Trả lời nhanh
Trong câu hỏi này, phương án nêu vi khuẩn (ví dụ vi khuẩn E. coli, vi khuẩn lam) là đáp án đúng, vì vi khuẩn được cấu tạo từ tế bào nhân sơ. Phương án A là trùng giày thì sai: trùng giày là sinh vật đơn bào nhưng tế bào của nó có nhân hoàn chỉnh, tức là tế bào nhân thực.
Tế bào nhân sơ là gì?
Tế bào nhân sơ là loại tế bào chưa có nhân hoàn chỉnh. Vật chất di truyền (DNA) nằm trong vùng nhân, không có màng bao bọc. Bên trong tế bào cũng không có các bào quan có màng như ti thể, lục lạp hay bộ máy Golgi.
Tế bào nhân sơ rất nhỏ, thường chỉ vài micrômét, nên phải dùng kính hiển vi mới quan sát được. Sinh vật nhân sơ đều là sinh vật đơn bào.
Sinh vật nào có tế bào nhân sơ?
Trong chương trình KHTN lớp 6, bạn chỉ cần nhớ: vi khuẩn là đại diện của sinh vật nhân sơ. Vi khuẩn lam (trước đây hay gọi là tảo lam) cũng thuộc nhóm này dù chúng quang hợp được. Ngoài ra còn có nhóm vi khuẩn cổ, nhưng ở mức phổ thông thường không nhắc tới.
Loại trừ từng phương án
| Sinh vật | Loại tế bào | Kết luận |
|---|---|---|
| Trùng giày | Nhân thực (đơn bào) | Loại – đây là phương án A |
| Vi khuẩn (E. coli, vi khuẩn lao, vi khuẩn lactic…) | Nhân sơ | Chọn |
| Vi khuẩn lam | Nhân sơ | Chọn |
| Trùng roi, amip, nấm men, tảo lục đơn bào | Nhân thực | Loại |
| Thực vật, động vật, nấm đa bào | Nhân thực | Loại |
| Virus | Không có cấu tạo tế bào | Loại |
Lưu ý: trang này chỉ có đủ dữ kiện về phương án A. Nếu đề của bạn có các phương án khác, hãy áp dụng bảng trên: chọn phương án nói về vi khuẩn, loại các phương án còn lại.
Vì sao trùng giày không phải sinh vật nhân sơ?
Trùng giày là nguyên sinh vật, sống trong nước ao hồ. Dù chỉ có một tế bào, tế bào ấy có nhân được màng nhân bao bọc, cùng nhiều bào quan có màng. Vì vậy nó thuộc nhóm nhân thực.
Nhiều bạn nghĩ “đơn bào thì là nhân sơ”. Cách nghĩ này sai. Đơn bào chỉ nói về số lượng tế bào, còn nhân sơ hay nhân thực nói về cấu trúc tế bào.
Mẹo nhớ
- “Sơ” nghĩa là sơ khai: nhân chưa hoàn chỉnh, chưa có màng nhân.
- Nhân sơ = vi khuẩn. Hầu hết các sinh vật còn lại em gặp ở lớp 6 (nấm, thực vật, động vật, nguyên sinh vật) đều là nhân thực.
- Virus không phải tế bào, đừng xếp vào nhân sơ hay nhân thực.
Lỗi sai thường gặp
- Chọn trùng giày, amip vì thấy “đơn bào, nhỏ bé”.
- Cho rằng vi khuẩn lam là tảo nhân thực vì có khả năng quang hợp. Thực ra chúng vẫn là nhân sơ.
- Xếp virus vào nhóm nhân sơ.
Bài luyện tập
- Nấm men (dùng làm bánh mì) có cấu tạo từ tế bào nhân sơ không?
Đáp án: Không. Nấm men là nấm đơn bào có nhân thực. - Vi khuẩn lam có tế bào nhân sơ hay nhân thực?
Đáp án: Nhân sơ, vì chưa có nhân hoàn chỉnh và không có bào quan có màng. - Virus gây bệnh cúm có phải sinh vật nhân sơ không?
Đáp án: Không. Virus chưa có cấu tạo tế bào.
Câu hỏi thường gặp
Tế bào nhân sơ khác tế bào nhân thực ở điểm nào?
Tế bào nhân sơ chưa có nhân hoàn chỉnh (DNA nằm ở vùng nhân, không có màng bao) và không có bào quan có màng. Tế bào nhân thực có nhân với màng nhân và nhiều bào quan có màng.
Trùng giày có phải sinh vật nhân sơ không?
Không. Trùng giày là nguyên sinh vật đơn bào nhưng tế bào có nhân hoàn chỉnh nên thuộc sinh vật nhân thực.
Vi khuẩn lam là nhân sơ hay nhân thực?
Vi khuẩn lam là sinh vật nhân sơ. Chúng quang hợp được nhưng không có nhân hoàn chỉnh và không có lục lạp.
Virus có cấu tạo từ tế bào nhân sơ không?
Không. Virus chưa có cấu tạo tế bào nên không thuộc nhóm nhân sơ hay nhân thực.