắt, nhốt chim hoang dã; tham gia trồng và chăm sóc cây xanh ở trường.
Câu hỏi thường gặp
Thông điệp của văn bản Con chào mào nên viết thế nào cho ngắn gọn?
Em có thể viết: cần yêu thương, trân trọng và sống hài hoà với thiên nhiên, với những sinh linh nhỏ bé quanh mình, rồi dẫn thêm một chi tiết cụ thể trong bài.
Thông điệp khác chủ đề ở điểm nào?
Chủ đề là vấn đề chính văn bản đề cập; thông điệp là điều tác giả nhắn nhủ, thường là bài học hoặc cách ứng xử mà người đọc rút ra.
Làm sao để bài trả lời có điểm cao?
Nêu thông điệp rõ ràng, dẫn chi tiết trong văn bản làm dẫn chứng, giải thích vì sao đó là thông điệp và liên hệ bản thân bằng việc làm thiết thực.