Trả lời nhanh
Câu này thường được hoàn thành là: “…and they come in three main forms: coal, oil (petroleum) and natural gas” – tức than đá, dầu mỏ và khí tự nhiên. Đây là ba loại nhiên liệu hoá thạch chính, hình thành từ xác sinh vật cổ đại bị chôn vùi hàng triệu năm, và đều giải phóng CO2 khi đốt.
Lưu ý: đề gốc bị cắt ở cụm “they come in…”, nên bài này trình bày theo dạng điền khuyết và giải thích kiến thức, không đưa ra phương án A, B, C, D tự bịa.
Dịch và hiểu câu
Fossil fuels are used to generate the majority of the world’s energy nghĩa là: nhiên liệu hoá thạch được dùng để tạo ra phần lớn năng lượng của thế giới (điện, nhiệt, nhiên liệu giao thông).
…and they come in three main forms nghĩa là: và chúng tồn tại ở ba dạng chính. Từ cần điền là danh sách ba loại nhiên liệu.
Ba dạng nhiên liệu hoá thạch
| Tiếng Anh | Tiếng Việt | Trạng thái | Ứng dụng tiêu biểu |
|---|---|---|---|
| Coal | Than đá | Rắn | Chạy nhà máy nhiệt điện, luyện thép |
| Oil (petroleum) | Dầu mỏ | Lỏng | Xăng, dầu diesel, nhiên liệu máy bay, nguyên liệu hoá dầu |
| Natural gas | Khí tự nhiên | Khí | Phát điện, đun nấu, sản xuất phân đạm |
Mẹo nhớ: sắp theo trạng thái rắn – lỏng – khí thì sẽ là coal – oil – gas, rất khó quên.
Vì sao gọi là “fossil” (hoá thạch)?
- Sinh vật (cây cối, sinh vật phù du) chết đi và bị vùi dưới lớp trầm tích.
- Qua hàng triệu năm, dưới áp suất và nhiệt độ cao, không đủ oxygen để phân huỷ hoàn toàn, xác sinh vật biến đổi thành than, dầu hoặc khí.
- Vì thời gian hình thành quá dài so với tốc độ con người khai thác nên chúng là nguồn không tái tạo (non-renewable).
Phản ứng cháy và tác hại môi trường
Thành phần chủ yếu là carbon và hydrocarbon, nên khi đốt cháy hoàn toàn đều tạo carbon dioxide và toả nhiệt:
C + O2 → CO2 (t°, than cháy sáng đỏ, toả nhiều nhiệt)
CH4 + 2O2 → CO2 + 2H2O (t°, khí metan cháy với ngọn lửa xanh nhạt)
CO2 là khí nhà kính, làm Trái Đất nóng lên. Than và dầu còn chứa lưu huỳnh, khi cháy sinh SO2 gây mưa acid. Trong ba loại, khí tự nhiên thải ra ít CO2 nhất trên mỗi đơn vị năng lượng, nên thường được xem là “sạch” hơn.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm gas với “gasoline”: natural gas là khí tự nhiên; gasoline (xăng) là sản phẩm chưng cất từ dầu mỏ, không phải một dạng riêng.
- Đưa nuclear (hạt nhân) hoặc biomass (sinh khối) vào danh sách: hạt nhân không phải nhiên liệu hoá thạch; củi, rơm rạ là sinh khối, tái tạo được trong thời gian ngắn.
- Cho rằng nhiên liệu hoá thạch là năng lượng tái tạo: sai, chúng cạn dần khi khai thác.
Bài luyện tập
- Điền từ: “Coal, oil and natural gas are all ______ fuels.”
Đáp án: fossil. - Nhiên liệu nào sau đây KHÔNG phải nhiên liệu hoá thạch: than đá, khí tự nhiên, ethanol từ mía, dầu diesel?
Đáp án: ethanol từ mía (nguồn gốc thực vật hiện đại, tái tạo được). - Đốt cháy hoàn toàn 1 mol CH4 cần bao nhiêu mol O2 và tạo bao nhiêu mol CO2?
Đáp án: theo phương trình CH4 + 2O2 → CO2 + 2H2O, cần 2 mol O2 và tạo 1 mol CO2.
Câu hỏi thường gặp
Fossil fuels come in three main forms là những dạng nào?
Đó là coal (than đá), oil hay petroleum (dầu mỏ) và natural gas (khí tự nhiên), tương ứng ba trạng thái rắn, lỏng, khí.
Vì sao nhiên liệu hoá thạch được xếp là năng lượng không tái tạo?
Chúng cần hàng triệu năm để hình thành, trong khi con người khai thác nhanh hơn rất nhiều nên trữ lượng giảm dần và không kịp bù lại.
Nhiên liệu hoá thạch gây hại môi trường như thế nào?
Đốt chúng thải CO2 làm Trái Đất nóng lên, cùng SO2 và bụi mịn gây mưa acid và ô nhiễm không khí.
Xăng có phải là một dạng riêng của nhiên liệu hoá thạch không?
Không. Xăng là sản phẩm thu được khi chưng cất dầu mỏ, nên thuộc nhóm oil (dầu mỏ).