Trả lời nhanh
Quyền bình đẳng giữa các dân tộc về giáo dục được hiểu là: các dân tộc, dù đông người hay ít người, ở miền xuôi hay miền núi, đều có quyền và cơ hội học tập như nhau. Nhà nước tạo điều kiện, ưu tiên đầu tư cho vùng dân tộc thiểu số, miền núi, vùng khó khăn để mọi dân tộc cùng được học tập và phát triển.
Hiểu đúng nội dung bình đẳng về giáo dục
Quyền bình đẳng giữa các dân tộc là một phần của nội dung “bình đẳng giữa các dân tộc, tôn giáo” trong môn Giáo dục công dân 12 (chương trình cũ). Trong lĩnh vực giáo dục, quyền này gồm ba ý chính:
- Bình đẳng về quyền và cơ hội học tập: không dân tộc nào bị cấm, bị hạn chế hay bị phân biệt khi đến trường, học nghề, học lên cao.
- Nhà nước tạo điều kiện: xây dựng trường, lớp, đội ngũ giáo viên và chính sách hỗ trợ để các dân tộc đều có cơ hội học tập thực sự, chứ không chỉ “được phép học” trên giấy.
- Ưu tiên vùng khó khăn: Hiến pháp 2013 quy định Nhà nước ưu tiên đầu tư phát triển giáo dục ở miền núi, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và vùng có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn.
Ví dụ trong thực tế: trường phổ thông dân tộc nội trú, trường bán trú, chế độ miễn giảm học phí, hỗ trợ học sinh vùng khó khăn, tuyển sinh theo chế độ cử tuyển… Đó đều là biện pháp để thu hẹp khoảng cách về cơ hội.
Vì sao phải “ưu tiên” mà vẫn gọi là bình đẳng?
Đây là chỗ học sinh hay thắc mắc. Bình đẳng ở đây là bình đẳng về quyền và cơ hội, không phải bắt mọi người nhận kết quả giống hệt nhau hay được đối xử y chang nhau. Vùng núi xa xôi có xuất phát điểm khó hơn, nên Nhà nước phải hỗ trợ thêm thì cơ hội học tập mới ngang bằng với nơi khác.
Mẹo nhớ: “Cùng quyền học – khác mức hỗ trợ – chung mục tiêu phát triển.”
Những cách hiểu sai thường gặp
Dưới đây là các nhận định tự đặt để bạn dễ phân biệt khi gặp câu trắc nghiệm có nội dung tương tự (không phải phương án của một đề cụ thể):
| Nhận định | Đúng/Sai | Giải thích |
|---|---|---|
| Chỉ dân tộc đa số mới có quyền học lên cao | Sai | Mọi dân tộc đều có quyền học tập, không phân biệt. |
| Các dân tộc đều có cơ hội học tập như nhau, Nhà nước tạo điều kiện để họ phát triển | Đúng | Đúng tinh thần Hiến pháp và nội dung bài học. |
| Bình đẳng nghĩa là mọi học sinh phải được hỗ trợ giống hệt nhau, kể cả vùng thuận lợi | Sai | Bình đẳng không có nghĩa là cào bằng; vùng khó khăn được ưu tiên hơn. |
| Vùng dân tộc thiểu số không cần đầu tư thêm vì đã bình đẳng | Sai | Chính vì bình đẳng nên Nhà nước phải ưu tiên đầu tư. |
Cách làm câu hỏi dạng này
- Tìm phương án nhấn mạnh “cơ hội học tập như nhau” và “Nhà nước tạo điều kiện/ưu tiên”.
- Loại phương án có từ tuyệt đối như “chỉ”, “bắt buộc giống nhau”, “không cần”.
- Loại phương án nói về lĩnh vực khác (ví dụ quyền dùng tiếng nói, chữ viết thuộc bình đẳng về văn hóa; quyền tham gia quản lý nhà nước thuộc bình đẳng về chính trị; phát triển kinh tế vùng thuộc bình đẳng về kinh tế).
Phân biệt bốn lĩnh vực bình đẳng giữa các dân tộc
- Chính trị: công dân mọi dân tộc có quyền tham gia bầu cử, ứng cử, tham gia quản lý nhà nước và xã hội.
- Kinh tế: Nhà nước thực hiện chính sách phát triển kinh tế – xã hội ở miền núi, vùng dân tộc thiểu số.
- Văn hóa: các dân tộc có quyền giữ gìn bản sắc, dùng tiếng nói, chữ viết, phong tục, truyền thống của mình.
- Giáo dục: các dân tộc có cơ hội học tập như nhau, Nhà nước tạo điều kiện để vùng khó khăn cũng được học tập.
Bài luyện tập
Câu 1. Em A là học sinh dân tộc Mông ở vùng cao, được học ở trường nội trú của huyện và được hỗ trợ tiền ăn. Việc này thể hiện bình đẳng giữa các dân tộc trong lĩnh vực nào?
Đáp án: Giáo dục – Nhà nước tạo điều kiện, ưu tiên để học sinh vùng dân tộc thiểu số có cơ hội học tập.
Câu 2. Một bạn nói: “Trường học vùng cao được đầu tư thêm là không công bằng với vùng xuôi”. Em nhận xét thế nào?
Đáp án: Nhận xét chưa đúng. Bình đẳng là bình đẳng về cơ hội; vùng khó khăn cần được ưu tiên để khoảng cách phát triển được thu hẹp, đúng chính sách của Nhà nước.
Câu 3. Việc một địa phương mở lớp dạy chữ dân tộc cho học sinh có nguyện vọng thuộc lĩnh vực bình đẳng nào là chủ yếu?
Đáp án: Chủ yếu là văn hóa (giữ gìn tiếng nói, chữ viết), đồng thời liên quan giáo dục; khi làm bài cần xem đề nhấn mạnh việc “học tập” hay “giữ gìn bản sắc”.
Ghi nhớ
Bình đẳng về giáo dục giữa các dân tộc = mọi dân tộc có cơ hội học tập như nhau + Nhà nước tạo điều kiện, ưu tiên vùng khó khăn. Nếu đề của bạn có sẵn bốn phương án, hãy chọn phương án khớp nhất với hai ý này.
Câu hỏi thường gặp
Quyền bình đẳng giữa các dân tộc về giáo dục là gì?
Là việc các dân tộc đều có quyền và cơ hội học tập như nhau, không bị phân biệt; Nhà nước tạo điều kiện và ưu tiên đầu tư cho vùng dân tộc thiểu số, miền núi, vùng khó khăn.
Ưu tiên giáo dục cho vùng dân tộc thiểu số có trái với bình đẳng không?
Không. Bình đẳng là bình đẳng về cơ hội, không phải cào bằng. Hỗ trợ thêm cho vùng khó khăn giúp mọi dân tộc có cơ hội học tập thực sự ngang nhau.
Hãy nêu ví dụ về chính sách giáo dục thể hiện quyền bình đẳng giữa các dân tộc.
Trường phổ thông dân tộc nội trú, trường bán trú, chính sách miễn giảm học phí, hỗ trợ học sinh vùng đặc biệt khó khăn, tuyển sinh theo chế độ cử tuyển.
Bình đẳng về giáo dục khác bình đẳng về văn hóa ở điểm nào?
Bình đẳng về giáo dục nói về cơ hội học tập và điều kiện đến trường; bình đẳng về văn hóa nói về quyền giữ gìn bản sắc, dùng tiếng nói, chữ viết, phong tục của mỗi dân tộc.