Trả lời nhanh
Tên khoa học của một loài được hiểu là tên gọi chính thức, dùng thống nhất trên toàn thế giới, được đặt theo quy tắc danh pháp hai phần: tên chi (viết hoa chữ cái đầu) đứng trước, tên loài (viết thường) đứng sau, bằng tiếng La-tinh. Ví dụ: người là Homo sapiens. Có thể kèm tên tác giả phát hiện và năm công bố.
Tên khoa học là gì?
Mỗi loài sinh vật thường có nhiều tên địa phương. Cùng là quả “na” nhưng miền này gọi khác miền kia; ngược lại, một cái tên có thể chỉ hai loài khác nhau. Để các nhà khoa học trên thế giới hiểu cùng một đối tượng, người ta đặt cho mỗi loài một tên khoa học duy nhất.
Cách đặt tên này do nhà khoa học Carl Linnaeus đề xuất từ thế kỷ XVIII và vẫn được dùng đến ngày nay. Nó gọi là danh pháp hai phần (còn gọi là danh pháp kép).
Cấu trúc của tên khoa học
| Phần | Ý nghĩa | Cách viết |
|---|---|---|
| Phần 1 | Tên chi (giống) mà loài thuộc về | Viết hoa chữ cái đầu |
| Phần 2 | Tên loài (tính từ định loại) | Viết thường toàn bộ |
| Phần 3 (có thể có) | Tên tác giả, năm công bố | Viết sau, không in nghiêng |
Hai phần đầu được in nghiêng khi đánh máy, hoặc gạch chân riêng từng từ khi viết tay.
Ví dụ minh hoạ
- Người: Homo sapiens (chi Homo, loài sapiens).
- Hổ: Panthera tigris.
- Mèo nhà: Felis catus.
- Lúa: Oryza sativa.
- Xoài: Mangifera indica.
Để ý: chữ đầu của tên chi luôn viết hoa, còn tên loài tuyệt đối không viết hoa, kể cả khi đứng đầu câu cũng giữ nguyên quy tắc này cho phần tên loài.
Vì sao phải dùng tên khoa học?
- Thống nhất: mọi quốc gia đều dùng cùng một tên, tránh nhầm lẫn do tên địa phương.
- Cho biết quan hệ họ hàng: hai loài cùng chi có phần đầu giống nhau, ví dụ Panthera tigris (hổ) và Panthera leo (sư tử) cùng chi Panthera.
- Dễ tra cứu trong sách, cơ sở dữ liệu và tài liệu khoa học.
Vị trí của loài trong hệ thống phân loại
Các bậc phân loại sắp từ nhỏ đến lớn: loài → chi (giống) → họ → bộ → lớp → ngành → giới. Loài là bậc nhỏ nhất và là đơn vị cơ bản. Mẹo nhớ: “Loài – Giống – Họ – Bộ – Lớp – Ngành – Giới” đọc như một dãy từ cụ thể đến khái quát.
Phân biệt tên khoa học với các tên khác
- Tên phổ thông: tên tiếng Việt thường gọi (con hổ, cây lúa). Có thể thay đổi theo vùng.
- Tên địa phương: tên dân gian ở một vùng (ví dụ quả dứa – thơm – khóm).
- Tên khoa học: tên La-tinh chuẩn quốc tế, mỗi loài chỉ một tên.
Lỗi sai thường gặp
- Viết hoa cả hai phần (Homo Sapiens) – sai, tên loài phải viết thường.
- Không in nghiêng hoặc không gạch chân hai phần tên.
- Nhầm tên khoa học là tên chi duy nhất; thực tế phải có cả tên chi và tên loài.
- Nhầm tên khoa học với tên tiếng Anh (tiger, rice…).
Bài luyện tập
- Tên khoa học của loài cây lúa là Oryza sativa. Đâu là tên chi, đâu là tên loài?
Đáp án: tên chi là Oryza, tên loài là sativa. - Cách viết nào đúng: Panthera Tigris hay Panthera tigris?
Đáp án: Panthera tigris, vì tên loài viết thường. - Hổ (Panthera tigris) và sư tử (Panthera leo) có cùng chi không? Vì sao?
Đáp án: Có, vì cùng phần đầu Panthera, nên chúng có quan hệ họ hàng gần.
Câu hỏi thường gặp
Tên khoa học của một loài gồm mấy phần?
Gồm hai phần chính theo danh pháp hai phần: tên chi viết hoa chữ đầu và tên loài viết thường. Có thể thêm tên tác giả và năm công bố ở cuối.
Ai là người đề xuất cách đặt tên khoa học hai phần?
Nhà khoa học Thụy Điển Carl Linnaeus đề xuất cách gọi tên này vào thế kỷ XVIII, và nó vẫn được dùng đến nay.
Tên khoa học của người là gì?
Là Homo sapiens, trong đó Homo là tên chi và sapiens là tên loài.
Tên khoa học viết bằng ngôn ngữ nào?
Được viết bằng tiếng La-tinh (hoặc La-tinh hoá) để dùng thống nhất trên toàn thế giới.