Khi làm thí nghiệm cần đảm bảo người làm không gặp nguy hiểm, thiết bị không hư hỏng

Đề bài đang hỏi điều gì?

Câu hỏi có dạng điền khuyết: «Khi làm thí nghiệm cần đảm bảo người làm thí nghiệm không gặp nguy hiểm, dùng thiết bị không bị hư hỏng và …». Vì đề bị cắt nên ta không chọn theo chữ cái mà hiểu rõ nội dung cần điền. Phần còn thiếu thường là: «không gây ô nhiễm môi trường» hoặc «cho kết quả đúng, đáng tin cậy». Cả hai ý đều thuộc yêu cầu an toàn trong phòng thực hành môn Khoa học tự nhiên.

Nếu đề của bạn có sẵn bốn phương án, hãy chọn phương án nói đến môi trường hoặc kết quả chính xác, và loại các phương án khuyến khích làm nhanh, làm tuỳ ý, bỏ qua hướng dẫn hay chỉ quan tâm đến kết quả.

Vì sao phải đảm bảo từng yêu cầu?

Quy tắc an toàn cần nhớ trong phòng thực hành

1. Trước khi làm: đọc kĩ nội quy, nghe hướng dẫn, kiểm tra dụng cụ, biết vị trí bình chữa cháy, vòi nước, hộp sơ cứu.
2. Trong khi làm: mặc đồ bảo hộ; không ăn uống, đùa nghịch; không tự ý trộn hoá chất; không nếm hay đưa hoá chất lên mũi hít trực tiếp.
3. Khi đun nóng: kẹp ống nghiệm ở khoảng một phần ba từ miệng ống, hướng miệng ống ra xa người, hơ đều rồi mới đun tập trung.
4. Khi có sự cố (vỡ dụng cụ, đổ hoá chất, bỏng, cháy): giữ bình tĩnh và báo ngay cho giáo viên, không tự xử lí.
5. Sau khi làm: tắt điện, tắt đèn cồn đúng cách, dọn dẹp, rửa dụng cụ, rửa tay bằng xà phòng.

Nhận biết kí hiệu cảnh báo

• Chất ăn mòn: tránh để dính da, mắt, quần áo – phải đeo kính và găng tay.
• Chất độc: không để vào miệng, không hít, rửa tay kĩ sau khi dùng.
• Chất dễ cháy: để xa nguồn lửa.
• Nguy hiểm về điện: không chạm tay ướt vào thiết bị, kiểm tra dây điện.
• Vật sắc nhọn, nhiệt độ cao: cẩn thận khi cầm, dùng kẹp, găng cách nhiệt.

Lỗi sai thường gặp

• Nghĩ «an toàn» chỉ là bảo vệ bản thân – quên rằng thiết bị và môi trường cũng nằm trong yêu cầu.
• Đổ hoá chất thừa trở lại lọ gốc hoặc đổ thẳng xuống bồn rửa.
• Bỏ qua kí hiệu cảnh báo vì thấy hoá chất «trông giống nước».
• Làm nhanh cho xong, ghi số liệu theo dự đoán thay vì theo kết quả đo.

Mẹo nhớ: «Người – Máy – Môi trường – Mốc số liệu» (bốn chữ M): an toàn cho người, giữ máy móc dụng cụ, bảo vệ môi trường, số liệu chính xác.

Bài luyện tập

1. Nêu hai việc cần làm để thiết bị không bị hư hỏng khi dùng. Gợi ý đáp án: dùng đúng chức năng và trong giới hạn cho phép; thao tác nhẹ nhàng, lau chùi và cất đúng chỗ sau khi dùng.
2. Bạn A đổ dung dịch còn thừa xuống bồn rửa mà chưa hỏi giáo viên. Bạn A vi phạm yêu cầu nào? Đáp án: yêu cầu không gây ô nhiễm môi trường (xử lí chất thải đúng quy định).
3. Vì sao phải kẹp ống nghiệm hướng miệng ra xa người khi đun? Đáp án: chất lỏng có thể sôi mạnh, bắn ra gây bỏng; hướng miệng ống ra xa để không làm hại mình và bạn.