Trả lời nhanh
Cần bảo vệ rừng vì rừng điều hoà khí hậu, hấp thụ khí CO2 và tạo ra O2, giữ đất, giữ nước, hạn chế lũ lụt và sạt lở, là nơi sống của nhiều loài sinh vật, đồng thời cung cấp gỗ, dược liệu và sinh kế cho con người. Rừng mất đi thì môi trường và đời sống đều bị ảnh hưởng nặng nề, rất khó khôi phục.
Rừng là gì và có vai trò thế nào với tự nhiên?
Rừng là hệ sinh thái gồm cây gỗ, cây bụi, thảm cỏ, động vật, vi sinh vật và đất rừng, gắn bó chặt chẽ với nhau. Vì có nhiều tầng cây và nhiều loài, rừng là một trong những hệ sinh thái giàu sinh vật nhất trên cạn. Khi bị phá, không chỉ cây mất đi mà cả chuỗi thức ăn và môi trường sống của nhiều loài cũng bị phá vỡ.
6 lý do cần phải bảo vệ rừng
1. Điều hoà khí hậu, làm sạch không khí
Cây xanh quang hợp, hấp thụ CO2 và thải O2:
6CO2 + 6H2O → C6H12O6 + 6O2 (ánh sáng, diệp lục)
Nhờ đó rừng giúp giảm lượng khí nhà kính, làm dịu nhiệt độ và tăng độ ẩm không khí. Tán lá còn giữ lại bụi và một phần khí độc.
2. Giữ đất, chống xói mòn và sạt lở
Tán rừng làm giảm sức rơi của hạt mưa, rễ cây ăn sâu giữ chặt đất. Ở vùng đồi núi, mất rừng khiến mưa lớn cuốn lớp đất mặt, gây xói mòn và dễ xảy ra lũ quét, sạt lở. Rừng ngập mặn ven biển thì làm giảm sức sóng và bảo vệ đê.
3. Giữ nước, điều tiết dòng chảy
Lớp thảm mục và đất rừng xốp như một miếng bọt biển, thấm nước mưa rồi nhả dần xuống suối, sông và nước ngầm. Nhờ vậy mùa mưa nước lên chậm hơn, mùa khô sông suối vẫn còn nước. Rừng đầu nguồn vì thế đặc biệt quan trọng với thuỷ điện và nước sinh hoạt.
4. Bảo tồn đa dạng sinh học
Rừng là nhà của rất nhiều loài thực vật, động vật, nấm và vi sinh vật, trong đó có loài quý hiếm, loài đặc hữu chỉ sống ở một vùng. Mất rừng đồng nghĩa với mất nơi ở, nơi kiếm ăn, nơi sinh sản và làm tăng nguy cơ tuyệt chủng. Mỗi loài mất đi cũng là một nguồn gen quý không thể lấy lại.
5. Cung cấp tài nguyên và sinh kế
Rừng cho gỗ, tre nứa, dược liệu, mật ong, quả, nhựa cây và nhiều lâm sản khác. Nhiều cộng đồng miền núi sống nhờ rừng. Nếu khai thác có kế hoạch và trồng lại, rừng là nguồn tài nguyên tái tạo; khai thác quá mức thì nguồn lợi này cạn kiệt.
6. Giá trị văn hoá, du lịch, nghiên cứu
Vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên là nơi học tập, nghiên cứu khoa học, du lịch sinh thái và nghỉ dưỡng. Rừng cũng gắn với đời sống tinh thần, phong tục của nhiều dân tộc.
Bảng tóm tắt vai trò của rừng
| Vai trò | Rừng làm gì? | Nếu mất rừng |
|---|---|---|
| Khí hậu | Hút CO2, thải O2, làm mát | Nóng lên, không khí ô nhiễm hơn |
| Đất | Rễ giữ đất, tán giảm sức mưa | Xói mòn, sạt lở, đất bạc màu |
| Nước | Thấm và giữ nước, điều tiết dòng chảy | Lũ quét mùa mưa, khô hạn mùa khô |
| Sinh vật | Nơi sống của nhiều loài | Suy giảm đa dạng sinh học |
| Kinh tế | Gỗ, dược liệu, lâm sản, du lịch | Mất nguồn thu nhập |
Nguyên nhân khiến rừng bị suy giảm
- Khai thác gỗ, lâm sản trái phép hoặc quá mức.
- Đốt rừng làm nương rẫy, cháy rừng do bất cẩn hoặc nắng hạn kéo dài.
- Chuyển đất rừng sang trồng cây công nghiệp, làm đường, xây dựng công trình thiếu quy hoạch.
- Săn bắt, buôn bán động vật hoang dã làm mất cân bằng sinh thái rừng.
- Biến đổi khí hậu làm rừng dễ cháy, dễ sâu bệnh.
Cần làm gì để bảo vệ rừng?
- Pháp luật: thực hiện nghiêm Luật Lâm nghiệp, xử lý hành vi phá rừng, buôn bán lâm sản và động vật hoang dã trái phép.
- Quản lý: thành lập vườn quốc gia, khu bảo tồn; phân loại rừng đặc dụng, rừng phòng hộ, rừng sản xuất để có cách bảo vệ phù hợp.
- Phục hồi: trồng rừng, trồng cây phủ xanh đất trống đồi trọc, khai thác theo kế hoạch và trồng lại sau khai thác.
- Phòng cháy chữa cháy rừng: không đốt lửa bừa bãi, lập chòi canh, đường ranh cản lửa.
- Giáo dục: tuyên truyền để mọi người hiểu vai trò của rừng và cùng tham gia bảo vệ.
Học sinh có thể làm gì?
- Tham gia trồng cây, chăm sóc cây xanh ở trường và địa phương.
- Tiết kiệm giấy, dùng lại vở, sách cũ vì giấy làm từ gỗ.
- Không mua, không nuôi giữ động vật hoang dã; không bẻ cành, hái hoa trong khu bảo tồn.
- Khi đi dã ngoại không xả rác, không đốt lửa trong rừng.
- Nhắc nhở người thân và báo cho người lớn, chính quyền khi thấy hành vi phá rừng.
Lỗi sai thường gặp khi trả lời
- Chỉ nêu “rừng cho gỗ” mà quên vai trò sinh thái (khí hậu, đất, nước) – đây mới là ý trọng tâm.
- Nhầm “bảo vệ rừng” với “cấm khai thác hoàn toàn”. Thực tế là khai thác hợp lý, có trồng lại.
- Nói chung chung “rừng rất quan trọng” mà không có ví dụ cụ thể như lũ quét, sạt lở, mất loài.
Mẹo nhớ nhanh: “KĐNSK”
Khí hậu – Đất – Nước – Sinh vật – Kinh tế. Năm chữ cái này là năm nhóm ý, đủ để triển khai một đoạn văn trả lời hoàn chỉnh.
Bài luyện tập
Câu 1. Vì sao phá rừng đầu nguồn làm tăng nguy cơ lũ quét?
Đáp án: Mất tán và rễ cây nên nước mưa không bị giữ lại mà chảy nhanh trên mặt đất, cuốn theo đất đá xuống vùng thấp, làm nước dồn về suối trong thời gian ngắn.
Câu 2. Trồng rừng có thể bù hoàn toàn cho một khu rừng nguyên sinh đã bị chặt không? Giải thích.
Đáp án: Không hoàn toàn. Rừng trồng thường ít loài, cấu trúc đơn giản và cần nhiều năm mới phát triển, trong khi rừng nguyên sinh có đa dạng sinh học cao, nhiều loài quý hiếm. Vì vậy ưu tiên số một là giữ rừng hiện có.
Câu 3. Nêu hai việc em làm được trong tuần này để góp phần bảo vệ rừng.
Gợi ý: dùng giấy hai mặt, tái sử dụng sách vở; trồng hoặc chăm một chậu cây; không dùng sản phẩm từ động vật hoang dã.
Đoạn văn mẫu ngắn
Rừng được ví như “lá phổi xanh” của Trái Đất. Cây rừng hấp thụ khí CO2, thải khí O2 và làm dịu khí hậu. Rễ cây giữ đất, tán rừng giữ nước nên rừng giúp hạn chế lũ lụt, sạt lở. Rừng còn là nhà của muôn loài và cho con người nhiều lâm sản quý. Vì thế, mỗi chúng ta cần chung tay bảo vệ rừng bằng những việc làm thiết thực.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao rừng được gọi là lá phổi xanh?
Vì cây rừng quang hợp, hấp thụ khí CO2 và thải khí O2, giúp làm sạch và cân bằng thành phần không khí, giống như lá phổi của Trái Đất.
Mất rừng ảnh hưởng thế nào đến lũ lụt?
Mất rừng làm giảm khả năng giữ nước và giữ đất, nước mưa chảy nhanh xuống vùng thấp nên dễ gây lũ quét, sạt lở và xói mòn.
Bảo vệ rừng có nghĩa là không được khai thác rừng không?
Không. Bảo vệ rừng là khai thác hợp lý theo quy hoạch, ưu tiên giữ rừng đầu nguồn, rừng đặc dụng và phải trồng lại sau khai thác.
Học sinh có thể làm gì để bảo vệ rừng?
Trồng và chăm sóc cây, tiết kiệm giấy, không săn bắt hay mua bán động vật hoang dã, không đốt lửa trong rừng và báo khi thấy hành vi phá rừng.