Trả lời nhanh
Khi một công ty TNHH quảng cáo, khuyến mại hàng hoá trái quy định (thông tin sai sự thật, khuyến mại vượt mức cho phép, không đăng ký…) mà chưa gây hậu quả nghiêm trọng, đó thường là vi phạm hành chính, vì xâm phạm quy tắc quản lý nhà nước trong kinh doanh và bị phạt tiền. Nếu gây thiệt hại cho người mua cụ thể thì có thêm trách nhiệm dân sự.
Đề bài này thường gặp trong phần thực hiện pháp luật của môn GDCD. Do không có đủ phương án gốc của đề, bài dưới đây hướng dẫn cách xác định đáp án theo dấu hiệu để em tự áp dụng cho mọi phương án đề cho. Các ví dụ là ví dụ tự đặt.
Bước 1: Nhớ bốn loại vi phạm pháp luật
| Loại vi phạm | Quan hệ bị xâm phạm | Hình thức xử lý |
|---|---|---|
| Hình sự | Nguy hiểm cho xã hội, được Bộ luật Hình sự quy định là tội phạm | Hình phạt (phạt tiền, cải tạo, tù…) |
| Hành chính | Quy tắc quản lý nhà nước (giao thông, thương mại, quảng cáo, thuế…) | Cảnh cáo, phạt tiền, tước giấy phép… |
| Dân sự | Quan hệ tài sản, nhân thân giữa các chủ thể bình đẳng | Bồi thường, khôi phục quyền lợi |
| Kỷ luật | Quan hệ nội bộ cơ quan, đơn vị | Khiển trách, cách chức, sa thải… |
Bước 2: Phân tích hành vi của công ty
Quảng cáo và khuyến mại là hoạt động thương mại chịu sự quản lý của Nhà nước (Luật Quảng cáo, Luật Thương mại và các nghị định hướng dẫn). Vì vậy các lỗi thường gặp thuộc nhóm vi phạm quy tắc quản lý:
- Quảng cáo sai sự thật về chất lượng, công dụng, xuất xứ hàng hoá.
- Khuyến mại vượt mức tối đa: theo quy định hiện hành, mức giảm giá tối đa là 50% giá hàng hoá ngay trước thời gian khuyến mại; thời gian một chương trình không quá 90 ngày và tổng không quá 180 ngày/năm cho một nhãn hiệu hàng hoá.
- Không thông báo hoặc đăng ký chương trình khuyến mại với cơ quan quản lý khi thuộc diện phải làm.
- Không thực hiện đúng như đã công bố (hứa tặng quà nhưng không tặng).
Những hành vi này xâm phạm quy tắc quản lý nhà nước nên là vi phạm hành chính, chủ thể là tổ chức (công ty) nên bị xử phạt tiền.
Bước 3: Xét có thêm trách nhiệm nào khác không
- Dân sự: nếu khách hàng tin quảng cáo, mua hàng rồi bị thiệt hại, họ có quyền đòi bồi thường hoặc đổi trả. Đây là trách nhiệm đi kèm, không thay thế vi phạm hành chính.
- Hình sự: chỉ khi hành vi đủ dấu hiệu tội phạm theo luật (ví dụ buôn bán hàng giả gây hậu quả nghiêm trọng). Đề không nói hậu quả nặng thì không chọn.
- Kỷ luật: loại hẳn, vì đây là quan hệ giữa công ty với thị trường và Nhà nước, không phải quan hệ nội bộ.
Ví dụ tự đặt
Công ty TNHH Minh An quảng cáo “giảm giá 70% toàn bộ cửa hàng” nhưng thực tế chỉ giảm 10%, lại không thông báo cho cơ quan quản lý. Hành vi quảng cáo gian dối và khuyến mại sai quy định là vi phạm hành chính. Chị Lan mua hàng vì tin quảng cáo, nếu bị thiệt hại có thể yêu cầu bồi thường theo pháp luật dân sự.
Mẹo nhớ và lỗi hay gặp
- Mẹo: thấy “quản lý nhà nước + phạt tiền” → hành chính; “bồi thường giữa hai bên” → dân sự; “tội phạm” → hình sự; “nội bộ” → kỷ luật.
- Lỗi hay gặp: chọn dân sự chỉ vì có khách hàng bị lừa. Hãy xem đề hỏi “vi phạm loại nào” hay “phải bồi thường gì”.
- Lỗi khác: nghĩ công ty TNHH không phải chịu trách nhiệm vì không phải cá nhân. Pháp nhân vẫn là chủ thể chịu xử phạt hành chính.
Bài luyện tập
- Cửa hàng quảng cáo thực phẩm chức năng “chữa khỏi hoàn toàn bệnh tiểu đường” trong khi không có căn cứ. Đây là vi phạm loại nào? Đáp án: hành chính (quảng cáo sai sự thật); nếu người dùng bị hại còn phải bồi thường dân sự.
- Nhân viên công ty tự ý giữ lại quà khuyến mại dành cho khách. Vi phạm gì theo nội quy công ty? Đáp án: vi phạm kỷ luật (quan hệ nội bộ), có thể kèm trách nhiệm khác nếu chiếm đoạt tài sản lớn.
- Công ty bán hàng rởm gây chết người với dấu hiệu tội phạm đã được điều tra. Đáp án: vi phạm hình sự.
Câu hỏi thường gặp
Công ty TNHH có phải chịu trách nhiệm pháp lý như cá nhân không?
Có. Công ty là pháp nhân, vẫn là chủ thể vi phạm hành chính và dân sự; hình thức xử lý thường là phạt tiền, bồi thường, đình chỉ hoạt động.
Khuyến mại giảm giá tối đa được bao nhiêu phần trăm?
Theo quy định hiện hành về khuyến mại, mức giảm giá tối đa là 50% giá hàng hoá ngay trước thời gian khuyến mại, trừ một số trường hợp đặc biệt luật cho phép.
Quảng cáo sai sự thật là vi phạm hành chính hay hình sự?
Thông thường là vi phạm hành chính. Chỉ khi hành vi đủ yếu tố cấu thành tội phạm và gây hậu quả nghiêm trọng mới bị xử lý hình sự.
Khách hàng bị thiệt hại thì làm gì?
Có thể yêu cầu đổi trả, bồi thường hoặc khiếu nại, tố cáo đến cơ quan quản lý thị trường, hay khởi kiện ra toà theo quy định.